Διαβάστε τα προηγούμενα: Μέρος Α΄, Μέρος Β’
του Γιώργου Κυριακού
Δημοσιεύουμε σήμερα την τρίτη συνέχεια της συνομιλίας μας με τον Κώστα Κυριακού ο οποίος, μαζί με άλλους συγκρατούμενούς του, πρωτοστάτησε στην αγωνιστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας. Η μεθοδευμένη απομάκρυνση του βασικού πυρήνα της Ένωσης Πρώην Φυλακισθέντων προς το Ίδρυμα «Παλιννοστούντων», καθώς και η –εξ αρμοδίων του ελλαδικού κράτους– εμφύτευση διχασμού στους κόλπους του, ήταν βασικές αιτίες για τη συνέχεια διασπάσεων της πρώτης αυτοφυούς προσπάθειας διεκδίκησης δικαιωμάτων για τη Βόρειο Ήπειρο.
Είναι ακατανόητο για εμάς. Τι σημαίνει πως σας «μετέθεσαν» στα Ιωάννινα;
Η τότε υφυπουργός Εξωτερικών, Βιργινία Τσουδερού, μάς παρέπεμψε σε αρμοδίους υπαλλήλους. Στα μέσα Αυγούστου του 1991 μάς ανακοίνωσαν πως πλέον θα απευθυνόμαστε αποκλειστικά στο Εθνικό Ίδρυμα Αποδοχής Αποκατάστασης Παλιννοστούντων [1] Ομογενών Ελλήνων στην Αθήνα. Ο κύριος Κόκκινος, επί των οικονομικών του Ιδρύματος, τόνισε στη συνάντησή μας μεταξύ άλλων: «Διωχτήκατε και φυλακιστήκατε ως Αλβανοί. Η Ελλάδα δεν σάς χρωστά τίποτε. Χτυπάτε λάθος πόρτες». Χωρίς να τηρήσουμε τύπους και ψεύτικους κανόνες, τού επισημάναμε ότι καταδικαστήκαμε ως Αλβανοί πολίτες, όμως για 50 και πλέον χρόνια που βασανιστήκαμε, δεν απεμπολήσαμε την ελληνική μας καταγωγή. Δεν είμαστε ζητιάνοι, του είπαμε, η Ελλάδα χρωστά πολλά στη Βόρεια Ήπειρο, και θα αναγκαστούμε να απευθυνθούμε σε διεθνείς φορείς. Έτσι φουρτουνιασμένοι φωνάξαμε στους συντρόφους: «Πάμε να φύγουμε». Ως έμπειρος διπλωμάτης, το «μαλάκωσε» και μάς ζήτησε τα αιτήματά μας και μια πλήρη εικόνα για τις περιοχές που ζουν Έλληνες στην Αλβανία. Για πολλοστή φορά διατυπώσαμε τα αιτήματά μας…
Ποια ήταν αυτά;
1. Προώθηση μικρεμπορικών μονάδων στα χωριά. 2. Μια αποθήκη για συγκέντρωση της πραμάτειας από τη βοήθεια με 2-3 φορτηγά διαθέσιμα. 3. Οικονομική στήριξη στους εναπομείναντες στα χωριά. 4. Άτοκα δάνεια μέχρι 500.000 δραχμές. 5. Επίσημη αναγνώριση και οικονομική ανακούφιση των πρώην πολιτικών φυλακισμένων. Καταθέσαμε κατάλογο με 500 και πλέον ονόματα. 6. Εισαγωγή στα Ελληνικά Πανεπιστήμια ομογενών με υποτροφίες από το Ίδρυμα. 7. Λειτουργία σεμιναρίων επαγγελματικής κατάρτισης. Εμείς και τα μέλη των οικογενειών μας ξέραμε μόνο τον κασμά και το φτυάρι. Ο κ. Κόκκινος με «φιλική» διάθεση για εμάς τους «φωνακλάδες» πρότεινε να πάμε οι πιο νέοι (ο Σύρμος και εγώ) να προσληφθούμε ως υπεύθυνοι του Ιδρύματος στην περιοχή Κατσικά Ιωαννίνων, να εργαστούν οι γυναίκες μας, να χρηματοδοτούν τα ενοίκια και να μάς διαθέσουν οδηγούς που γνωρίζουν τις περιοχές της πατρίδας μας. Εφοδιαστήκαμε από την Ένωση με τα απαραίτητα έγγραφα για ιδρύσουμε παράρτημα της Ένωσης Πρώην Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Βορειοηπειρωτών στα Γιάννενα.
Τηρήθηκαν οι υποσχέσεις;
Έγινε τυπική πρόσληψη υπαλλήλων και ήμασταν σε εγρήγορση επί εικοσιτετράωρου βάσεως. Για κατοικία μάς παραχώρησαν ένα δωμάτιο δίπλα στις αποθήκες με δύο κρεβάτια, μία ντουλάπα, ένα τραπεζάκι και ένα γκαζάκι για καφέ. Συντονιστήκαμε με συναγωνιστές που μένανε εκεί και ιδρύσαμε το παράρτημα της Ένωσης. Τα σεμινάρια επαγγελματικής κατάρτισης, ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, ξεκίνησαν τον Νοέμβριο του 1991, με προοπτική δύο χρόνων. Σε πέντε μήνες σταμάτησαν. Άλλη μία πράξη εμπαιγμού. Όσον αφορά στη δουλειά μας, για τη διανομή αγαθών, ρωτούσαμε κατοίκους από τη Χιμάρα, το Αργυρόκαστρο, την Πρεμετή, τους Αγίους Σαράντα, αν έλαβαν τα είδη ρουχισμού από Ομογενείς της Αμερικής, του Καναδά και της Αυστραλίας. Όλοι απαντούσαν αρνητικά. Εξοργιστήκαμε, βάλαμε τις φωνές. Μας αποκάλεσαν «παρτιζάνους». Στις 17/10/1992 ενημερώσαμε με υπόμνημα την υφυπουργό Εξωτερικών και μάς έστειλε τον κ. Παντελή Καρκαμπάση, σύμβουλο και μετέπειτα (το 2004) πρέσβη στα Τίρανα. Τού είπαμε ότι ήμασταν παρόντες στο λιμάνι της Πρέβεζας που ξεφορτωνόντουσαν τα κοντέινερ από την Ομογένεια με προορισμό τη Βόρειο Ήπειρο, αλλά ζητούσε… ντοκουμέντα. Τα φορτία που περιείχαν τόνους σεντόνια, εσώρουχα, πετσέτες κ.λπ., φορτώθηκαν σε διαπιστευμένα φορτηγά. Στη Βόρειο Ήπειρο δεν έφτασε τίποτα [2].
Πώς αντέδρασαν οι αρμόδιοι;
Στις 26/10/1992 λάβαμε επιστολή από την κυρία υφυπουργό, που αναφερόταν σε «αόριστες, γενικόλογες καταγγελίες». Ο πρόεδρος του Παραρτήματος κ. Χαλιμάς μάς ανήγγειλε πως πρέπει να φύγουμε αμέσως. Διαμαρτυρηθήκαμε πως αθετούν τα συμφωνηθέντα. Πράγματι, ενώ είχαμε γραφεία του παραρτήματος της Ένωσης στο κτίριο του Ιδρύματος, μετά είμαστε αναγκασμένοι να βρισκόμαστε στον δρόμο και σε καφενεία. Ενημερώσαμε τον κ. Κόκκινο (από τα κεντρικά του Ιδρύματος), απάντηση δεν πήραμε, ενώ ήδη μαθαίναμε ότι αρμόδιοι της ελλαδικής Ασφάλειας είχαν ήδη ξεκινήσει, στο μεσοδιάστημα απομάκρυνσής μας από την Αθήνα, τις μεθοδεύσεις διάσπασής μας. Πίεζαν τους πρώην συγκρατούμενούς μας ότι «μπορείτε να αποχωρήσετε από την Ένωση και να ιδρύσετε άλλα σωματεία για καλύτερη ανταπόκριση». Αρκετοί «τσίμπησαν» και ίδρυσαν αμέσως δύο άλλα σωματεία. Το κύρος των πρώην πολιτικών φυλακισθέντων κλονιζόταν. Επαληθεύτηκε πλήρως ο πρωταγωνιστής του αγώνα μας, ο Σεβασμιότατος Σεβαστιανός Κονίτσης, που μάς έλεγε πως είμαστε η δύναμη. Όμως γελιόντουσαν. Ο βασικός πυρήνας μας στο μεσοδιάστημα 1991-92, ο οποίος έκανε περιοδείες σε όλη τη Βόρειο Ήπειρο, όπου είχαμε σε όλα τα χωριά αποφυλακισμένους αγωνιστές ως τη βάση μας, είχε διαπρέψει στις εκλογές στη ΔΕΕΕΜ Ομόνοια [3] τον Φεβρουάριο 1992. Τα αποτελέσματα δεν άρεσαν σε πολλούς στην Ελλάδα, γιατί μάς θεωρούσαν απρόβλεπτους. Πράτταμε χωρίς «προσυνεννόηση» και τούς φέρναμε προ τετελεσμένων γεγονότων. Ξεκαθαρίσαμε πως: «ο πρόεδρος της Ένωσης, Θοδωρής Μάλλιος είναι δοκιμασμένος αγωνιστής», σε όσους αρμοδίους ήθελαν να μειώσουν το κύρος του. Ήθελαν να μάς αποξενώσουν και να μάς αποκόψουν από τους ανθρώπους μας…
[συνεχίζεται]
[1] Ιδρύθηκε στις 23/11/1990 με προεδρικό διάταγμα (ΦΕΚ 782/Β/1990) και καταργήθηκε το 2003 με τον Ν. 3072/2002, αρ. 15 (ΦΕΚ 294 Α΄). Το Ίδρυμα, που λειτούργησε υπό το Υπουργείο Εξωτερικών, διέθετε πόρους από το κράτος, την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και από δωρητές. Η ονομασία του ήταν έκδηλη των προθέσεων του ελλαδικού κράτους να αποχαρακτηρίζει τους γηγενείς Έλληνες (Ποντίους και Βορειοηπειρώτες) ως παλιννοστούντες.
[2] Ο τότε Γενικός Πρόξενος Αργυροκάστρου, Χρίστος Ιακώβου (ο οποίος απελάθηκε στις 14/4/1994 από το αλβανικό κράτος), δεν υπέγραφε για παραλαβές βοήθειας εκ μέρους του Ιδρύματος και χαρακτηριζόταν αρνητικά.
[3] Στις πρώτες διαδικασίες για την ίδρυση της ΔΕΕΕΜ Ομόνοια είχαν αποκλεισθεί οι πρώην πολιτικοί κρατούμενοι. Πρόσωπα που προέβησαν στην ίδρυση της Ομόνοιας ήταν, με αρκετές εξαιρέσεις, καθηγητές, εισαγγελείς, δικαστές, δημοσιογράφοι του καθεστώτος Χότζα-Αλία.
Τι ρόλο παίζει η Ένωση Δελβινιωτών;
Σύμφωνα με την Ένωση, που δημοσίευσε φωτογραφικό υλικό από την εκδήλωση κοπής βασιλόπιτας (15/2), ξεχωριστή παρουσία είχε ο κ. Αρντίντ Μπίντο. Όπως έχουμε γράψει*, ο κ. Μπίντο είναι πρώην Διευθυντής των Γενικών Αρχείων της Αλβανίας και εκ των πρωτεργατών της παραχάραξης και καπηλείας της ελληνικής ιστορίας, γνωστός για τις προκλητικές δηλώσεις του εναντίον των Ελλήνων της Μειονότητας. Ο ίδιος εκλέχθηκε με σημαία το «τσάμικο ζήτημα», και ισχυρίστηκε σε βίντεο κατά την πρόσφατη επίσκεψή του, μεταξύ άλλων, ότι η Αθήνα επί Όθωνος κατοικούνταν από Αλβανούς. Την επόμενη μέρα (16/2) ο κ. Μπίντο συναντήθηκε με τον αντιδήμαρχο Αθηναίων Πάρη Χαρλαύτη για την προώθηση της αλβανικής γλώσσας στα σχολεία… Είναι απορίας άξιον το πώς ο συγκεκριμένος άνθρωπος διατηρεί καλές σχέσεις με σωματείο της Ελληνικής Μειονότητας και έχει πρόσβαση σε εγχώριους θεσμούς…
* «Γύρω-γύρω όλοι…» (φύλλο 756).
