Η διεθνής πολιτική, λένε, είναι σκάκι. Στην περίπτωση του Ντόναλντ Τραμπ, όμως, θυμίζει περισσότερο παιδικό επιτραπέζιο: αν χάνω, αναποδογυρίζω το ταμπλό· αν κερδίζω, αλλάζω τους κανόνες· αν δεν μου μιλήσεις ωραία, σου παίρνω το παιχνίδι. Η συμπεριφορά του δεν είναι απλώς αλλοπρόσαλλη· είναι εκδικητική, ναρκισσιστική και επικίνδυνα απλοϊκή, με ένα λόγο που φλερτάρει ανοιχτά με αυταρχικά αντανακλαστικά, επεκτατικές φαντασιώσεις και μια αισθητική «ισχύος» που μυρίζει έντονα ιστορική μούχλα.
Ο Τραμπ δεν κρύβει ότι αντιλαμβάνεται τον κόσμο ως ζώνες επιρροής, όπου ο ισχυρός επιβάλλεται και ο αδύναμος υποτάσσεται. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι το λέει· είναι ότι το λέει χωρίς καμία ντροπή, χωρίς προσχήματα, χωρίς διπλωματικό φίλτρο. Κι αν αυτή η ωμή λογική θυμίζει σκοτεινές εποχές του 20ού αιώνα, δεν είναι τυχαίο. Ο αυταρχισμός δεν επιστρέφει (μόνο) με μπότες και στολές, αλλά με tweets, συνθήματα και χειροκροτήματα.
Απέναντι σε αυτό το θέαμα, η Ευρώπη επιλέγει τον ρόλο που γνωρίζει καλύτερα: του ευγενικού θεατή. Αμυντική, φοβική, σχεδόν δουλοπρεπής, προσπαθεί να μη δυσαρεστήσει τον απρόβλεπτο σύμμαχο, μήπως και θυμώσει. Η ίδια Ευρώπη που κούνησε το δάχτυλο στη Ρωσία για τον επεκτατισμό, τις σφαίρες επιρροής και την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, σήμερα κάνει πως δεν ακούει όταν η Ουάσιγκτον μιλά τη γλώσσα της ωμής ισχύος.
Η αντίφαση είναι εκκωφαντική. Στην Ουκρανία, η Ευρώπη μίλησε για αρχές, αξίες και κανόνες. Απέναντι στον Τραμπ, μιλά χαμηλόφωνα, σχεδόν ψιθυριστά. Γιατί άλλο είναι ο «κακός» αντίπαλος και άλλο ο «δύστροπος» σύμμαχος. Κι έτσι, η ήπειρος που διακήρυξε ότι έμαθε από την Ιστορία, μοιάζει σήμερα να την ξεφυλλίζει επιλεκτικά – κρατώντας μόνο τις σελίδες που τη βολεύουν.
Η Ευρώπη, αυτή το γεωπολιτικό ζελέ, φορά κοστούμι υποκρισίας, μασά προσεκτικά τις λέξεις και γλείφει όποιο χέρι κρατά δασμούς, όπλα ή φυσικό αέριο.
