Ο κόσμος μας έχει μπει για τα καλά σε πολύ ταραγμένα νερά. Στο επίκεντρο αυτής της ταραχής βρίσκεται ο τρόπος που κινούνται σήμερα οι ΗΠΑ. Ενόσω πληθαίνουν τα σημάδια μεγάλων κλονισμών της ηγεμονίας τους, τόσο στη διεθνή τους παρουσία όσο και στο εσωτερικό τους, οι ιθύνουσες ελίτ τους έχουν καβαλήσει το άλογο μιας ακραία απογυμνωμένης επιθετικότητας σε όλα τα επίπεδα. Ο τραμπισμός παρέχει (για την ώρα) το «πρόσωπο» αλλά είναι πολλές και επιθετικότατες οι ομάδες που διαγκωνίζονται γύρω του μέσα σ’ αυτό το σύστημα εξουσίας. Δεν είναι υπερβολικό να πούμε ότι οι ΗΠΑ όλο και περισσότερο τείνουν να βρεθούν σε αντιπαράθεση με όλο τον «υπόλοιπο πλανήτη».
Για να διαβαστεί η κατάσταση που διαμορφώνεται πρέπει να σταθούμε σε δύο ζητήματα. Κατά πρώτον οι κινήσεις των ΗΠΑ σε διεθνές επίπεδο συνδέονται και αλληλοτροφοδοτούνται με την κατάσταση στο εσωτερικό τους. Με χίλιους αμφίδρομους τρόπους. Κατά δεύτερον, τα αδιέξοδα των ΗΠΑ είναι και αντανάκλαση της οξυνόμενης δομικής κρίσης της παγκόσμιας καπιταλιστικής τάξης πραγμάτων υπό τη Δύση. Και αυτή βγάζει ακραία αντιδραστικές αξιώσεις να γυρίσει βίαια το ρολόι πίσω. Όπως το έθεσε ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μ. Ρούμπιο πρόσφατα στη Διάσκεψη του Μονάχου (και πέρασε σχετικά απαρατήρητο), η Δύση πρέπει να αντιμετωπίσει την τάση «υποχώρησής» της μετά το 1945 αναστρέφοντας τα αποτελέσματα του αντιαποικιακού ρεύματος που ακολούθησε τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο!
Σήμερα θα ασχοληθούμε με τις πιο αιχμηρές, τρέχουσες όψεις των όσων διαδραματίζονται στο πλαίσιο που αναφερθήκαμε παραπάνω. Με τη μετωπική σύγκρουση προς την οποία πορεύονται οι ΗΠΑ ενάντια στο Ιράν αλλά και με μια σειρά από κρίσιμα σημάδια που μαρτυρούν πολλά για την οικονομική και εσωτερική πραγματική «κατάσταση της Ένωσης». Έτσι λέγεται ο ετήσιος λόγος που εκφωνεί ο εκάστοτε πρόεδρος των ΗΠΑ ενώπιον του Κογκρέσου. Που φέτος ο Τραμπ τον μετέτρεψε σ’ ένα απίστευτο, παραληρηματικό σόου που εύλογα θέτει ερωτήματα για το που πατούν και που βρίσκονται οι ΗΠΑ.
Σε πορεία μετωπικής σύγκρουσης με το Ιράν
Κατ’ αρχάς αυτό δείχνουν οι ογκώδεις δυνάμεις που συγκεντρώνουν στην περιοχή (δύο αεροπλανοφόρα και οι αρμάδες που τα υποστηρίζουν, αεροπορικές και άλλες που έχουν εγκαταστήσει στις περισσότερες από 30 βάσεις που διαθέτουν στην ευρύτερη περίμετρο του Ιράν). Η ίδια η παράταξη δυνάμεων τέτοιου μεγέθους και η παράτασή της σε μεγάλο βαθμό «κλειδώνουν» τη διοίκηση Τραμπ σε μια πορεία ολοκληρωτικής σύγκρουσης με το Ιράν κάνοντας την όποια επιλογή κινήσεων αποκλιμάκωσης όλο και δυσχερέστερη.
Ποιος είναι ο στόχος; Η εξάλειψη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος δεν αντέχει ούτε σαν πρόσχημα. Ακόμη περισσότερο όταν το Ιράν έχει επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι δεν έχει σκοπό να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και επιπλέον όταν έχει στο παρελθόν συνομολογηθεί τέτοια συμφωνία (η JCPOA επί προεδρίας Ομπάμα με συμμετοχή των Ευρωπαίων και των Ρώσων!) από την οποία ο Τραμπ αποχώρησε ανατινάζοντάς την κατά την πρώτη του θητεία. Όλες οι μετέπειτα αμερικανοϊσραηλινές κινήσεις –με αποκορύφωμα τα χτυπήματα στις πυρηνικές, ιρανικές εγκαταστάσεις του Φορντό που υποβοηθήθηκαν μάλιστα και από την πληροφόρηση που παρέσχε η προεδρία της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (!) (αχρηστεύοντας έτσι έναν σημαντικό θεσμό πάνω στον οποίο στηριζόταν η δυνατότητα οικοδόμησης μέτρων επαλήθευσης και εμπιστοσύνης σε παγκόσμια κλίμακα)– το μόνο που κατάφεραν είναι να εξωθήσουν αυτές οι ίδιες στην «κατασκευή» ζητήματος πυρηνικών.
Οι πραγματικοί στόχοι είναι εμφανείς, άλλωστε διατυπώνονται χωρίς προσχήματα και σε διαδοχικά βήματα, από ΗΠΑ και Ισραήλ σε απόλυτη σύμπλευση. Διάλυση του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος, διακοπή υποστήριξης του Ιράν στις συμμαχικές του δυνάμεις στην περιοχή, αφοπλισμός της Χαμάς (!) και εν τέλει απόλυτη συνθηκολόγηση ή / και «αλλαγή καθεστώτος» του Ιράν. Και κάτι ακόμη που πιο έμμεσα αλλά σαφέστατα προκύπτει και είναι η πάγια ισραηλινή επιδίωξη: Ο διαμελισμός του Ιράν και η μετατροπή του σε έναν χαοτικό χώρο διαρκών συγκρούσεων τύπου Συρίας.
Μέσα σε μια ατέρμονη, καθημερινή ροή ακραία ιταμών δηλώσεων από πλευράς ΗΠΑ (και Ισραήλ), ξεχωρίζουμε δύο που συμπυκνώνουν την ουσία: Εκείνη του πρέσβη των ΗΠΑ στο Ισραήλ ότι το τελευταίο «δικαιούται να ασκήσει τα Βιβλικά του (!) δικαιώματα επικράτησης σε όλη την περιοχή από τον Νείλο μέχρι τον Ευφράτη (!) και θα έπρεπε να υποστηριχτεί να το κάνει» και η άλλη, εκείνη του απεσταλμένου του Τραμπ, σε ρόλο «ειδικού διαπραγματευτή» Γουίτκοφ που έκφρασε την έκπληξή του και τη «δυσφορία του προέδρου» που «το Ιράν δεν έχει ακόμη συνθηκολογήσει με τέτοιο όγκο δυνάμεων που έχουμε συγκεντρώσει έξω από την πόρτα του».
Παρ’ όλα αυτά το Ιράν αντιστέκεται, ενισχύει την άμυνά του –απ’ ό,τι προκύπτει με αναβάθμιση της υποστήριξης που δέχεται από την Κίνα αλλά και από τη Ρωσία– και δεν είναι εύκολος στόχος. Η διοίκηση Τραμπ δείχνει εγκλωβισμένη από τον ίδιο τον δρόμο που έχει πάρει. Θα επιθυμούσε διακαώς ένα «κεραυνοβόλο πλήγμα αποκεφαλισμού» –το έχει επείγουσα ανάγκη ακόμη και για να δημιουργήσει αντιπερισπασμούς απέναντι στο εσωτερικό της στρίμωγμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του προσεχούς Νοεμβρίου– αλλά βλέπει ότι τα ρίσκα είναι υπέρμετρα ως προς το να εξελιχθεί η κατάσταση σε μια παρατεταμένη σύγκρουση, με ντόμινο εξελίξεων που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν όλη τη Μ. Ανατολή και να επιφέρουν ασήκωτες απώλειες για τις ΗΠΑ. Τόσο πολιτικά – και στο εσωτερικό τους και σε ό,τι αφορά το διεθνές τους γόητρο, όσο και στρατιωτικά (ήδη από τον καλοκαιρινό 12ήμερο πόλεμο που εξαπέλυσαν, προέκυψαν σημαντικά προβλήματα εφεδρειών σε κρίσιμα πολεμικά εφόδια –πυραύλους, βλήματα, αεράμυνα– που δοκίμασαν τα όρια του Ισραήλ αλλά και των ΗΠΑ). Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ είναι απόλυτα ταυτισμένος με τους πιο πολεμοκάπηλους αμερικανοσιωνιστικούς κύκλους, με τους δωρητές του και με άλλους από τους οποίους εξαρτάται το πολιτικό του μέλλον (άλλωστε βρίσκεται ο ίδιος υπό διαρκή εκβιασμό λόγω των σχέσεών του με τον Επστάιν) και δύσκολα μπορεί να βρει τρόπους να κάνει πίσω.
Για την Κίνα και τη Ρωσία η υποστήριξη του Ιράν είναι στρατηγικό διακύβευμα αποφασιστικής σημασίας. Για προφανείς λόγους που κάθε άλλο παρά περιορίζονται στην ενεργειακή εξασφάλιση της Κίνας με πετρέλαιο. Έτσι το μέτωπο με το Ιράν φέρνει σύγκρουση με τις ευρασιατικές δυνάμεις και κινδυνεύει να ανοίξει δρόμους ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης μιας ολοκληρωτικής αντιπαράθεσης μαζί τους.
Οικονομικά ζόρια και οξυμένη κοινωνική κατάσταση
- Η πρόσφατη ακύρωση από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ως αντισυνταγματικών, των δασμών που επέβαλε ο Τραμπ είναι ηχηρό σημείο των καιρών. Αποκτά χαρακτηριστικά συνταγματικής κρίσης και αποκαλύπτει ισχυρότατους κραδασμούς μέσα στο βαθύ σύστημα και την καταφυγή σε έκτακτα, θεσμικά μέσα για τη διασφάλιση των ισορροπιών και της συστημικής ευστάθειας. Η απάντηση Τραμπ με επιβολή έκτακτου ενιαίου δασμού 15% σε όλες τις χώρες –είναι άλλωστε η μόνη προνομία του προέδρου για επιβολή δασμών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, που και αυτή πρέπει να εγκριθεί από το Κογκρέσο μέσα σε 150 ημέρες– συμπληρώνει την εικόνα μεταδίδοντας κύματα αστάθειας και κλονισμού της εμπιστοσύνης μέσα στο διεθνές σύστημα.
- Το σκάνδαλο Επστάιν στο οποίο εμπλέκεται ο Τραμπ προσωπικά, στενοί του συνεργάτες αλλά και οι πολιτικές και επιχειρηματικές ελίτ από άκρου εις άκρον, απειλεί να κλονίσει τα αμερικανικά (και κάποια ευρωπαϊκά) συστήματα εξουσίας στο σύνολό τους. Η πρωτοφανούς αναισχυντίας συμπεριφορά της Π. Μπόντι, υπουργού Δικαιοσύνης, κατά την άκροασή της από το Κογκρέσο και το διακομματικό της σφυροκόπημα από τα μέλη του δίνει ένα μέτρο του πανικού που επικρατεί στη διοίκηση Τραμπ και της πολιτειακής κρίσης που σοβεί. Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ πιέζεται εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών (η αντιδημοφιλία του αγγίζει το 60%). Η οικονομική συμπίεση ιδιαίτερα εκτεταμένων κοινωνικών στρωμάτων έρχεται να συνδυαστεί με την οργή απέναντι στην ακραία διαφθορά και αντικοινωνικότητα των ελίτ που αποκαλύπτουν οι φάκελλοι Επστάιν και στο αντιμεταναστευτικό, ρατσιστικό μένος που έχει δημιουργήσει συνθήκες αρχόμενου εμφυλίου σε μεγάλα αστικά κέντρα των ΗΠΑ (Μινεάπολις αλλά και Σικάγο, Πόρτλαντ του Όρεγκον, Λος Άντζελες και αλλού).
- Σε αντίστιξη με αυτές τις εξελίξεις (που κάποιες τους όψεις μόνο εκθέσαμε εδώ ενδεικτικά) αξίζει να κλείσουμε παραθέτοντας λίγες φράσεις από την εισαγωγή της ομιλίας Τραμπ για την «κατάσταση της Ένωσης» πριν δύο μέρες: «Η χώρα μας επέστρεψε, μεγαλύτερη, καλύτερη, πλουσιότερη και ισχυρότερη από ποτέ, η πιο απίστευτη και εξαιρετική χώρα που υπήρξε ποτέ στη Γη… Στην πραγματικότητα κερδίζουμε τόσα πολλά που δεν ξέρουμε τι να τα κάνουμε Οι άνθρωποι μου λένε: Σας παρακαλούμε κύριε Πρόεδρε, κερδίζουμε πάρα πολλά. Δεν αντέχουμε άλλο …» (!). Οι αμερικανικές ελίτ σε παροξυσμό μπροστά στους κλονισμούς της παγκόσμιας κυριαρχίας τους ρέπουν προς το παραλήρημα. Επιχειρώντας να αποτρέψουν-επιβραδύνουν τη «δύση» τους, επιτίθενται σε «εχθρούς και φίλους» –σε ό,τι θεωρούν ότι τις «εμποδίζει»– και απειλούν με αφανισμό την ανθρωπότητα.
