Οι φετινές συγκεντρώσεις για τα τρία χρόνια από το έγκλημα των Τεμπών αποτέλεσαν μια κρίσιμη στιγμή για τη συνέχεια αυτού του κινήματος. Οι αλλεπάλληλοι χειρισμοί και τα εμπόδια που διαρκώς μπαίνουν στη διαλεύκανση της υπόθεσης, όπως έγινε και με την υπόθεση των εκταφών, έχουν συνθέσει ένα δεύτερο κύμα συγκάλυψης στην πορεία προς τη δίκη. Παράλληλα, η ομολογουμένως δύσκολη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο εσωτερικό του ίδιου του κινήματος περιέπλεξε τα πράγματα, με αποτέλεσμα να είναι ιδιαίτερα σημαντικό να δοθεί μια ενωτική και μαζική απάντηση στην προσπάθεια της κυβέρνησης να ξεμπερδέψει με το ρήγμα των Τεμπών.
Το Σάββατο 28 Φλεβάρη η μαζική συμμετοχή του κόσμου στις συγκεντρώσεις ανά τη χώρα κατάφερε να δώσει αυτήν την απάντηση. Ο κόσμος, για μια ακόμη χρονιά, γέμισε τους δρόμους και τις πλατείες της χώρας, ζήτησε δικαιοσύνη και απέδειξε ότι το ρήγμα των Τεμπών παραμένει ενεργό. Από την άλλη, η μειωμένη μαζικότητα σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές, σε συνδυασμό με την απόπειρα αλλοίωσης του μηνύματος και του πολιτικού φορτίου που είχε μέχρι σήμερα το κίνημα των Τεμπών, αποτελούν μια κρίσιμη καμπή για το ίδιο το κίνημα.
Παρών που στριμώχνει το πολιτικό σύστημα
Η μαζική συμμετοχή του κόσμου δεν ήταν εξαρχής δεδομένη στα φετινά συλλαλητήρια, τουλάχιστον όχι σε αυτόν τον βαθμό. Σε αντίθεση με τις προηγούμενες χρονιές, τα φετινά συλλαλητήρια προβλήθηκαν ελάχιστα, και το κλίμα λίγο πριν τις συγκεντρώσεις ήταν μάλλον χλιαρό. Επιπλέον, οι διενέξεις που έχουν υπάρξει στο εσωτερικό του συλλόγου συγγενών των θυμάτων των Τεμπών –ο οποίος έχει αποτελέσει τον βασικό φορέα κινητοποίησης και συντονισμού του κινήματος– δημιούργησαν μια αίσθηση διάσπασης και πιθανής αποδυνάμωσης.
Επομένως, παρότι οι φετινές συγκεντρώσεις δεν είχαν την ίδια μαζικότητα και δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν τον παλλαϊκό χαρακτήρα των προηγούμενων χρόνων, αποτελούν αφενός μια απάντηση και ένα παρών που δεν επιτρέπει στο πολιτικό σύστημα να πάρει τις επιθυμητές για αυτό ανάσες. Αφετέρου, αποδεικνύουν ότι το ρήγμα των Τεμπών είναι ακόμη ενεργό. Πρόκειται για μια εκδήλωση κοινωνικού ριζοσπαστισμού που μπορεί να δημιουργήσει εξελίξεις, και που συχνά κινητοποιείται ανεξάρτητα από τη σημασία που αποδίδουν σε ένα ζήτημα το πολιτικό σύστημα και τα ΜΜΕ.
Απόπειρα αλλοίωσης του πολιτικού φορτίου των Τεμπών
Πέρα όμως από τη μειωμένη συμμετοχή, τα φετινά συλλαλητήρια αποτελούν καμπή και λόγω της απόπειρας αλλοίωσης του μηνύματος και του συνολικού πολιτικού φορτίου του κινήματος των Τεμπών, μια προσπάθεια που εκφράστηκε κυρίως από το ΚΚΕ και δυνάμεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Πριν ακόμη φτάσουμε στην ημέρα των συλλαλητηρίων, είχε γίνει φανερό πως υπήρχε μια απόπειρα δημιουργίας μιας «υγειονομικής ζώνης» γύρω από τη διοργάνωση των συγκεντρώσεων και τις ομιλίες σε αυτές. Αυτό επιβεβαιώθηκε σε μεγάλο βαθμό στα συλλαλητήρια, και ειδικά σε αυτό του Συντάγματος.
Το γεγονός ότι πολλές –αν όχι οι περισσότερες– από τις ομιλίες έγιναν από εκπροσώπους σωματείων και εργατικών κέντρων έκανε τη συγκέντρωση να μοιάζει περισσότερο με μια κλασική απεργιακή κινητοποίηση. Δεν διαβάστηκαν καν τα ονόματα των νεκρών, όπως γινόταν μέχρι σήμερα σε όλες τις διαμαρτυρίες. Ακόμη και το περιεχόμενο των ομιλιών ήταν τέτοιο ώστε η συγκέντρωση να αποκτήσει διαφορετικό χαρακτήρα, με πολλές και εκτενείς αναφορές σε άσχετα συνδικαλιστικά αιτήματα και στους αγώνες που δίνουν διάφοροι κλάδοι εργαζομένων για ζητήματα –σημαντικά κατά τα άλλα– που όμως δεν σχετίζονταν άμεσα με την υπόθεση των Τεμπών.
Πέρα όμως από τα «κλασικά εικονογραφημένα», εντύπωση προκάλεσαν και οι βολές προς «αυτόκλητους σωτήρες», οι οποίες προφανώς αναφέρονταν στη Μ. Καρυστιανού, η παντελής έλλειψη αναφοράς στο ζήτημα του φορτίου των τρένων, η υποβάθμιση των αιτιών της πυρκαγιάς και η προσπάθεια να ακουστεί σχεδόν αποκλειστικά μια τοποθέτηση που κάνει λόγο μόνο για τις συστημικές ευθύνες κυβέρνησης και Ε.Ε. όσον αφορά την εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία των σιδηροδρόμων, την τήρηση των συμβάσεων κ.λπ., αποφεύγοντας τα υπόλοιπα ζητήματα περίπου ως συνωμοσιολογίες.
Πέρα από τα προφανή –δηλαδή ότι αυτή η αλλαγή πολιτικής στόχευσης, την οποία προωθεί κυρίως το ΚΚΕ, δεν μπορεί να εξηγήσει το μπάζωμα, την άρνηση για εκταφές και το σύνολο των ενεργειών συγκάλυψης μετά το δυστύχημα– η στοχοθεσία αυτή είναι και βολική για το πολιτικό σύστημα και την κυβέρνηση, που έτσι έχει να ανησυχεί μόνο για την ενδεχόμενη αμέλεια (ακόμη και αν κριθεί εγκληματική) κάποιων υπουργών και στελεχών υπουργείων.
Παράλληλα, η προσπάθεια ελέγχου των διαδικασιών του κινήματος των Τεμπών είναι πολλαπλώς προβληματική, γιατί δεν στοχεύει στη νίκη του κινήματος με βάση τους διακηρυγμένους μέχρι σήμερα στόχους του. Αντίθετα, η δικαίωση –δηλαδή το «να πάνε φυλακή κάποιοι»– θεωρείται από ρεφορμιστικό έως και λούμπεν αίτημα, ενώ εκείνο που προκρίνεται ως το πλέον «επαναστατικό» είναι η υπαγωγή του κινήματος των Τεμπών στο γενικό σχέδιο οργάνωσης της εργατικής τάξης, όποιο και αν είναι αυτό, ανάλογα με τον φορέα που το προτείνει.
Αναγκαία συνειδητοποίηση για τα επόμενα βήματα
Έχει αποδειχθεί πολλαπλά, ήδη από τα χρόνια των Μνημονίων, ότι ο ακηδεμόνευτος και ενωτικός χαρακτήρας των κινημάτων αποτελεί αδιαπραγμάτευτο στοιχείο της ταυτότητάς τους προκειμένου να αποκτήσουν μεγάλη λαϊκή αποδοχή και συμμετοχή. Το σχέδιο ενσωμάτωσης του κινήματος των Τεμπών, ακριβώς επειδή αντιτίθεται σε αυτά τα χαρακτηριστικά, είναι σχεδόν βέβαιο πως θα οδηγήσει στη διάλυσή του.
Είναι αναγκαίο, προκειμένου το ρήγμα των Τεμπών να συνεχίσει να αποτελεί έναν δυνάμει παράγοντα αλλαγής της κατάστασης στη χώρα, να αποτραπεί η μετατροπή του σε ένα κλασικό κινηματικό ραντεβού που απλώς γεμίζει μια θέση στο ημερολόγιο κάθε χρονιάς. Κάτι τέτοιο απαιτεί, καταρχάς, την ενότητά του και τη διατήρηση της πολιτικής του ταυτότητας.
Παράλληλα, απαιτείται και η ωρίμανσή του: Η επένδυση στη λαϊκή συμμετοχή αντί για την κατ’ αποκλειστικότητα νομική οδό και η κατάκτηση της αντίληψης ότι ο αγώνας για τη δικαίωση –αλλά και για να μην υπάρξουν νέα Τέμπη– θα είναι μακρύς και δύσκολος, καθώς σχετίζεται με την αλλαγή της συνολικότερης πορείας της χώρας και έχει απέναντί του ολόκληρο το πολιτικό σύστημα
