του Δημήτριου Δούκα Σουφλέρη
Θα έχετε βέβαια προσέξει τη Μεγάλη Αλλαγή που έχει γίνει στα πλαστικά μπουκάλια εδώ και ενάμιση χρόνο. Αναφέρομαι στο γεγονός ότι τα καπάκια των πλαστικών μπουκαλιών δεν αποσπώνται πλέον από αυτά, αλλά όταν τα ανοίγεις με ένα περίεργο σύστημα μένουν στο μπουκάλι. Μάλιστα στους χυμούς σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν έναν εσωτερικό μηχανισμό, κάτι σαν ένα εσωτερικό πλαστικό ιμάντα που κρατάει το καπάκι για να μην φύγει πάνω από το μπουκάλι. Δεν ξέρω πώς αντιμετωπίζει αυτήν την κατάσταση ο μέσος καταναλωτής, εάν τη θεωρεί χρήσιμη, ευχάριστη ή εξυπηρετική, αν τη θεωρεί ωφέλιμη.
Η σκοπιμότητα πίσω από αυτή την αλλαγή στα πλαστικά μπουκάλια και τα καπάκια τους ήταν για άλλη μια φορά η προστασία του περιβάλλοντος. Ο φωτισμένος νους που σκέφτηκε αυτό το πράγμα, για το οποίο καταναλώθηκαν πόροι χρημάτων και απίστευτες ώρες μελέτης, είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση (1), αυτό το εκπληκτικό μόρφωμα πολιτικής και οικονομίας, κυριαρχίας και δήθεν συμμαχιών, το οποίο εδώ και μερικές δεκαετίες καθορίζει την άμοιρη μοίρα της ζωής μας, εμάς των λεγόμενων Ευρωπαίων πολιτών.
Μπορεί κάποιος να συμφωνήσει ή διαφωνήσει με αυτήν την αλλαγή, μπορεί να τη θεωρήσει χρήσιμη ή άχρηστη, εάν υποθέσουμε ότι αυτό διευκολύνει στην ανακύκλωση. Ανακυκλώνω λοιπόν το μπουκάλι και δεν χάνω το καπάκι, ωφέλεια βέβαια μικρή γιατί ουσιαστικά μιλάμε για ένα πολύ μικρό κομμάτι πλαστικού, αφού το κύριο πρόβλημα παραμένει και είναι η υπερκατανάλωση πλαστικών μπουκαλιών. Αλλά ας αποδεχθούμε ότι λύσαμε και το πρόβλημα με το καπάκι των μπουκαλιών, γλυτώσαμε πρόσθετη ρύπανση και έτσι έχουμε έναν ακόμη θρίαμβο της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής.
ΚΑΙ ΕΠΕΙΔΗ η Ε.Ε. είναι άπιαστη σε αυτά τα ζητήματα, να θυμηθούμε και τα καλαμάκια. Γιατί φυσικά εδώ και 4 περίπου χρόνια έχουμε όλοι παρατηρήσει την άλλη τρομερή αλλαγή υπέρ του περιβάλλοντος: την κατάργηση των πλαστικών καλαμακίων, φυσικά πάλι με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος (2). Επειδή τα πλαστικά καλαμάκια είναι πάρα πολλά και ρυπαίνουν –είναι δε πρακτικά μη ανακυκλώσιμα– σκέφτηκαν να τα αντικαταστήσουν με χάρτινα.
Έλα όμως που τα χάρτινα έχουν το μεγάλο μειονέκτημα να διαλύονται μέσα στο υγρό και να μην προλαβαίνεις να πιεις τον καφέ ή το αναψυκτικό σου… Αφού γρήγορα διεφάνη ότι τα χάρτινα καλαμάκια είναι εντελώς άχρηστα, άρχισαν να μας προτείνουν μεταλλικά επαναχρησιμοποιούμενα καλαμάκια. Και αυτά όμως προέκυψαν ενοχλητικά και δύσχρηστα. Αλήθεια ποιοι και πόσοι θα έπαιρναν φεύγοντας από το σπίτι και το μεταλλικό καλαμάκι τους μαζί λόγω αγάπης για το περιβάλλον;
Ευτυχώς όμως, μετά από πολύ δουλειά και μελέτη, βρέθηκε πάλι λύση: το επαναχρησιμοποιούμενο πλαστικό καλαμάκι δηλαδή το ίδιο καλαμάκι που χρησιμοποιούσες πάντα, τυλιγμένο όμως σε ένα χαρτί που αναγράφει ότι είναι επαναχρησιμοποιούμενο έως 10 φορές. Άρα, ως υπεύθυνοι Ευρωπαίοι πολίτες οφείλετε να μετράτε τις φορές που χρησιμοποιείται το καλαμάκι σας, να μην ξεπεράσετε τις 10 (ζήτημα υγείας), αλλά να μην το χρησιμοποιήσετε και λιγότερες από 10 (ζήτημα περιβάλλοντος).
Βέβαια, όταν αγοράζεις ένα προϊόν που θέλει καλαμάκι, σε οποιοδήποτε κατάστημα της χώρας, αμέσως σου δίνουν ένα καινούργιο μέσα στο χάρτινο περίβλημά του με τη γνωστή επιγραφή που αναπαύει συνειδήσεις… και κανένας δεν μπαίνει στον κόπο να επαναχρησιμοποιήσει τα καλαμάκια του.
Και έτσι, με τις ανωτέρω λύσεις, όλοι έχουν ήσυχη τη συνείδησή τους (3), και η Ε.Ε. φροντίζει με λεπτομέρεια και μεθοδικότητα για το καλό του παγκόσμιου περιβάλλοντος.
ΑΣ ΔΙΕΡΩΤΗΘΟΥΜΕ όμως τώρα σοβαρά: Όλα αυτά τα πράγματα προωθούν ουσιαστικά την υπόθεση του περιβάλλοντος; Και πραγματικά αυτά περιμένει ο Ευρωπαίος και ο Έλληνας πολίτης από την Ε.Ε. και τον πολιτισμό μας;
Αυτά περιμένουμε όλοι από την πολυνομοθεσία των Βρυξελλών και τα πολύπλοκα, πολυδαίδαλα, πολυδάπανα και πολυτελή όργανα αυτής της πολιτικοοικονομικής ένωσης;
Μήπως αυτό που πράγματι επιθυμούμε από αυτήν την Ένωση είναι να βελτιωθεί ουσιαστικά η ζωή, να υπάρχει ασφάλεια αλλά σε συνθήκες πλήρους ελευθερίας, να μην κινδυνεύουμε από πολέμους και μάλιστα είτε επί ευρωπαϊκού εδάφους είτε στον γεωστρατηγικό μας περίγυρο, να προστατεύεται η υγεία και να μην κινδυνεύουμε από ψεύτικες πανδημίες;
Μήπως αυτό που προσδοκούμε είναι οικονομία προς όφελος του συνόλου και όχι των ελίτ, ικανοποιητικά εισοδήματα χωρίς ανάγκη εθιστικών επιδομάτων, και πάνω απ’ όλα γνήσια δημοκρατικά δικαιώματα και όχι ψευδεπίγραφοι δικαιωματισμοί και προειδοποιήσεις, όπως τεράστια κείμενα κάτω από ένα οποιοδήποτε μήνυμα e-mail περί δήθεν προστασίας των προσωπικών δεδομένων, την ώρα που τα πάντα έχουν εκποιηθεί σε εταιρείες του διαδικτύου, funds και κρατικούς μεγάλους αδελφούς;
Αυτή την Ευρωπαϊκή Ένωση, που αναλώνεται σε αυτού του τύπου τις ρυθμίσεις –και έχει χιλιάδες τέτοιες ρυθμίσεις (4)– την ίδια (τραγική) ώρα την καθοδηγούν «φωτεινά» μυαλά που δεν μπορούν να καταλάβουν πού βρίσκονται τα αληθινά της σύνορα, ότι η Ευρώπη δεν τελειώνει στην Πολωνία-Ρουμανία, αλλά ότι φτάνει μέχρι τα Ουράλια…
Αυτή η Ευρώπη, η Ευρώπη του πολιτισμού του καπακιού και του καλαμακίου αναλώνεται σε όλες αυτές τις τεχνικές και περιβαλλοντικές λεπτομέρειες, στις οποίες τα στελέχη της έχουν γίνει «μετρ»: Εμπόρια ρύπων και CO2, χρηματιστήρια ενέργειας, ΑΠΕ σε βουνά, κάμπους και θάλασσες, με ταυτόχρονη ενεργειακή φτώχεια και ανασφάλεια. Ευαισθησία για το αν θα καταπιεί μία χελώνα ένα καλαμάκι και μπορεί να της σταθεί στο λαιμό (ή μία πλαστική σακούλα…). Αλλά καμία ευαισθησία για τα παιδιά στη Γάζα που δεν έχουν να φάνε, δεν έχουν νερό, σχολείο, μέλλον. Το ίδιο και για αυτά που βγάζουν τις σπάνιες γαίες στην υποσαχάρια Αφρική ή τα πουλάνε οι γονείς τους για να ξεχρεώσουν στην Αϊτή ή τα εκμεταλλεύονται πορνικά στην Ταϊλάνδη…
Αυτός ο πολιτισμός, ο πολιτισμός του καπακιού και του καλαμακίου, ούτε το περιβάλλον σώζει ούτε την ανθρωπότητα βελτιώνει. Μόνο την υποκρισία και την ανοησία αυξάνει. Άλλου εστί χρεία για την Ευρώπη και τον κόσμο, και ας ευχηθούμε τουλάχιστον να υπάρχουν τίμιες συνειδήσεις που θα μας το θυμίζουν.
Παραπομπές
1) Την αλλαγή αυτή εισήγαγε η Οδηγία (ΕΕ) 2019/904 –γνωστή ως Single-Use Plastics Directive– που περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις (Άρθρο 6) για τα καπάκια σε πλαστικά μπουκάλια έως 3 λίτρα: πρέπει να παραμένουν προσαρτημένα στη φιάλη καθ’ όλη τη διάρκεια χρήσης. Από τις 3 Ιουλίου 2024 η εφαρμογή αυτής της ρύθμισης έγινε υποχρεωτική στην Ε.Ε.Η οδηγία στοχεύει στον περιορισμό των καπακιών που καταλήγουν ως απορρίμματα στις παραλίες και τα θαλάσσια οικοσυστήματα.
2) Η απαγόρευση των πλαστικών καλαμακίων καθορίστηκε από την ίδια Οδηγία που προαναφέρθηκε, η οποία υιοθετήθηκε τον Μάιο του 2019 και απαγόρευσε τη διάθεση στην αγορά πλαστικών ειδών μίας χρήσης –π.χ. καλαμάκια, μαχαιροπίρουνα, πιάτα, μπατονέτες– από την 3η Ιουλίου 2021 (reddit.com, consilium.europa.eu, ecotec.gr). Στην Ελλάδα, αυτή η Οδηγία ενσωματώθηκε με τον νόμο 4736/2020 (ΦΕΚ 200/Α΄) με στόχο τον περιορισμό της πλαστικής ρύπανσης, την αύξηση της ανακύκλωσης και την προστασία των θαλασσών.
3) Οι ακόμη πιο ντελικάτοι οικολόγοι μπορούν και να αποφεύγουν τις αεροπορικές πτήσεις ή να οδηγούν ηλεκτρικό αυτοκίνητο για να μειώνουν τις εκπομπές CO2. Οι κοινοί θνητοί ήδη με τα καλαμάκια και τα καπάκια έχουμε προσφέρει μεγάλη υπηρεσία στον πλανήτη.
4) Εάν δεν ζούσαμε στην εποχή των ηλεκτρονικών υπολογιστών είναι να διερωτάται κανείς πώς θα μπορούσαν να διακινηθούν όλοι αυτοί οι άπειροι κανονισμοί που χρειάζονται που θα αποθηκεύονται σαν όλες αυτές οι νομικές και παρά νομικές και τεχνικές πληροφορίες που έχουν προβλεφθεί δήθεν για το καλό του κόσμου σε μία εποχή που θα στηριζόταν ακόμα στο χαρτί και το βιβλίο.
