Ολοκληρώθηκε το μεσημέρι της Παρασκευής ο πρώτος γύρος διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν στο Ομάν, μέσω των εκπροσώπων του οποίου συνομίλησαν έμμεσα οι δύο πλευρές. Από τις πρώτες ανακοινώσεις φαίνεται ότι επιτεύχθηκε μια καταρχήν συμφωνία στα «διαδικαστικά». Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι έγινε μια καλή αρχή, και πως ευελπιστεί ότι θα υπάρξει πιο ουσιαστική συνέχεια.
Παρ’ όλα αυτά εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο θα επανέλθει στην περιοχή μια σχετική έστω ηρεμία. Πού εδράζονται οι φόβοι ότι παραμένει ισχυρός ο κίνδυνος μιας απρόκλητης αμερικανικής επίθεσης, με άγνωστες συνέπειες; Στο γεγονός πως οι μέχρι στιγμής συνομιλίες μάλλον πιστώνονται ως επιτυχία της ιρανικής διπλωματίας! Και άρα δυσκολεύουν τη διοίκηση Τραμπ να θριαμβολογήσει, πράγμα που είναι ικανό να την ωθήσει σε πολεμικό τυχοδιωκτισμό…
Ήδη πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων η Τεχεράνη είχε πετύχει:
α) Την αλλαγή του τόπου διεξαγωγής των συνομιλιών. Οι ΗΠΑ προέκριναν την Κωνσταντινούπολη, το Ιράν αντιπρότεινε το Μουσκάτ (πρωτεύουσα του Ομάν). Οι συνομιλίες έλαβαν χώρα στο Μουσκάτ.
β) Την αλλαγή της σύνθεσης των διαπραγματευόμενων. Οι ΗΠΑ είχαν προτείνει μια πολυμερή συνάντηση, στην οποία θα έπαιρναν μέρος και η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν. Το Ιράν αντιπρότεινε διμερείς διαπραγματεύσεις, με ενδιάμεσο το Ομάν. Πραγματοποιήθηκε το δεύτερο.
γ) Το σημαντικότερο όλων: μοναδικό θέμα της διαπραγμάτευσης, όπως ήθελε το Ιράν, ήταν το πυρηνικό πρόγραμμά του – ενώ οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να θέσουν και άλλα ζητήματα (πυραυλικό πρόγραμμα, σχέσεις της Τεχεράνης με δυνάμεις της Αντίστασης κ.λπ.), χωρίς να το καταφέρουν.
Επειδή ακριβώς διαφαινόταν ήδη από μέρες ότι αυτά θα συνέβαιναν (η Τεχεράνη είχε καταστήσει σαφές ότι αλλιώς δεν θα προσέλθει σε διαπραγματεύσεις), τσαλακώνοντας το θριαμβολογικό αφήγημα της Ουάσιγκτον και των Ευρωπαίων περί παραπαίοντος και φοβισμένου ιρανικού καθεστώτος, τα δυτικά ΜΜΕ δεν έκρυβαν ένα μείγμα έκπληξης και δυσαρέσκειας. Έγραφε για παράδειγμα ο «προοδευτικός» Guardian, μάλλον με απογοήτευση, ότι το ιρανικό καθεστώς προσέρχεται στο Ομάν με «σκληρές, μαξιμαλιστικές θέσεις που προκαλούν εύλογη έκπληξη, δεδομένου ότι οι εξελίξεις των τελευταίων οκτώ μηνών το έχουν αποδυναμώσει σε μεγάλο βαθμό».
Ο «μαξιμαλισμός» ανταμείβει;
Πώς εξηγείται η χθεσινή εξέλιξη όταν, πράγματι, το Ιράν και οι σύμμαχοί του έχουν δεχθεί σημαντικά πλήγματα; Σε μεγάλο βαθμό εξηγείται ακριβώς από τη «μαξιμαλιστική» στάση του, καθώς εξαρχής δήλωσε καθαρά πως αυτή τη φορά δεν θα υπάρχουν «περιορισμένες αντεπιθέσεις», «προειδοποιημένα πλήγματα» κ.λπ. Η απάντηση, είχαν πει οι Ιρανοί, θα είναι γενικευμένος πόλεμος (όχι επειδή μπορούν να τον κερδίσουν, αλλά επειδή θεωρούν πως μπορούν να καταστήσουν «πύρρεια» μια νίκη των ΗΠΑ). Οι πρώτοι που ένιωσαν ρίγη με αυτό το μήνυμα ήταν τα υπόλοιπα καθεστώτα της περιοχής. Είναι προφανές ότι η πίεση που άσκησαν όλα μαζί στην Ουάσινγκτον την υποχρέωσε να αναδιπλωθεί, απογοητεύοντας όσους ανυπόμονα περίμεναν να δουν πώς θα ισοπεδώσει η ισχυρότερη πολεμική μηχανή του κόσμου μια απείθαρχη τριτοκοσμική χώρα…
Πόσο θα διαρκέσει η αναδίπλωση; Αυτό είναι άγνωστο. Διότι αν με όλους τους «όμορφους στόλους» και τις καθημερινές απειλές της διοίκησης Τραμπ, το αποτέλεσμα είναι διάλογος για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης (που, θυμίζουμε, είχε ήδη γίνει, και είχε ήδη καταλήξει σε διεθνή συμφωνία το 2015, την οποία τίναξαν στον αέρα πρώτες οι ΗΠΑ, και από κοντά ακολούθησαν οι Ευρωπαίοι νάνοι), η νέα ταπείνωση της Ουάσινγκτον θα μείνει στην ιστορία. Και το μήνυμα θα το έχουν λάβει όλοι, φίλοι και εχθροί. Θα το άντεχε κάτι τέτοιο η βορειοαμερικανική ελίτ, που παριστάνει την κοσμοκράτειρα; Δύσκολο. Γι’ αυτό και ο κίνδυνος μιας καταστροφικής σύρραξης παραμένει, δυστυχώς, παρών.
Για την ώρα, οι Αμερικανοί παρηγορούνται επιβάλλοντας –αμέσως μετά την «επιτυχή» κατάληξη των αρχικών διερευνητικών συνομιλιών στο Ομάν– και ένα νέο γύρο βαριών οικονομικών κυρώσεων στην Τεχεράνη. Με τέτοιες κινήσεις, που προδίδουν εκνευρισμό, δεν σώζεται βέβαια ούτε η βιτρίνα. Κι ο Αμερικανός πρόεδρος (που, μέχρι χθες το βράδυ τουλάχιστον, απέφευγε τις δηλώσεις για τις συνομιλίες) δεν είναι χαζός: καταλαβαίνει ότι, αφού καυχήθηκε με τον γνωστό τρόπο του πως θα τα κάνει όλα λίμπα αν η Τεχεράνη δεν του δώσει γη και ύδωρ, τώρα φαίνεται να έχει περιέλθει σε αδιέξοδο. Πώς θα το υπερβεί; Με πυρηνική βόμβα;
