Ο απρόκλητος και απολύτως απογυμνωμένος από κάθε νομιμοποιιητικό πρόσχημα, πόλεμος που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ ενάντια στο Ιράν συμπλήρωσε 14 μέρες – ήδη ξεπερνώντας σε διάρκεια την πρόσφατη επιδρομή τους τον περσινό Ιούνιο. Μέσα σ’ αυτό το διάστημα έχει δείξει τάσεις εξάπλωσης χωρίς προηγούμενο. Τα μέτωπα που έχουν ανοίξει, επεκτείνονται στις μοναρχίες του Κόλπου, στον Περσικό Κόλπο συνολικά και σε εκτεταμένες περιοχές του Ιράκ ενώ περιλαμβάνουν και μια νέα, άγρια εισβολή του Ισραήλ στο Λίβανο. Η ακτίνα αυτού του πολέμου τείνει να αποσταθεροποιήσει την Μ. Ανατολή συνολικά ενώ φτάνει πλέον μέχρι το Αζερμπαϊτζάν και την Κύπρο. Επιπλέον οι συνέπειές του είναι πλανητικές, φέρνοντας όλο και περισσότερο αντιμέτωπες τις δυτικές δυνάμεις με την Κίνα και τη Ρωσία αλλά και πολλαπλασιάζοντας τους παράγοντες αποσταθεροποίησης της παγκόσμιας οικονομίας. Παρ’ όλα αυτά και παρά τα αδιέξοδα που σωρεύει η δυσμενής πορεία του πολέμου για την αμερικανική πλευρά (ή ίσως πρέπει να προσθέσουμε και λόγω ακριβώς αυτών των αδιεξόδων και της προϊούσας αδυναμίας της να τα αντιμετωπίσει), οι δυνάμεις που βρίσκονται στο τιμόνι των ΗΠΑ έχουν «κλειδωθεί» σε μια σύγκρουση χωρίς οδούς απεμπλοκής τους. Έτσι που για την ώρα να φαίνονται επί της ουσίας ναρκοθετημένες οι όποιες προοπτικές για τον τερματισμό του.
Οι δύο πλευρές του πολέμου και οι επιδιώξεις τους. Νίκες και ήττες
Δύο διαφορετικοί κόσμοι.
‒ Από τη μια οι ΗΠΑ και ο κόσμος τους (που περιλαμβάνει αδιάρρηκτα στο πυρήνα του και τα παγκόσμιας επιρροής σιωνιστικά κέντρα ισχύος). Που βρίσκονται σε επιταχυνόμενη κρίση ηγεμονίας, βλέποντας να αλλάζουν σε κρίσιμα πεδία οι συσχετισμοί δυνάμεων εις βάρος τους. Για να γίνουν αντιληπτά τα σημερινά ζόρια και οι «συμπεριφορές» της παρούσας αμερικανικής (τραμπικής) διοίκησης πρέπει να φέρουμε στο νου μας όλη την ιστορική τροχιά που διέγραψε αυτή η κρίση τις τελευταίες δεκαετίες. Σε όλη αυτή την περίοδο που άνοιξε με τη βραχύβια «μονοκρατορική στιγμή» των ΗΠΑ και της Δύσης μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ και εξελίχθηκε με την αδιάκοπη σειρά ατέρμονων πολέμων τους.
Η τωρινή πολεμική εκστρατεία των ΗΠΑ στο Ιράν φέρνει στην επιφάνεια πολλά. Πρώτα απ’ όλα γίνεται όσο περνά ο χρόνος, όλο και πιο εμφανής η αποτυχία τους να προωθήσουν απρόσκοπτα τους στόχους τους: Να επιβάλουν ένα καθεστώς της αρεσκείας τους στο Ιράν και να εκμηδενίσουν τη συνοχή και την ικανότητα προβολής αντίστασης από μεριάς του. Δύο πράγματα είναι πολύ χαρακτηριστικά: Η συνεχής, και στα όρια του γελοίου, διολίσθηση τόσο των δηλούμενων στόχων του πολέμου (μαζί και του τι μπορεί να εμφανιστεί ως επιτυχία) όσο και των αιτιών που επιχειρούν να προβάλουν για να τον εξηγήσουν / νομιμοποιήσουν. Αλλά και η όλο και συχνότερα εμφανιζόμενη, αγχώδης αιώρησή τους ανάμεσα σε μια δίχως όρια κλιμάκωση και σε κάποιες κινήσεις που δείχνουν ότι επείγονται για μια κατάπαυση των εχθροπραξιών (όπως τον Ιούνιο) εν όψει του μη διαχειρίσιμου βάρους της συνέχισης του πολέμου: Σημαντικές δυσκολίες αναπλήρωσης πολεμικών εφοδίων, τεράστιο κόστος διεξαγωγής του πολέμου –1,5 δις δολάρια ημερησίως!– αλυσιδωτές συνέπειες που απειλούν την οικονομική ευστάθεια των ΗΠΑ, αλλά και αποσταθεροποίηση κρίσιμων συμμάχων τους στη Μ. Ανατολή που αναμένεται να τους επιστραφεί «εντόκως» θέτοντας σε σοβαρή δοκιμασία τα σχέδιά τους να επιβάλουν το Ισραήλ ως κυρίαρχο «από τον Νείλο μέχρι τον Ευφράτη». Εν ολίγοις οι ΗΠΑ έρχονται αντιμέτωπες με την προοπτική μιας «σοβαρής ήττας». Παρά τη συντριπτική υπεροπλία τους, διακινδυνεύουν να βγουν με σημαντικά αποψιλωμένες τις ευχέρειες επιβολής της θέλησής τους σε παγκόσμια κλίμακα.
Τα όσα συμβαίνουν όλη την τελευταία περίοδο, δείχνουν ότι έχουμε μπει σε μια περίοδο διαδοχικών πολέμων των ΗΠΑ απέναντι στην ανερχόμενη Ευρασία και σε όλο τον κόσμο της «μη Δύσης» που πάνε να αποκτήσουν όλο και περισσότερο τα χαρακτηριστικά ενός αρθρωτού (για την ώρα) παγκόσμιου πολέμου. Το Ιράν είναι ένα ακόμη καίριο μέτωπο που φέρνει σε τροχιά σύγκρουσης τις ΗΠΑ με τη Ρωσία και την Κίνα (και φυσικά δεν είναι μόνο το πετρέλαιο, το διακύβευμα). Δοκιμάζονται διαρκώς τα όρια ελέγχου της κλιμάκωσης και πρέπει να οδηγήσει σε μαζική αφύπνιση, η πολύπλευρη προσπάθεια που κάνουν οι πολεμοκάπηλοι ιθύνοντες κύκλοι της Δύσης να εξοικειώσουν τους λαούς με την προοπτική της χρήσης των «τακτικών πυρηνικών όπλων» και με την «κανονικότητα μιας ζωής εν πολέμω».
‒ Το Ιράν από την άλλη μεριά, ευρισκόμενο στο στόχαστρο αυτής της επίθεσης, αντιστέκεται μέχρι αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, με εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα. Η δυνατότητά του να απορροφά τα ισχυρότατα πλήγματα, χωρίς να αποσυντεθεί και να αντιγυρίζει υπολογισμένης στρατηγικής απαντήσεις που «πονάνε καθοριστικά την άλλη πλευρά» ήδη στοιχειοθετεί τους όρους μιας «νίκης». Για άλλη μια φορά επιβεβαιώνεται η αλήθεια ότι ο πόλεμος είναι πρωτίστως πολιτικοκοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο και η αποτελεσματικότητα «των όπλων του» κρίνεται μέσα στο πλαίσιο των κινητήριων σκοπών, της κοινωνικής συγκρότησης και όλων των μέσων που μπορεί να μοχλεύσει η κάθε εμπόλεμη πλευρά.
Ο πόλεμος και η παρόξυνση της κρίσης του κόσμου του κεφαλαίου
Μιλάμε κατ’ αρχάς για τον τρέχοντα κύκλο σπασμών της ανίατης παγκόσμιας συστημικής κρίσης που είναι διαρκώς παρούσα με απανωτά επεισόδια από τη δεκαετία του ‘70. Και για τις «απαντήσεις» που επιχειρούνται μέσα στο σημερινό παγκόσμιο σύστημα που παρά τις σημαντικές διαφορές ανάμεσα στη Δύση και τους «άλλους», κυριαρχείται από τους ενιαίους τρόπους της «σχέσης-κεφάλαιο». Εδώ θα θίξουμε πολύ συνοπτικά μόνο, κάποιες κρίσιμες όψεις αυτών των ζητημάτων. Τα οποία είναι ζητούμενο να επανέρχονται με ουσιαστικούς όρους στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Ακόμη περισσότερο που σήμερα συσκοτίζονται επιμελώς μέσα απ’ το «αφειδώς προσφερόμενο θέαμα» των εκατέρωθεν αρμαγεδδονικών πολεμικών πληγμάτων και με όλα όσα «πολεμικά» και μην διαθέτουν στη φαρέτρα τους οι παγκόσμιες «ελίτ» για την παθητικοποίηση εκατομμυρίων ανθρώπων.
‒ Ο πόλεμος βγάζει τεράστια κέρδη και συνδέεται αδιάρρηκτα και πολυεπίπεδα με τους σχεδιασμούς γιγαντιαίων επιχειρηματικών κέντρων και με τις βαθιές αναδιαρθρώσεις που προωθούνται ως «φυγή προς ανάκτηση χώρων κερδοφορίας». Θα περιοριστούμε εδώ μόνο σε κάποιες νύξεις για τα δύο πεδία τέτοιων αναδιαρθρώσεων που πρωταγωνιστούν αυτή την περίοδο: Για την «Τεχνητή Νοημοσύνη» ανοίγονται λεωφόροι ξέφρενης κερδοφορίας (άρα και προοπτικές μεγάλων εκρήξεων κερδοσκοπικών φουσκών). Τόσο για τις χρήσεις της από το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα – η συλλογή και επεξεργασία τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων «από τα πεδία της μάχης» (που περιλαμβάνουν την παρακολούθηση της ζωής και μέσα στα μεγάλα αστικά κέντρα «του εχθρού») είναι για παράδειγμα χρυσωρυχείο για εταιρείες όπως η διαβόητη, σκοτεινότατη Palantir με ισχυρότατα ερείσματα μέσα στη διοίκηση Τραμπ αλλά και στα νεοσυντηρητικά και σιωνιστικά κέντρα ισχύος– όσο και για «ειρηνικές» χρήσεις που αφορούν την παρακολούθηση, τη χειραγώγηση και την πειθάρχηση του «εσωτερικού εχθρού» και την επιβολή ολοκληρωτικών καθεστώτων τεχνοδεσποτείας. Τα εξωτερικά και τα εσωτερικά πολεμικά και μη μέτωπα –οι «εχθροί» και οι «φίλοι»– αρχίζουν να μπερδεύονται και να ομογενοποιούνται.
Οι τεράστιες αναδιαρθρώσεις στον τομέα της ενέργειας από την άλλη – υδρογονάνθρακες, «πράσινες ανανεώσιμες» πηγές και τώρα πάλι η ατομική ενέργεια που επανέρχεται με φόρα, καθώς και όλο το πλέγμα των «διαδρόμων» και των δικτύων διακίνησης και μεταφοράς ενέργειας που διέρχονται μέσα από δικεκαυμένες περιοχές – εξηγούν πολλά για το ποιές πλευρές οικονομικών συμφερόντων εμπλέκονται στις αποφάσεις περί πολέμου και τι επιδιώκουν από την εξασφάλιση της συνέχισής του. Ακόμη περισσότερο, η ΤΝ σε συνδυασμό με τα θηριωδών ενεργειακών αναγκών, κέντρα συλλογής δεδομένων που την υποστηρίζουν οδηγούν σε αδιανόητα μέχρι πρότινος συμπλέγματα συμφερόντων, προβολής ισχύος και οριοθέτησης πολεμικών μετώπων.
‒ Οι αδυσώπητοι ιμπεριαλιστικοί πόλεμοι των ΗΠΑ / Δύσης στο εξωτερικό και οι μεγάλοι σχεδιασμοί νέων ποικιλιών «αποβολής της πολιτικής» και εκφασισμού στο εσωτερικό με όχημα την «πολεμική οικονομία», πάνε μαζί και αλληλοϋποστηρίζονται οργανικά. Κινούνται σταθερά πάνω στο έδαφος της εκτόξευσης των κοινωνικών ανισοτήτων (με όλα τα διαδοχικά κύματα πληθωρισμού που προκαλούνται με όσα παίζονται γύρω από τα καύσιμα και τη διαταραχή των εμπορευματικών αλυσίδων λόγω των πάσης φύσεως πολέμων – «κλασικών», δασμολογικών και άλλων).
Αξιοποιούνται τα πάντα. Από τα δίκτυα παρακολούθησης, και τις περιβόητες εκστρατείες ελέγχου της σκέψης μέσω του «πολέμου (των εξουσιών) για την υπεράσπιση της αλήθειας (!) απέναντι στα fake news (!)» ‒ο Όργουελ γνωρίζει νέες δόξες‒ μέχρι την προσπάθεια επαναφοράς της στρατιωτικοποίησης των κοινωνιών των μητροπολιτικών κέντρων της Δύσης που ζουν ακόμη με τα «κεκτημένα της ειρήνης» που κληροδότησαν οι διαφορετικοί κοινωνικοί συσχετισμοί δυνάμεων που είδε ο 20ός αιώνας.
***
Απέναντι στους πολέμους και τους τεχνοδεσποτικούς ολοκληρωτισμούς που φέρνει η παρακμή της Δύσης εντός της ανίατης, ιστορικής κρίσης του κόσμου του κεφαλαίου που έχει μπει για τα καλά στη γεροντική του ηλικία, η υπεράσπιση της ειρήνης και της δημοκρατίας γίνεται όρος για να υπάρξει αξιοβίωτο μέλλον για την ανθρωπότητα.
