του Δημήτρη Κοδέλα
Ας παρακάμψουμε για λίγο τον τρόπο που γίνεται η συζήτηση για τα αιτήματα των αγροτών. Υπάρχουν κάποια δεδομένα. Το αγροτικό εισόδημα μειώνεται, οι τιμές παραγωγού σε σχέση με το κόστος παραγωγής είναι χαμηλές, πολλοί είναι στο όριο της εγκατάλειψης, ειδικά η κτηνοτροφία απειλείται με αφανισμό, η ύπαιθρος ερημώνει και οι νέοι δεν μένουν πίσω, η χώρα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από εισαγωγές για να καλύψει τις διατροφικές ανάγκες της.
Εάν είναι έτσι η κατάσταση, που αναγκάζει ακόμα και τους κυβερνώντες να αναγνωρίσουν ότι υπάρχει πρόβλημα, τότε το μείζον ζήτημα είναι τι προτείνει και τι θα κάνει η κυβέρνηση για να αντιστραφεί αυτή η κατάσταση, που παρεμπιπτόντως είναι αποτέλεσμα και των πολιτικών της…
Το ίδιο ερώτημα απευθύνεται στο σύνολο του πολιτικού συστήματος το οποίο περιορίζεται σε μια εύκολη αντιπολίτευση και ασχολείται με το αγροδιατροφικό ζήτημα μόνο όταν αυτό έρχεται, μέσω κινητοποιήσεων, στην επικαιρότητα.
Η απάντηση είναι «σχεδόν τίποτα» ή «μια από τα ίδια». Το μόνο που η κυβέρνηση αντιτείνει είναι ότι:
α) θα πληρώσει τις επιδοτήσεις που ούτως ή άλλως κάθε χρόνο οφείλει να δίνει (ανάθεμα πώς τις δίνει και αυτές) και
β) συζητά-παζαρεύει κάποια πιο χαμηλή τιμή στο αγροτικό ρεύμα, μεγαλύτερη επιστροφή φόρου ή και αφορολόγητο πετρέλαιο, αύξηση της κάλυψης του ΕΛΓΑ, ένα ποσό για την κτηνοτροφία και κάποιες ενισχύσεις αναπλήρωσης εισοδήματος για κάποιες από τις καλλιέργειες που κατέρρευσαν οι τιμές τους (βαμβάκι, σιτάρι), με χρήματα που θα προκύψουν από αδιάθετα ποσά των αγροτικών ενισχύσεων, δηλαδή από ποσά που έπρεπε ήδη να είχε μοιράσει στους αγρότες.
Τα παραπάνω δεν συνιστούν καμία πολιτική ανάταξης της γεωργίας και κτηνοτροφίας, δεν δείχνουν καμία αγωνία για το μέλλον του πρωτογενή τομέα και της υπαίθρου. Είναι η μερική ικανοποίηση κάποιων οικονομικών αιτημάτων των αγροτών που μπορεί να δώσει μια πρόσκαιρη μικρή ανάσα αλλά βρίσκεται μακριά από την ουσία του προβλήματος.
Αυτό που απασχολεί την κυβέρνηση είναι με ποιους πολιτικούς-επικοινωνιακούς χειρισμούς θα ξεμπλέξει με τα μπλόκα και όχι πώς θα αντιστραφεί η πορεία παραγωγικής αποδιάρθρωσης και ερήμωσης.
Γιατί, εάν ενδιαφερόταν, θα έπρεπε πρωτίστως να απαντήσει:
▪ Υπάρχει στόχος και σχέδιο για συγκράτηση του αγροτικού πληθυσμού και ηλικιακή ανανέωσή του;
▪ Υπάρχει στόχος και σχέδιο για μια πιο ισόρροπη και παραγωγική ανάπτυξη από τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού, του real estate και του κάθε είδους υπηρεσιών;
▪ Υπάρχει στόχος για διατροφική κυριαρχία, επισιτιστική επάρκεια και μείωση των εισαγωγών αγροτικών προϊόντων που ξεπέρασαν τα 10 δισ. ετησίως;
▪ Υπάρχει πρόθεση για ενίσχυση της διαπραγματευτικής και εμπορικής θέσης των παραγωγών και έλεγχο της κερδοσκοπίας μεσαζόντων και καρτέλ;
▪ Υπάρχει αντίθεση ή συναίνεση στις συμφωνίες της Ε.Ε. για αθρόες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων από Τρίτες χώρες (ώστε να εξυπηρετηθούν οι εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων των ισχυρών χωρών προς αυτές) και τον αθέμιτο ανταγωνισμό που δημιουργείται προς του Ευρωπαίους παραγωγούς;
▪ Υπάρχει πρόθεση για προστασία της χώρας απέναντι σε υποκατάστατα και γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα;
Σε αυτά τα ερωτήματα πρέπει να πάρουν θέση οι κυβερνώντες και το πολιτικό σύστημα της χώρας που ειδικεύονται στον μεταπρατισμό, τον αεριτζηδισμό και στην παρασιτική λεηλασία του δημόσιου χρήματος.
Εάν υπήρχε θετική απάντηση στα παραπάνω, τότε θα άνοιγε μια πραγματικά χρήσιμη συζήτηση για το πώς μπορούν να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι. Δηλαδή:
- Με ποιο εθνικό και περιφερειακό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης;
- Με ποια εργαλεία χάραξης και υποστήριξης πολιτικών;
- Με ποιο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ποιες υπηρεσίες;
- Με ποια οργάνωση και κατεύθυνση των ερευνητικών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων;
- Με ποια σύνδεση της επιστήμης με τις πραγματικές παραγωγικές ανάγκες;
- Με ποια οργάνωση και κατεύθυνση των επιδοτήσεων;
- Με ποια οργάνωση και συμμετοχή των παραγωγών;
- Μέσα από ποια εμπορικά δίκτυα και μέσα από ποιους ελεγκτικούς μηχανισμούς από το χωράφι στο ράφι;
- Με ποια κόστη παραγωγής και με ποια αναδιάρθρωση καλλιεργειών;
- Με ποιες παρεμβάσεις και θεσμίσεις ώστε ο παραγωγός να μην αναγκάζεται να πουλά τα προϊόντα του κάτω του κόστους παραγωγής;
- Με ποια εγχώρια βιομηχανία υποστήριξης του αγροτικού τομέα και των εισροών του (σπόροι, πολ/κό υλικό, λίπασμα, μηχανήματα, φυτοπροστασία);
- Με ποιες υποδομές και με ποια κίνητρα παραμονής στην ύπαιθρο;
- Με ποιον ΕΛΓΑ απέναντι στις εντεινόμενες κλιματικές προκλήσεις;
- Με ποια διαχείριση των κοινών πόρων και ειδικά του νερού, με ποιες υποδομές, σε ποιο βιώσιμο παραγωγικό σχέδιο και με ποια προστασία του από την εμπορευματοποίηση;
- Με ποια πολιτική απέναντι στην ΚΑΠ, στην περιβόητη πράσινη μετάβαση, στις ευρωπαϊκές εμπορικές συμφωνίες και στα υποβαθμισμένα τεχνητά τρόφιμα;
Και όλα αυτά, με ποιους μηχανισμούς κοινωνικής συμμετοχής, ελέγχου και διαφάνειας;
Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση αδιαφορεί πλήρως για όλα τα παραπάνω. Δε μπορούν ούτε καν να διανοηθούν μια χώρα που θα παράγει, θα έχει μια ισόρροπη ανάπτυξη, θα στέκεται στα πόδια της και θα δημιουργεί όρους αξιοπρέπειας και δικαιοσύνης για τους πολίτες της. Αντιμετωπίζουν την χώρα ως οικόπεδο, αποικία, μπαταρία, κόμβο μεταφορών και μεταπρατισμού και πεδίο πλουτισμού για μια ολιγαρχία.
Το ενδιαφέρον και σημαντικό είναι ότι στον αγροτικό ξεσηκωμό, ίσως για πρώτη φορά, υπάρχουν πολλές φωνές που θέτουν το γενικότερο αγροδιατροφικό ζήτημα και την βαθιά υπαρξιακή διάσταση που έχει για την ύπαιθρο και την χώρα. Αυτό συνδέει το πρόβλημα τόσο με την υπόλοιπη κοινωνία όσο και με το συνολικό ζήτημα υπόστασης της χώρας. Αυτή η οπτική πρέπει να διατηρηθεί, να εμβαθυνθεί και να μην περιοριστεί στο στενό πλαίσιο κάποιων προσφερόμενων οικονομικών παραχωρήσεων από την κυβέρνηση, που δεν δίνουν προοπτική.
Έχουμε ανάγκη, ειδικά όταν πρόκειται για μαζικά ζωντανά κινήματα, από προβληματισμούς που αναδεικνύουν τις βασικές προϋποθέσεις για την ανάταξη της παραγωγής, που συνενώνουν ρυάκια αντίστασης της ελληνικής κοινωνίας, που συμβάλλουν στον αναγκαίο κοινό αγώνα για μια χώρα με Παραγωγή, Δικαιοσύνη, Κυριαρχία.
