Γράφαμε στο προηγούμενο φύλλο της εφημερίδας για την ανάγκη στήριξης των μικρών βιβλιοπωλείων αλλά και των βιβλιοθηκών.
Στα όσα ζοφερά γνωρίζαμε ήρθε να προστεθεί η είδηση που διαβάσαμε στην εφημερίδα Πατρίς της Κρήτης. Μια από τις σημαντικότερες βιβλιοθήκες της χώρας, με απίστευτο πλούτο βιβλίων και αρχείων βρίσκεται σε κρίση. Πρόκειται για τη Βικελαία Βιβλιοθήκη του Ηρακλείου.
Βρίσκεται απέναντι από τα περίφημα «λιοντάρια», την κρήνη Μοροζίνι, εκεί που κάποτε ήταν η αγορά των «αχτάρικων», η οποία κατεδαφίστηκε το 1915-1916.
Τον Απρίλιο του 1932 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του «Δημοτικού Μεγάρου των Ακτάρικων» και αποφασίστηκε, στους ισόγειους χώρους, να στεγαστεί η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη.
Εκεί θα παραμείνει μέχρι το 1941-1942. Έναν χρόνο μετά καταπλέει στο λιμάνι του Ηρακλείου το πλοίο KAMELIA, με σιτάρι και άλλα τρόφιμα του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Ο χώρος της Βιβλιοθήκης μετατρέπεται σε αποθήκη δημητριακών, οσπρίων, ορύζης και άλλων τροφίμων. Στη συνέχεια από το 1944 μέχρι το 1946, η βιβλιοθήκη επαναλειτουργεί στον ίδιο χώρο.
Το 1947 μεταφέρθηκε στον πρώτο όροφο, όπου στεγάστηκε για σχεδόν σαράντα χρόνια. Ακολούθησαν εργασίες ανακαίνισης και προστέθηκε για χρήση ο δεύτερος όροφος, μαζί και το δώμα του Μεγάρου.
Το 2005, η τότε δημοτική αρχή αποφάσισε τη δομική ενίσχυση του Μεγάρου, η οποία ολοκληρώθηκε το 2016. Η πολυβραβευμένη Βιβλιοθήκη περιμέναμε όλοι πως θα συνέχιζε και θα αναβάθμιζε το πολιτιστικό και πνευματικό της έργο.
Δέκα χρόνια μετά η κατάσταση δεν είναι αυτή που θα περίμενε κανείς…
Μεταφέρω εδώ το υπόμνημα των ίδιων των εργαζόμενων προς τον Δήμο Ηρακλείου, όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα:
«Με το παρόν υπόμνημά μας, επιθυμούμε να σας γνωρίσουμε την υφιστάμενη κατάσταση υποστελέχωσης της “Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης”, η οποία έχει προκύψει κυρίως λόγω της συνταξιοδότησης υπαλλήλων κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα, καθώς και τις άμεσες επιπτώσεις αυτής στην εξυπηρέτηση των πολιτών, στην ασφάλεια του περιεχομένου της Βιβλιοθήκης, του κτηρίου, αλλά και των εργαζομένων.
Συγκεκριμένα, από τον Μάρτιο έως σήμερα, έχουν αποχωρήσει –λόγω συνταξιοδότησης– τρεις υπάλληλοι (και επίκειται μία ακόμη), χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί αντίστοιχη αναπλήρωση του προσωπικού. Η εξέλιξη αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση της επιχειρησιακής δυναμικότητας της υπηρεσίας, την αυξημένη επιβάρυνση των εναπομεινάντων υπαλλήλων και, σε μεγαλύτερο βαθμό, την αρνητική επίδραση στην εύρυθμη λειτουργία της Βιβλιοθήκης, καθώς και στην έγκαιρη και αποτελεσματική εξυπηρέτηση των πολιτών.
Παράλληλα, λόγω της απουσίας προϊσταμένου Τμήματος, αναγκαζόμαστε συχνά να αναλαμβάνουμε καθήκοντα και ευθύνες, που υπερβαίνουν την υπηρεσιακή μας ιδιότητα, προκειμένου να μη διαταραχθεί η λειτουργία της υπηρεσίας. Η κατάσταση αυτή, ωστόσο, δεν είναι πλέον βιώσιμη, καθώς εγκυμονεί κινδύνους για την ομαλή λειτουργία της Βιβλιοθήκης και δημιουργεί αυξημένη εργασιακή πίεση στο προσωπικό.
Η έλλειψη προσωπικού έχει ήδη οδηγήσει στο κλείσιμο του Τμήματος Αρχείων-Εφημερίδων και Περιοδικών, ενώ η Βιβλιοθήκη –από τον Σεπτέμβριο– λειτουργεί χωρίς βιβλιοθηκονόμο. Αντίστοιχη κατάσταση αναμένεται να προκύψει με την επικείμενη συνταξιοδότηση του μοναδικού τεχνικού υπευθύνου του Τμήματος Οπτικοακουστικού Αρχείου.
Προβλήματα παρατηρούνται επίσης στον τομέα της καθαριότητας του κτηρίου (εντός και εκτός), καθώς εδώ και ένα εξάμηνο δεν πραγματοποιείται τακτικός καθαρισμός, παρά μόνο περιστασιακά, όταν υπάρχει εκδήλωση. Παράλληλα, καταγράφεται μειωμένη ανταπόκριση σε βλάβες και ανάγκες συντήρησης του φωτισμού και του μηχανολογικού εξοπλισμού του κτηρίου.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, κρίνεται αναγκαίο να υπάρξει μέριμνα για:
- Τον άμεσο ορισμό προϊσταμένου, προκειμένου να διασφαλιστεί ο απαραίτητος διοικητικός συντονισμός, η ορθολογική κατανομή αρμοδιοτήτων και η αποτελεσματική εποπτεία του προσωπικού.
- Την ενίσχυση της Υπηρεσίας με το απαιτούμενο προσωπικό.
- Την αποκατάσταση της εύρυθμης λειτουργίας των τομέων καθαριότητας, φωτισμού και συντήρησης.
Η παρατεταμένη αυτή κατάσταση ενέχει σοβαρούς κινδύνους, όπως:
- Αδυναμία επαρκούς εποπτείας των χώρων και περιορισμό της ασφαλούς πρόσβασης των πολιτών.
- Αυξημένη πιθανότητα φθοράς ή απώλειας βιβλιακού και αρχειακού υλικού.
- Υποβάθμιση του πολιτιστικού και εκπαιδευτικού ρόλου της Δημοτικής Βιβλιοθήκης.
- Ζητήματα δημόσιας υγείας και υγιεινής λόγω ανεπαρκούς καθαριότητας.
- Κινδύνους για την ασφάλεια επισκεπτών και προσωπικού, εξαιτίας ανεπαρκούς φωτισμού.
Οι ανωτέρω ενέργειες εκτιμάται ότι θα συμβάλουν ουσιαστικά στη βελτίωση της λειτουργικότητας της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και στην αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους δημότες».
Το ζήτημα είναι πως γενικότερα δεν υπάρχει καμία πολιτική στήριξης του βιβλίου στη χώρα. Λίγες είναι οι βιβλιοθήκες που πραγματικά συνεχίζουν να παράγουν έργο. Και συχνά αυτό γίνεται χάρη σε εμπνευσμένους ανθρώπους, κυρίως βιβλιοθηκονόμους, οι οποίοι με ελάχιστα μέσα και πόρους πετυχαίνουν πραγματικά θαύματα.
Το τι μπορεί να πετύχει μια βιβλιοθήκη όταν έχει το κατάλληλο προσωπικό και τους απαραίτητους πόρους, μας το δείχνει η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Βέροιας. Μόνο το 2025, υπήρξαν περίπου 100 χιλιάδες δανεισμοί βιβλίων! Για αν μην αναφέρω πως ο χώρος προσφέρεται για μελέτη και πλήθος δημιουργικών δραστηριοτήτων. Όποτε έχω βρεθεί, η βιβλιοθήκη είναι γεμάτη νέους ανθρώπους…
Τα –έστω λίγα– καλά παραδείγματα υπάρχουν.
Η βούληση;
