Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αποτέλεσε την πρεμιέρα του Συμβουλίου Ειρήνης του Ντ. Τραμπ, καθώς στο πλαίσιο του παρουσιάστηκε το καταστατικό του και ιδρύθηκε ο νέος διεθνής οργανισμός μέσω μιας πανηγυρικής τελετής. Το Συμβούλιο Ειρήνης, το οποίο αρχικά προοριζόταν να είναι ένας οργανισμός περιορισμένης ευθύνης και διάρκειας που θα ασχολούνταν με την «ανοικοδόμηση» της Γάζας, εμφανίζεται πλέον ως ένα μόνιμο σχήμα, του οποίου η αποστολή και τα ενδιαφέροντα είναι διεθνή.
Τη συμμετοχή τους στον εν λόγω οργανισμό συνυπέγραψαν 20 κράτη, τα οποία, πέραν των ΗΠΑ, είναι τα εξής: Αργεντινή, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Μπαχρέιν, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Ινδονησία, Ιορδανία, Καζακστάν, Κοσσυφοπέδιο, Μογγολία, Μαρόκο, Πακιστάν, Παραγουάη, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ουζμπεκιστάν. Επιπλέον, από τις 50 προσκλήσεις που στάλθηκαν για συμμετοχή, φαίνεται να έχουν αποδεχθεί και άλλες χώρες, όπως η Αίγυπτος, η Λευκορωσία και το Ισραήλ.
Στο καταστατικό του Συμβουλίου δεν αναφέρεται καν η Γάζα, ενώ η αποστολή του περιγράφεται ως «η προώθηση της σταθερότητας, η αναστήλωση της νόμιμης και αξιόπιστης διακυβέρνησης και η διασφάλιση της ειρήνης σε περιοχές που είτε επηρεάζονται είτε απειλούνται από διαμάχες». Πρόεδρος του Συμβουλίου, με ισόβια θητεία, είναι ο Τραμπ, του οποίου η δικαιοδοσία και οι αρμοδιότητες επεκτείνονται σε όλες τις λειτουργίες του οργανισμού και των ενδεχόμενων θυγατρικών του. Για να συμμετάσχει, δε, κάποια χώρα στο Συμβούλιο, θα πρέπει να έχει προσκληθεί από τον Ντ. Τραμπ και να καταβάλει 1 δισ. ευρώ εντός ενός έτους από την αποδοχή της πρόσκλησης.
Η πρωτοβουλία των ΗΠΑ να δημιουργήσουν μια διεθνή δομή που βρίσκεται, δομικά και τυπικά, υπό τον πλήρη έλεγχο και την ηγεμονία τους αποτελεί μια απόπειρα ανάσχεσης της κρίσης τους. Σε μια περίοδο ευρύτερων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, κάτι τέτοιο εντείνει τον χαοτικό χαρακτήρα των διεθνών εξελίξεων και λειτουργεί ως επιταχυντής της ενδόρρηξης του δυτικού ‒τουλάχιστον‒ στρατοπέδου. Είναι ενδεικτικό το κλίμα ανάμεσα σε ΗΠΑ, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο, που αρνήθηκαν τη συμμετοχή στο Συμβούλιο, ενώ ενστάσεις διατυπώνει και η Γερμανία. Αντίστοιχα επιφυλακτική είναι και η στάση της Ε.Ε., η οποία ωστόσο δεν απορρίπτει τη συμμετοχή στο Συμβούλιο στην περίπτωση της Γάζας.
Προσκεκλημένος στο Συμβούλιο Ειρήνης ήταν και ο Καναδάς, η πρόσκληση του οποίου όμως ανακλήθηκε από τον Τραμπ έπειτα από δηλώσεις του Καναδού πρωθυπουργού στο Νταβός. Η Ρωσία, που επίσης δέχθηκε πρόσκληση συμμετοχής, φαίνεται να εξετάζει το ενδεχόμενο ένταξής της, ενώ, σύμφωνα με δηλώσεις του Πούτιν, η χώρα συμφωνεί να καταβάλει το 1 δισ. ευρώ που ζητείται, με τη σημείωση ότι το ποσό αυτό θα μπορούσε να προέλθει από τα δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια στη Δύση, εφόσον χρησιμοποιηθεί για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Η Κίνα, η οποία επίσης έλαβε πρόσκληση, αρνήθηκε να σχολιάσει τις προθέσεις της, αν και έχει επανειλημμένα υποστηρίξει τον ΟΗΕ ως το κατάλληλο σχήμα για την επίλυση και αντιμετώπιση διεθνών κρίσεων.
Το Συμβούλιο Ειρήνης, πριν ακόμη μπορέσει να δείξει τα πρώτα δείγματα γραφής για τον ρόλο του, μοιάζει να έχει τρεις διακριτές «αποστολές». Η πρώτη, και ίσως βασικότερη, είναι αυτή ενός αντι-ΟΗΕ. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι ΗΠΑ, ειδικά υπό την προεδρία Τραμπ, έχουν αμφισβητήσει τη λειτουργία και τη χρησιμότητα του ΟΗΕ. Στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα που αναδύεται, φαίνεται πως οι ΗΠΑ έχουν ανάγκη από ένα διεθνές όργανο που να μπορεί να νομιμοποιεί τις κινήσεις τους, παρά τις όποιες ενστάσεις. Το Συμβούλιο Ειρήνης εξυπηρετεί τη συγκρότηση μιας σαφούς και σκληρής γεωπολιτικής συμμαχίας υπό την απόλυτη ηγεμονία των ΗΠΑ, αντιθετικής προς τον ΟΗΕ και πιθανώς ικανής είτε να παραγκωνίσει είτε ακόμη και να αντικαταστήσει το ‒επίσης προβληματικό για τις ΗΠΑ‒ ΝΑΤΟ.
Δεύτερη αποστολή του Συμβουλίου είναι η διεθνής νομιμοποίηση του ίδιου του Τραμπ, ο οποίος είναι πρόεδρός του ανεξάρτητα από το αν θα είναι και πρόεδρος των ΗΠΑ. Με αυτή την κίνηση, ο Τραμπ διεθνοποιεί την εσωτερική κρίση των ΗΠΑ, αναζητώντας διεθνές κύρος και αναγνώριση για το στρατόπεδό του και χτίζοντας μια εικόνα παγκόσμιας ηγεμονίας. Η ηγεμονία αυτή είναι προφανώς ψευδής ως προς το παγκόσμιο στερέωμα, είναι όμως «παιζόμενη» ως προς το δυτικό στρατόπεδο και λειτουργεί ως όχημα κύρους για τα εσωτερικά ζητήματα των ΗΠΑ.
Τέλος, η τρίτη αποστολή του Συμβουλίου Ειρήνης είναι η διαχείριση της Γάζας και είναι η μόνη που έχει ανακοινωθεί ρητά. Στη Γάζα, το Συμβούλιο Ειρήνης στοχεύει, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που έγιναν στο Νταβός, στον αφοπλισμό της Χαμάς, την ανοικοδόμηση της Ράφα και της «Νέας Γάζας» εντός τριών ετών, καθώς και στον χωρισμό της Γάζας σε «κατοικημένες» περιοχές και σε άλλες, είτε παραθαλάσσιες τουριστικές είτε βιομηχανικές ζώνες.
Ο ρόλος του Συμβουλίου Ειρήνης στη Γάζα, ανεξαρτήτως του τελικού αποτελέσματος των σχεδίων του, είναι εκείνος που ενδέχεται τελικά να του προσδώσει τη διεθνή αναγνώριση που χρειάζεται στην πράξη. Αυτό διότι, παρά την άρνηση ή την αμφιθυμία άλλων μεγάλων δυνάμεων να συμμετάσχουν στο σχήμα «ΗΠΑ και πρόθυμοι» που συγκρότησε ο Τραμπ, η συνολική αποδοχή ότι το Συμβούλιο θα έχει κομβικό ρόλο στην «επίλυση» του Παλαιστινιακού ‒και άρα η αποδοχή ακόμη και μιας περιορισμένης συμμετοχής στο πλαίσιο λειτουργίας του‒ αρκεί για να του προσδώσει σταδιακά υπόσταση και κύρος. Είναι ενδεικτικό ότι, ανεξαρτήτως και πάλι των πραγματικών αποτελεσμάτων, η ενδεχόμενη παραδοχή έστω και μιας μερικής επιτυχίας στον τομέα αυτό θα λειτουργήσει ως επιβεβαίωση των επιχειρημάτων των ΗΠΑ περί αναγκαιότητας και χρησιμότητας της ύπαρξης του Συμβουλίου Ειρήνης.
Καταστατικό μονοπρόσωπης εταιρείας
Το καταστατικό του Συμβουλίου Ειρήνης, όπως αυτό διέρρευσε στα ΜΜΕ, μοιάζει με μια περίεργη μίξη ανάμεσα σε έναν διεθνή οργανισμό, μέλη του οποίου είναι κράτη ή και διεθνείς οργανισμοί, με τη διαφορά όμως πως οι κανόνες λειτουργίας και διοίκησής του θυμίζουν αυτούς μιας εταιρείας. Στο Συμβούλιο Ειρήνης θα υπάρχει Διοικητικό Συμβούλιο και CEO που θα λειτουργεί ανάλογα με αυτά μιας εταιρείας, ενώ όλες οι λειτουργίες θα υπόκεινται στην έγκριση ή το βέτο του Προέδρου. Ο Τραμπ, ως άλλος ιδιοκτήτης εταιρείας, έχει ισόβια θητεία και δεν μπορεί να καθαιρεθεί χωρίς την έγκρισή του. Ο οργανισμός θα έχει υπαλλήλους, θυγατρικές εταιρείες, ακίνητη και κινητή περιουσία και θα δραστηριοποιείται σε διάφορες χώρες σύμφωνα με τις αποφάσεις του Δ.Σ. του. Αξίζει να αναφερθεί πως το έδαφος της ίδρυσης του Συμβουλίου είναι η απογοήτευση των μελών του από τη δράση άλλων διεθνών οργανισμών, με σκοπό την αποφασιστική επίλυση προβλημάτων. Παρακάτω παραθέτουμε τρία αποσπάσματα από το καταστατικό, μεταφρασμένο ξεκινώντας από το προοίμιο:
«Δηλώνοντας ότι η διαρκής ειρήνη απαιτεί πραγματιστική κρίση, λύσεις κοινής λογικής και το θάρρος να αποκλίνει κανείς από προσεγγίσεις και θεσμούς που πολύ συχνά έχουν αποτύχει.
Αναγνωρίζοντας ότι η διαρκής ειρήνη ριζώνει όταν οι άνθρωποι ενδυναμώνονται ώστε να αναλαμβάνουν την κυριότητα και την ευθύνη του μέλλοντός τους.
Επιβεβαιώνοντας ότι μόνο μια διαρκής, προσανατολισμένη στα αποτελέσματα εταιρική σχέση, θεμελιωμένη σε κοινά βάρη και δεσμεύσεις, μπορεί να διασφαλίσει την ειρήνη σε τόπους όπου για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα έχει αποδειχθεί άπιαστη.
Λυπούμενοι ότι υπερβολικά πολλές προσεγγίσεις στην οικοδόμηση της ειρήνης καλλιεργούν διαρκή εξάρτηση και θεσμοθετούν την κρίση αντί να οδηγούν τους ανθρώπους πέραν αυτής.
Τονίζοντας την ανάγκη για έναν πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό διεθνή φορέα οικοδόμησης της ειρήνης· και
Αποφασίζοντας να συγκροτήσουν έναν συνασπισμό πρόθυμων Κρατών δεσμευμένων στην πρακτική συνεργασία και την αποτελεσματική δράση».
Στους κανόνες λειτουργίας αναφέρει:
«(c) Το Board of Peace συγκαλεί συνεδριάσεις με δικαίωμα ψήφου τουλάχιστον ετησίως και σε τέτοιους πρόσθετους χρόνους και τόπους όπως ο Πρόεδρος κρίνει ενδεδειγμένους. Η ημερήσια διάταξη των εν λόγω συνεδριάσεων καθορίζεται από το Εκτελεστικό Συμβούλιο, υπό την επιφύλαξη γνωστοποίησης και υποβολής παρατηρήσεων από τα Κράτη-Μέλη και έγκρισης από τον Πρόεδρο.
(d) Κάθε Κράτος-Μέλος διαθέτει μία ψήφο στο Board of Peace.
(e) Οι αποφάσεις λαμβάνονται με πλειοψηφία των Κρατών-Μελών που παρίστανται και ψηφίζουν, υπό την επιφύλαξη της έγκρισης του Προέδρου, ο οποίος δύναται επίσης να ασκήσει ψήφο υπό την ιδιότητά του ως Προέδρου σε περίπτωση ισοψηφίας.»
Ενώ συνεχίζει σχετικά με τον Πρόεδρο:
«Άρθρο 3.2: Πρόεδρος
(a) Ο Donald J. Trump υπηρετεί ως ο εναρκτήριος Πρόεδρος του Board of Peace και υπηρετεί χωριστά ως ο εναρκτήριος εκπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, υπό την αποκλειστική επιφύλαξη των διατάξεων του Κεφαλαίου III.
(b) Ο Πρόεδρος διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα να δημιουργεί, να τροποποιεί ή να διαλύει θυγατρικές οντότητες, όπως είναι αναγκαίο ή ενδεδειγμένο για την εκπλήρωση της αποστολής του Board of Peace.
Άρθρο 3.3: Διαδοχή και Αντικατάσταση
Ο Πρόεδρος ορίζει ανά πάσα στιγμή διάδοχο για τον ρόλο του Προέδρου. Η αντικατάσταση του Προέδρου δύναται να λάβει χώρα μόνο κατόπιν οικειοθελούς παραίτησης ή ως αποτέλεσμα ανικανότητας, όπως αυτή διαπιστώνεται με ομόφωνη ψήφο του Εκτελεστικού Συμβουλίου, οπότε ο ορισθείς από τον Πρόεδρο διάδοχός του αναλαμβάνει αμέσως τη θέση του Προέδρου και το σύνολο των συναφών καθηκόντων και αρμοδιοτήτων του Προέδρου.
Άρθρο 3.4: Υποεπιτροπές
Ο Πρόεδρος δύναται να συστήνει υποεπιτροπές όπως είναι αναγκαίο ή ενδεδειγμένο και καθορίζει την εντολή, τη δομή και τους κανόνες διακυβέρνησης για κάθε τέτοια υποεπιτροπή.»
Συνδαιτυμόνες ή γεύμα;
Οι ΗΠΑ, υπό την προεδρία Τραμπ, επιχειρούν να διαχειριστούν τόσο την εσωτερική τους κρίση όσο και αυτό που θα μπορούσε να περιγραφεί ως η «Δύση της Δύσης», μέσα από μια σειρά σκληρών γεωπολιτικών ανακατατάξεων. Ανακατατάξεων που στοχεύουν σε μια νέα διάρθρωση συμμαχιών, ικανή να εξυπηρετήσει τις βασικές τους επιδιώξεις και ανταγωνισμούς.
Το Συμβούλιο Ειρήνης αποτελεί ένα διεθνές φόρουμ προθύμων κρατών, σχεδιασμένο για την επικύρωση και την υποβοήθηση της αρπακτικότητας των ΗΠΑ. Ένα διεθνές σώμα που φιλοδοξεί να νομιμοποιεί την αρπαγή πόρων, την αποσταθεροποίηση και καταστροφή κρατών και την επίθεση σε ανταγωνιστές, πάντα υπό τη μπαγκέτα του «Προέδρου». Σε αυτό θα συμμετέχουν τυπικά ανεξάρτητα κράτη, στα εδάφη των οποίων θα υλοποιούνται, με κάθε πρόσφορο τρόπο, τα σχέδια της αμερικανικής πολιτικής.
Κι όμως, παρότι είναι προφανές ότι οι μικρότεροι παίκτες έχουν ελάχιστα να κερδίσουν από τη συμμετοχή τους σε ένα τέτοιο σχήμα, βλέπουμε πλήθος μικρών και μεσαίων κρατών να σπεύδουν να πάρουν θέση. Ο λόγος είναι απλός: Οι ΗΠΑ διαμηνύουν με κάθε τρόπο ότι οι διαθέσιμοι ρόλοι είναι μόνο δύο. Είτε «συνδαιτυμόνες» είτε «γεύμα στο τραπέζι». Όσοι δεν εντάσσονται στα σχέδιά τους, μετατρέπονται αυτομάτως σε πεδίο εφαρμογής τους.
Ωστόσο, η ειρήνη και η ελευθερία των λαών δεν μπορούν να επιτευχθούν μέσω της υποταγής σε κάποιον διεθνή ηγεμόνα. Είναι πολλαπλά αποδεδειγμένο ότι οι «πρόθυμοι» –τα εξαρτήματα στα σχέδια των μεγάλων παικτών– συχνά υποφέρουν όσο και τα άμεσα θύματα. Η συμμετοχή στην αρπακτική αρχιτεκτονική της ισχύος δεν προσφέρει ασφάλεια, αλλά μεταθέτει απλώς τον χρόνο και τον τρόπο της σύγκρουσης.
Η Ελλάδα, ακόμη κι αν σήμερα δεν έχει λάβει επίσημη θέση στο Συμβούλιο Ειρήνης, αποτελεί προφανές εξάρτημα των διεθνών σχεδιασμών των ΗΠΑ. Ενδεχομένως να κληθεί να αναλάβει κάποιον άλλο ρόλο. Ίσως, απλώς, ο ρόλος της στους σχεδιασμούς του «Προέδρου» να έχει υποβαθμιστεί σε εκείνον του οικοπέδου και άρα να μην κρίνεται καν αναγκαία η τυπική συμμετοχή της στα φόρα.
