Τις τελευταίες μέρες και ειδικότερα μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Άγκυρα (11/2), έρχονται στο φως πιο ανάγλυφα σχεδιασμοί που επί αρκετό διάστημα κυοφορούνται «στη σκιά». Διαφορετικά νήματα εξελίξεων συγκλίνουν. Σε τι;
Σε πρώτο πλάνο, οι ΗΠΑ της εποχής Τραμπ παρεμβαίνουν άμεσα και χοντροκομμένα. Πάνε «να κόψουν και να ράψουν στα μέτρα τους» την ευρύτερη περιοχή της Μ. Ανατολής. Με τις «λύσεις» που απεργάζονται και έχουν στον πυρήνα τους την προώθηση ενός «μεγάλου Ισραήλ». Με τη διάλυση της Συρίας και τώρα με τη μεθοδευόμενη επίθεση με στόχο τον διαμελισμό του Ιράν να είναι στο επίκεντρο των επιδιώξεών τους. Ενταγμένοι μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο έρχονται –και μάλιστα εξ όσων αποκαλύπτονται, σύντομα, με ορίζοντα το 2027‒ σχεδιασμοί για προκρούστειες μοιρασιές του Αιγαίου, και της Ανατολικής Μεσογείου. Και βεβαίως για αντίστοιχες «λύσεις κλεισίματος» του Κυπριακού.
Η δουλειά έχει ανατεθεί σε πρόσωπα του περιβάλλοντος Τραμπ (έξω από την παραδοσιακή γραφειοκρατία της αμερικανικής διπλωματίας). Στους πρέσβεις των ΗΠΑ σε Άγκυρα και Αθήνα – τον Τ. Μπάρακ και την Κ. Γκίλφοϊλ αντίστοιχα και σ’ έναν διαχρονικό άνθρωπο ειδικών αποστολών, τον Ρ. Γκρενέλ. Ο τελευταίος, που παλαιότερα είχε υπάρξει βασικός παράγοντας των αμερικανικών «σχεδίων» για το Κοσσυφοπέδιο, τώρα αποκαλύπτεται ότι ως σύμβουλος του Αμερικανού προέδρου μαγειρεύει με γοργό βηματισμό από το παρασκήνιο την παρουσίαση συγκεκριμένων σχεδίων.
Κεντρικός αμερικανικός στόχος που θέτει τις προτεραιότητες και δίνει ρυθμό στις σχετικές διαδικασίες, όπως τον έκφρασε πριν λίγο καιρό με την κυνική γλώσσα του τραμπικού «κρεοπωλείου», ο Τ. Μπάρακ: «Ελλάδα και Τουρκία πρέπει να συγκολληθούν σαν δύο τούβλα (!), το ένα δίπλα στο άλλο που θα εγγυώνται από κοινού την πύλη για τη μεταφορά ενέργειας κυρίως αλλά και για άλλες εμπορευματικές ροές από την Κασπία μέσω της Υπερκαυκασίας προς τη Μεσόγειο».
Η συνάντηση της Άγκυρας δείχνει συνεκμετάλλευση-συγκυριαρχία
Η πραγματικότητα κινείται στον αντίποδα της εικόνας που προβάλλεται επίσημα. Ότι δήθεν οι δύο πλευρές επανέλαβαν τις θέσεις τους, συμφώνησαν ότι δεν επιθυμούν την μεσολάβηση τρίτων και επαναβεβαίωσαν «τα ήρεμα νερά» εστιάζοντας για την ώρα σε θέματα «θετικής ατζέντας».
Ακόμη και παραμένοντας αποκλειστικά στο επίπεδο των δημόσιων δηλώσεων των δύο ηγετών και στο επίσημο ανακοινωθέν του 6ου Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας με το οποίο έκλεισε η συνάντηση της Άγκυρας, προκύπτουν καίρια ζητήματα ενώ φαίνεται ότι επιταχύνονται μεθοδεύσεις.
- Πρώτον, προκύπτει ότι τώρα εγκαταλείπεται ακόμη και η «Χάγη» (που άλλωστε θα απαιτούσε συνυποσχετικό για το ποιες είναι οι παραπεμπόμενες διαφορές) και ότι έχει υπάρξει ήδη συνεννόηση για μια διαιτησία «σ’ ένα διεθνές δικαιοδοτικό όργανο» (όπως το έθεσε ο Μητσοτάκης) χωρίς καν τη θεωρητική δέσμευση της ευθυγράμμισης με τα θέσμια του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Στο ίδιο πλαίσιο αποκαλύπτει πολλά για το τι έχει συμφωνηθεί, ότι ο Ερντογάν μίλησε για πρόοδο στα ζητήματα οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών του Αιγαίου και στα «αλληλένδετα» θέματα και μάλιστα μέσα στο 2027 – «αισιοδοξία» που έσπευσε να συμμεριστεί και ο Μητσοτάκης. Όταν βεβαίως είναι γνωστό ποια είναι αυτά τα «αλληλένδετα» θέματα: Η συνεκμετάλλευση του θαλάσσιου πλούτου του Αιγαίου, η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, οι γκρίζες ζώνες και ό,τι άλλο θα προστεθεί εν τω μεταξύ στις τουρκικές αξιώσεις.
- Κατά δεύτερον, και το κοινό ανακοινωθέν αποκαλύπτει προχωρημένα επίπεδα συμφωνίας: Δύο χαρακτηριστικές διατυπώσεις: «Η Τουρκία και η Ελλάδα επαναβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για βελτίωση των αποτελεσματικών διαύλων και μηχανισμών επικοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, καθώς και για την εξάλειψη αδικαιολόγητων πηγών έντασης, ώστε να αποφευχθεί πιθανή κλιμάκωση και κίνδυνοι για την επιτυχή διαχείριση των διμερών τους σχέσεων» και «οι δύο χώρες εξέφρασαν την αποφασιστικότητά τους να αξιολογήσουν υφιστάμενες ευκαιρίες συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας –ιδίως στη διασύνδεση ηλεκτρικής ενέργειας και στις ανανεώσιμες πηγές– με στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας».
Σε «απλή αλλά ακριβέστατη γλώσσα»: Αφενός υποχρέωση προκαταβολικής ειδοποίησης του γείτονα για οποιαδήποτε ενέργεια θα μπορούσε να εκληφθεί απ’ αυτόν ως μονομερής και να «προκαλέσει ένταση». Δηλαδή ουσιαστικό πάγωμα άσκησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και κυριαρχίας που αμφισβητεί η Τουρκία μέχρι την επίλυσή τους από όργανο διαιτησίας. Αφετέρου ήδη στρωμένοι δρόμοι για την προώθηση συγκυριαρχίας-συνεκμετάλλευσης (συνεργασίας) στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Τόσο για τα κοιτάσματα των υδρογονανθράκων όσο και για το πέρασμα καλωδίων ηλεκτρικής διασύνδεσης (μέσα στο πλαίσιο όπου η Τουρκία παγιώνει την αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων σε μεγάλα τμήματα ακόμη και του κεντρικού Αιγαίου με τη διετή Navtex και αμφισβητεί βραχονησίδες ακόμη και εντός των Κυκλάδων!).
Πυκνές προετοιμασίες κατευθυνόμενες από τις ΗΠΑ
Έχουν γίνει εδώ και καιρό σημαντικές, σχετικές αποκαλύψεις. Κυρίως από την Εστία. Που στο μεγαλύτερο μέρος τους είτε δεν έτυχαν καν επίσημης διάψευσης ή όπου έτυχαν αρχικά, στη συνέχεια επιβεβαιώθηκαν από τις εξελίξεις. Για δύο διαδικασίες μυστικών συνομιλιών Ελλάδας-Τουρκίας. Στη Γενεύη όπου μεταξύ άλλων συμφωνήθηκε ο «αόρατος» μηχανισμός επικοινωνίας προκειμένου να επιλύονται θέματα μέχρι να παραπεμφθούν οι διαφορές στη διαιτησία. Με εμπέδωση της λογικής: «Τίποτα δεν θα γίνεται χωρίς την προηγούμενη άδεια της Άγκυρας». Και πιο πρόσφατα στο ΝΑΤΟ-Βρυξέλλες με αντικείμενο το Αιγαίο, τα Στενά, τον εναέριο χώρο και τα «αλληλένδετα ζητήματα», όπου δουλεύονται «ιδέες» ενός αμερικανικού σχεδίου πατρότητος Γκρενέλ για την προώθηση συγκυριαρχίας-συνεκμετάλλευσης με την πιθανή εισαγωγή επιχειρηματικών πρότζεκτ τραμπικής κοπής.
Παράλληλα υπάρχει μια σειρά πυκνότατων επαφών ανάμεσα στους Χακάν Φιντάν (τον Τούρκο ΥΠΕΞ), Τ. Μπάρακ, Κ. Γκίλφοϊλ και Ρ. Γκρενέλ. Και τώρα ακριβώς πριν τη συνάντηση της Άγκυρας υπήρξε η επίσκεψη του τελευταίου στην Αθήνα και οι επαφές του υπό άκρα μυστικότητα με κυβερνητικούς αξιωματούχους. Ίσως και με τον ίδιο τον Κ. Μητσοτάκη όπως αποκάλυψε το Βήμα και διέψευσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος μόνο ως προς το τελευταίο (επιβεβαιώνοντας έτσι όλα τα υπόλοιπα).
Αναγκαία συμπεράσματα: Όλοι οι χειρισμοί, οι κυβερνητικοί για τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο, για την προώθηση «Πενταμερούς», για την «Ελλάδα ενεργειακός κόμβος», οι συμφωνίες με τη Chevron και τέλος τα σημεία προωθημένης συμφωνίας που εμφανίστηκαν στην Άγκυρα (και κρατιούνται επιμελώς υποφωτισμένα από την κοινή γνώμη για προφανείς λόγους) είναι ενταγμένα στο ενιαίο πλαίσιο της υλοποίησης των αμερικανικών σχεδιασμών για διαιτησία – συγκυριαρχία – συνεκμετάλλευση – έλεγχο των ενεργειακών διαδρόμων. Όσα λέει η ελληνική (αλλά και η τουρκική) κυβέρνηση ότι δεν υπάρχει αμερικανική μεσολάβηση στο παρασκήνιο είναι στο σύνολο τους ψέμματα. Προφανώς υπάρχει και αυτή καθορίζει τη γραμμή.
Και επιδιώκεται συνέχεια. Οι δύο πλευρές να συνεχίσουν να διαπραγματεύονται μυστικά για το περίγραμμα της λύσης μέχρι κάποια στιγμή μέσα στο 2027 οπότε θα επιχειρηθεί να του δώσουν τον μανδύα της επικύρωσης παραπέμποντάς το σε κάποιας μορφής διαιτησία. Δεν θα πρέπει μάλιστα να θεωρείται απίθανο το θέμα να τεθεί με δημοψηφισματικούς όρους στις προσεχείς εκλογές (με διλήμματα του τύπου: ευημερία από τους υδρογονάνθρακες – ειρήνη έναντι «πολέμου και αδιέξοδου πατριωτισμού κ.λπ.»).
Μεταξύ τραμπικού άκμονος και γερμανικής σφύρας
Τα αμήχανα βήματα της ελληνικής κυβερνητικής πολιτικής σχετικά με τη συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ για τη Γάζα δείχνουν τα δισεπίλυτα διλήμματα της γραμμής απόλυτης υπαγωγής στη Δύση μέσα στις σημερινές συνθήκες όξυνσης των ενδορρήξεων ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Από τη μια δεν υπάρχει περιθώριο αποκλίσεων από τη γραμμή Τραμπ, πολύ περισσότερο που στο Συμβούλιο Ειρήνης συμμετέχουν καίριοι παίκτες για τις ισορροπίες που είναι δύσκολο να αγνοήσει η ελληνική πλευρά (Ισραήλ, Αίγυπτος, Τουρκία, Ιταλία και τώρα και η ευρωπαϊκή Κομισιόν). Από την άλλη ένα «δυσαρεστημένο» Βερολίνο (η Γερμανία και η Γαλλία παραμένουν εκτός Συμβουλίου Ειρήνης) έχει στον έλεγχό του την χρηματοδότηση του ελληνικού χρέους και ταυτόχρονα πρωταγωνιστεί στο αβαντάρισμα της Τουρκίας (στο θέμα των στρατιωτικών, εξοπλιστικών προγραμμάτων-SAFE και σε όλο το πλέγμα των γεωπολιτικών τόξων που περιλαμβάνουν τη Ρωσία, τα Βαλκάνια, την Ανατολική Μεσόγειο κ.λπ.).
Ο δρόμος της κυβέρνησης (και του εγχώριου πολιτικού συστήματος συνολικά που είτε συναινεί είτε ψελλίζει κάτι για να σώζονται τα προσχήματα) είναι η απόλυτη πρόσδεση στο άρμα του Ισραήλ (η μετατροπή της Ελλάδας σε στρατηγικό βάθος του), μια θλιβερά παθητική παρουσία στο Συμβούλιο Ειρήνης (εκπροσωπεί ο υφυπουργός Εξωτερικών Θ. Θεοχάρης) και μια μισοκακόμοιρη και έκθετη σε κινδύνους ελληνική στρατιωτική παρουσία στη Γάζα.
