Άλλη μια βδομάδα αυτού του ολέθριου πολέμου και με ήδη 15 τις χώρες που εμπλέκονται άμεσα, φέρνει πλέον με επίταση στο προσκήνιο τα συσσωρευόμενα, πολυεπίπεδα αδιέξοδα που έχει προκαλέσει η επιχείρηση εκμηδενισμού του Ιράν από ΗΠΑ / Ισραήλ. Σε έκδηλη αντίστιξη με τους παραληρηματικούς τόνους πρωτοφανούς αλαζονείας και «άνεσης» που προσπαθούν να επιδείξουν οι εγκληματικές ομάδες που συσπειρώνονται γύρω από τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, οι εκτιμήσεις πια τείνουν να γίνουν ομόφωνες: Οι ΗΠΑ του Τραμπ έχουν μπλέξει σ’ έναν πόλεμο που τον προκάλεσαν οι ίδιες, με ισχυρές τάσεις διεύρυνσης –τόσο γεωγραφικής όσο και ως προς τις μορφές που παίρνει– και χωρίς διαφαινόμενο τέλος. Ακόμη κι αν υποχρεωθούν σε κάποιες ανάπαυλες, αυτές δεν φαίνεται πως είναι δυνατό να διαρκέσουν. Οι συνέπειες του πολέμου γίνονται όλο και πιο δυσμενείς, πολύ περισσότερο που πάνε να οδηγηθούν εκτός ελέγχου και να προκαλέσουν αποσταθεροποίηση παγκόσμιας κλίμακας. Οι αρχικές αμερικανοϊσραηλινές προσδοκίες –κοινές και αποκλίνουσες– για ένα κεραυνοβόλο κτύπημα «αποκεφαλισμού» της ιρανικής ηγεσίας που θα επέφερε την κατάρρευση του ιρανικού πολιτικού συστήματος, αλλαγή καθεστώτος ή και τη χαοτική διάλυση της χώρας έχουν αποδειχθεί ήδη κραυγαλέα ανεδαφικές. Η κοινωνικοπολιτική δομή του Ιράν αποδεικνύεται ιδιαίτερα ανθεκτική και ικανή να προβάλει αποτελεσματική αντίσταση παρά την συντριπτική υπεροχή των επιτιθέμενων σε δύναμη πυρός και οικονομικούς πόρους. Το Ιράν συνεχίζει να στέκεται όρθιο και να ανταποδίδει με οικονομημένες κινήσεις που πονάνε πολύ τους αντιπάλους του, σ’ έναν πόλεμο όπου με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχει απέναντί του (αν και με αυξανόμενα τα ρήγματα εντός της) όλη τη Δύση. Όποια κι αν είναι η τελική έκβαση αυτού του πολέμου, η παράμετρος χρόνος –η εκτιμώμενη μεγάλη του διάρκεια– έχει γίνει αποφασιστικός παράγοντας που δοκιμάζει σε ομόκεντρους κύκλους τα όρια και τις αντοχές των ΗΠΑ / Ισραήλ, της ευρύτερης Δύσης (ευρωπαϊκής και λοιπής) αλλά και της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων συνολικά.
Μπορεί να ελεγχθεί η κλιμάκωση του πολέμου;
Προκύπτει από τα πράγματα ως κεντρικό ερώτημα. Μπροστά στην αντοχή του Ιράν και στα ισχυρά στρατηγικά «χαρτιά» που αποδεικνύεται ότι διαθέτει –ικανότητα ισχυρής πίεσης προς τις μοναρχίες του Κόλπου και προς την αμερικανική παρουσία στην περιοχή, έλεγχος της διέλευσης από τα στενά του Ορμούζ και δυνατότητες μεγάλου κόστους πληγμάτων του Ισραήλ– οι αμερικανικές και ισραηλινές απαντήσεις ανεβαίνουν με ταχύτητα τα σκαλιά μιας κλιμάκωσης που πάει να τεθεί εκτός ελέγχου. Μόνο την τελευταία βδομάδα έχουμε: 1) Tις κινήσεις των ΗΠΑ για χερσαία επιχείρηση. Είτε αρχικά μέσω των Κούρδων του Βορείου Ιράκ όπου φαίνεται ότι βρήκαν ανυπέρβλητα εμπόδια είτε αυτή τη στιγμή με τη μετακίνηση 5 χιλιάδων πεζοναυτών τους με σκοπούς που παραμένουν ασαφείς και πολύ παρακινδυνευμένοι. 2) H πίεση Τραμπ προς τους Ευρωπαίους και λοιπούς δυτικούς συμμάχους για συμμετοχή τους σε μια επιχείρηση ελέγχου του Ορμούζ και οι συνακόλουθες αρνήσεις που εισέπραξε απ’ όλες τις πλευρές φέρνουν εξελίξεις ραγδαίας κλιμάκωσης των ενδοδυτικών ρηγμάτων που οδηγούν στο να γίνεται λόγος ακόμη και για διάλυση του ΝΑΤΟ. 3) Τα απανωτά ισραηλινά κύματα εξόντωσης κεντρικών κρίκων της ιρανικής ηγεσίας από το Ισραήλ. Αυτά δεν είναι μεν ικανά να επιφέρουν ανατροπή του πολιτικού συστήματος του Ιράν αλλά περιορίζουν τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν μια πολιτικά εκλογικευμένη οδό εξόδου από τον πόλεμο. Είναι σαφές. Τα ισχυρότατα δυτικά / αμερικανικά / σιωνιστικά κέντρα εξουσίας που κρύβονται πίσω από την πρόσοψη «Ισραήλ» πάνε συστηματικά να κόψουν όλες τις πιθανές γέφυρες μιας συνεννόησης. Καθόλου τυχαία μάλιστα και μπροστά στην αποτυχία προώθησης των στόχων τους, βάζουν τελευταία στο τραπέζι όλο και πιο ανοιχτά και τη χρήση πυρηνικών (!). Οι αμήχανες «επιφυλάξεις» Τραμπ, σχετικά με αυτό, δείχνουν πολλά για τους ανέμους που φυσούν στα ψηλά πατώματα των ΗΠΑ. 4) Ο προχθεσινός ισραηλινός βομβαρδισμός του τεράστιου ιρανικού κοιτάσματος φυσικού αερίου του Νοτίου Παρς που οδήγησε σε απαντητικά πλήγματα του Ιράν προς τις ενεργειακές υποδομές της Σ. Αραβίας, του Κατάρ και του Κουβέιτ, είναι πέρασμα σε «άλλη πίστα». Κινδυνεύει να ανοίξει την πόρτα του φρενοκομείου, με την ολοκληρωτική και μη αναστρέψιμη καταστροφή μεγάλων ζωνών του Περσικού κόλπου αλλά και με το ντόμινο αποσταθεροποίησης που θα πυροδοτούσε μια δίδυμη παγκόσμια κρίση υδρογονανθράκων: ενεργειακή αλλά και των λιπασμάτων που είναι απαραίτητα για την εξασφάλιση των διατροφικών αλυσίδων. Και πάλι η ίδια αμηχανία Τραμπ που δείχνει ότι «το Ισραήλ» είναι ανεξέλεγκτο, δίνει μηνύματα προς όλες τις πλευρές ότι έχει χαθεί ο έλεγχος.
Πόλεμος και το επίπεδο της οικονομίας
Ο πόλεμος των ΗΠΑ ενάντια στο Ιράν γίνεται σημείο καμπής για την τροπή της κρίσης της Δύσης αλλά και των παγκόσμιων εξελίξεων ευρύτερα. Τα σημάδια είναι πολλαπλά και έρχονται με καταιγιστικούς ρυθμούς και από παντού. Εδώ θα θίξουμε μόνο κάποιες πτυχές και πολύ συνοπτικά.
– Η ιρανική στρατηγική λογική, μοχλεύει αποφασιστικής σημασίας στρατηγικά χαρτιά, με μια συγκριτικά περιορισμένη χρήση στρατιωτικής ισχύος: Ελέγχοντας, επιλεκτικά μάλιστα, τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ (συνεχίζεται μέχρι τώρα η τροφοδοσία με πετρέλαιο της Κίνας και σε μεγάλο βαθμό της Ινδίας ενώ αρκεί και μόνο ο κίνδυνος πλήγματος για να μην ασφαλίζονται τέτοιοι ναύλοι για τους υπόλοιπους), πλήττοντας για την ώρα «ελεγχόμενα» τις μοναρχίες του Κόλπου και απωθώντας τους Αμερικανούς από τις βάσεις τους στην περιοχή,. Η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων, φαίνεται ότι «έρχεται για να μείνει» και οδηγεί σε μεγάλες υφεσιακές πιέσεις (μείωση της παραγωγής – αύξηση της ανεργίας) μαζί με υψηλό πληθωρισμό. Η προεδρία Τραμπ πάει να μπει στην πρέσα εν όψει και των ενδιάμεσων εκλογών του προσεχούς Νοεμβρίου. Εξ ου και η παγίδευση ανάμεσα στην αγωνιώδη αναζήτηση αμφίβολων προσχημάτων για κάποιου τύπου «ανακήρυξη νίκης» και απεμπλοκή και σε μια «κλιμάκωση μέχρις εσχάτων» προκειμένου να επιβιώσει πολιτικά και που άλλωστε την επιβάλλουν, τα σιωνιστικά – ακραία νεοσυντηρητικά μπλοκ. Τα ηχηρά μηνύματα της επιστολής παραίτησης του στενού συνεργάτη του Τραμπ, επικεφαλής της «αντιτρομοκρατικής» Τζ. Κεντ, μιλούν από μόνα τους για το ρήγμα ανάμεσα στον Τραμπ και σε μεγάλο μέρος αυτών που τον υποστήριξαν από το MAGA: «Δεν μπορεί η συνείδησή μου να υποστηρίξει αυτόν τον πόλεμο που εξελίσσεται ενάντια στο Ιράν και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα όσα υποσχεθήκατε προεκλογικά. Έχετε οδηγηθεί σε λάθος επιλογές από συμβουλές υψηλόβαθμων αξιωματούχων του Ισραήλ και των λόμπι του».
– Η κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος δεν περιορίζεται στην ακρίβεια. Μέσα από ένα πολυσύνθετο πλέγμα παραγόντων, και μάλιστα με τα σημερινά επίπεδα υπερχρηματιστικοποίησης της οικονομίας των ΗΠΑ και της Δύσης συνολικά, η παράταση / κλιμάκωση του πολέμου κινδυνεύει, εκτός από το διεθνές εμπόριο, να κλονίσει αποφασιστικά και τις παγκόσμιες ροές κεφαλαίου. Με εκτιμώμενες δραματικές αντανακλάσεις στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και στην ευστάθεια του συστήματος του δολαρίου. Η αβεβαιότητα μπροστά στο σταυροδρόμι –βραχύ επεισόδιο που θα κλείσει, ή μακρά κρίση χωρίς τέλος– δρα αυτή τη στιγμή παραλυτικά για όλες τις πλευρές (πολιτικά συστήματα και επιχειρηματικά κέντρα αποφάσεων) και γίνεται η ίδια αυτόνομος κρισιακός παράγοντας. Ίσως και κινούν αίτιο για κάθε είδους απροσδόκητες «φυγές προς τα εμπρός».
– Την ίδια στιγμή, οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ευρώπη δείχνουν την προσθήκη νέων ανταγωνισμών περί τα ενεργειακά που φυτιλιάζουν τη συνοχή της Ε.Ε. Είναι ήδη έκδηλα τα πολλαπλά ρήγματα ανάμεσα σε βορρά, νότο και κεντρική Ευρώπη. Το ίδιο και οι αποκλίνουσες πορείες Γαλλίας και Γερμανίας και των περί αυτοίς. Ας προσέξουμε το γαϊτανάκι: Ενόσω ο Τραμπ αναγκάζεται εσπευσμένα να αναστείλει τις κυρώσεις προς τρίτους (βλ. Ινδία σε πρώτο πλάνο) για την αγορά ρωσικού πετρελαίου και να ενδιαφέρεται για τον απρόσκοπτο εφοδιασμό της Κίνας μέσω Ορμούζ (!), η Ουκρανία πλήττει με κάθε μέσο την αποκατάσταση ενεργειακών δρόμων Ευρώπης-Ρωσίας (το πρόσφατο ουκρανικό πλήγμα σε ελληνικής πλοιοκτησίας δεξαμενόπλοιο στη Μαύρη Θάλασσα που πήγαινε να φορτώσει ρωσικό-καζακικό πετρέλαιο είναι κίνηση που δείχνει πάρα πολλά. Και ειδικότερου ελληνικού ενδιαφέροντος). Η ΥΠΕΞ της Ε.Ε. δηλώνει ότι πρέπει να παραμείνουν εσαεί κλειστοί οι ενεργειακοί δίαυλοι με τη Ρωσία (!). Ταυτοχρόνως όμως «στη σκιά» προετοιμάζεται για να μπορεί να επαναλειτουργήσει, για «καλό και για κακό» ο αγωγός Ντρούζμπα, οι βόρειοι σνομπάρουν τον πανάκριβο «κάθετο άξονα» τροφοδοσίας με αμερικανικό LNG με πύλη εισόδου την Ελλάδα, ενώ ο Μακρόν προωθεί εντατικά την οργάνωση «γαλλικού χώρου» πυρηνικής ενέργειας, πυρηνικής πολεμικής ομπρέλας και «μικρών, αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων». Ένας μύλος συμφερόντων που δείχνουν επιπλέον ότι ο πόλεμος γίνεται στο έδαφος της προώθησης τεράστιων καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων. Η εκτόξευση των τιμών των υδρογονανθράκων ωφελεί εταιρικά συμφέροντα του κλάδου της ενέργειας, με καθοριστική πολιτική επιρροή.
Εν τέλει οι αποφάσεις για τη συνέχιση ή μη του πολέμου εξαρτώνται απ’ όλους τους παραπάνω. Παρ’ όλες τις αντιφατικές πλευρές των συμφερόντων τους, οι πειρασμοί τους γέρνουν σταθερά προς την κλιμάκωση και τον πολλαπλασιασμό των μετώπων.
