Η απρόκλητη επίθεση των ΗΠΑ μαζί με το σιωνιστικό καθεστώς του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει πολλαπλές συνέπειες τοπικά και παγκόσμια. Εκτός από τις άμεσες συνέπειες σε ζωές και καταστροφές που βιώνουν πρώτα και κύρια ο λαός του Ιράν αλλά και οι λαοί της περιοχής, που εμπλέκονται χωρίς τη θέλησή τους στις πολεμικές ενέργειες, υπάρχουν και οι οικονομικές συνέπειες για όλους τους λαούς του κόσμου από τις ανατιμήσεις αρχικά στα καύσιμα, στη συνέχεια στο ρεύμα και μετά σε διάχυση σε όλη την οικονομία με αποτέλεσμα τον αυξημένο πληθωρισμό. Παράλληλα θα ακολουθήσουν οι αυξήσεις των φόρων και λόγω πληθωρισμού αλλά και λόγω «εκτάκτων μέτρων» για να ενισχυθεί η στρατιωτικοποίηση των οικονομιών και να δικαιολογηθούν τα νέα εξοπλιστικά προγράμματα σύμφωνα με τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και τα νέα «αμυντικά», κατ’ επίφαση, δόγματα.
Η πληθωριστική διαδικασία
Μετά από τις αυξήσεις σε καύσιμα, ρεύμα, φυσικό αέριο θα ακολουθήσει επίσημα ο πληθωρισμός. Υπενθυμίζουμε ότι ειδικά στην Ελλάδα ο πληθωρισμός που είχε ξεκινήσει από το τέλος καλοκαιριού του 2021 επιταχύνθηκε στο μέγιστο βαθμό μετά τον Φεβρουάριο 2022 και την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Πληθωρισμός, που όπως είχαμε αναφέρει σε άρθρα, το ύψος του δεν δικαιολογούνταν από τις διεθνείς τιμές καυσίμων και είχε στον πυρήνα του την τακτική της αισχροκέρδειας μεγαλοπαραγωγών μονοπωλιακού χαρακτήρα (παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας, διύλιση καυσίμων κ.λπ.) και των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Και αυτό, ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έχει σημείο αναφοράς την αισχροκέρδεια, φαίνεται ειδικά τον τελευταίο χρόνο καθώς ο ελληνικός πληθωρισμός είναι πολύ υψηλότερος από το μέσο όρο της Ε.Ε. και οι αυξήσεις στις τιμές δεν δικαιολογούνται. Ενδεικτικά οι διεθνείς τιμές των καυσίμων είχαν υποχωρήσει, έως την 27/2/2026 και την έναρξη της νέας κρίσης, χωρίς φυσικά στην Ελλάδα να αναπροσαρμοστούν ανάλογα και οι τιμές λιανικής των καυσίμων αλλά και όλων των άλλων ειδών που είχαν αυξηθεί με το «επιχείρημα» της αύξησης των καυσίμων. Σε αυτές τις συνθήκες το μόνο που έμεινε σταθερό είναι η συνεχής, θεαματική αύξηση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων που αξιοποίησαν το όπλο των τιμών στο έπακρο μέσω της κερδοσκοπίας με την ανοχή της κυβέρνησης. Όπως έχει αποδειχθεί, τα μέτρα που πήρε η κυβέρνηση στην περίοδο από το 2022 έως και το 2025 ήταν πλήρως αναποτελεσματικά. Και έτσι καταλήξαμε ως χώρα να έχουμε ειδικά μετά τον Σεπτέμβριο 2025 έναν συνεχώς αυξανόμενο πληθωρισμό από 1,9% σε 2,7% τον Φεβρουάριο 2026. Με αυτά τα δεδομένα θα αντιμετωπίσει η κυβέρνηση το νέο πληθωριστικό κύμα που προερχόμενο από έξω αλλά θα γιγαντωθεί με την κερδοσκοπία μέσα.
Σημειώνουμε επίσης ότι η κυβέρνηση αρνήθηκε επίμονα, σε όλη την προηγούμενη περίοδο και το ίδιο προτίθεται να κάνει και στην παρούσα, να λάβει ουσιαστικά μέτρα αντιμετώπισης της ακρίβειας και της συνεχούς ανόδου των τιμών. Αρνείται μέτρα όπως α) δραστική μείωση ακόμα και μηδενισμό του ΦΠΑ σε βασικά είδη πρώτης ανάγκης, κυρίως τρόφιμα, β) μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων και του ΦΠΑ που αποτελούν το 60% της τελικής τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής, γ) πλαφόν σε τιμές βασικών τροφίμων και αναγκαίων για την επιβίωση ειδών. Καμία από τις παραπάνω κατευθύνσεις δεν ακολουθήθηκε. Έναντι αυτών προτιμήθηκαν από την κυβέρνηση τα διάφορα «καλάθια» καθ’ υπόδειξιν των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, που είχαν σαν συνέπεια εκτός των άλλων τη συγκέντρωση της κατανάλωσης προς τα σούπερ μάρκετ.
Τα νέα κατ’ επίφαση μέτρα
Η κυβέρνηση κάτω από την πίεση της τρέχουσας κατάστασης ξεκίνησε προχθές ξανά ένα επικοινωνιακό σόου γύρω από το θέμα των τιμών. Όπως πάντοτε σκοπός της δεν είναι ο ουσιαστικός έλεγχος της κατάστασης ώστε να προλάβει / αποκλείσει την αισχροκέρδεια. Σκοπός της είναι να υπάρχουν συνεχείς αναφορές σε μέτρα, όλο νέες ανακοινώσεις για να φαίνεται ότι ενεργεί, που φυσικά δεν θα θίγουν αυτούς που προστατεύει και οι οποίοι διαμορφώνουν την κατάσταση αισχροκέρδειας λόγω συγκυρίας για να βγάλουν τα υπερκέρδη. «Έκτακτα κέρδη» τα ονόμασε ο υιός Βαρδινογιάννης. Έκτακτα κέρδη που δεν έχουν εξηγήσει ποτέ πως προκύπτουν.
Με αυτή την τακτική του δείχνω ότι κάνω κάτι, για να εμφανίζεται η είδηση στα Μέσα Ενημέρωσης, η κυβέρνηση ανήγγειλε πλαφόν όχι στις τιμές αλλά στο μεικτό περιθώριο κέρδους για 61 συγκεκριμένα είδη πλατιάς λαϊκής κατανάλωσης. Επίσης στις τιμές καυσίμων που προκύπτουν από τα διυλιστήρια έθεσε ανώτατα ποσά αύξησης τιμών. Πρακτικά με αυτό τον τρόπο φαίνεται ότι προσπαθεί να ελέγξει τις τιμές χωρίς να ελέγχει την ουσία της διαμόρφωσης των τιμών.
Για να ελέγξει τις τιμές έστω μέσω του μεικτού περιθωρίου κέρδους στα είδη πλατιάς λαϊκής κατανάλωσης, που είναι τα βασικά τρόφιμα, πρέπει να ελέγξει όλη την αλυσίδα διαμόρφωσης των πραγματικών τιμών από την παραγωγή της πρώτης ύλης έως το ράφι που ψωνίζει ο καταναλωτής. Η κερδοσκοπία δεν θα ενοχληθεί με ελέγχους από ένα σημείο και μετά κοντά στο τελικό σχεδόν στάδιο, όταν έχουν γίνει όλες οι αναγκαίες «μαϊμουδιές» με τις τιμολογήσεις και τις εκπτώσεις τιμών για να δημιουργηθούν τα υπερκέρδη στους μεσάζοντες μεγαλέμπορους, στις μεγάλες μεταποιητικές μονάδες και κυρίως στις ελάχιστες αλυσίδες της λιανικής που ελέγχουν όλη πλέον τη διακίνηση των προϊόντων, σαν αποτέλεσμα της κυβερνητικής πολιτικής στον προηγούμενο πληθωριστικό κύκλο.
Επίσης η επιβολή πλαφόν στις τιμές των καυσίμων αφορά τις τιμές μετά το διυλιστήριο. Η κυβέρνηση όρισε πλαφόν τα 5 λεπτά για το χονδρικό εμπόριο καυσίμων και τα 12 λεπτά για τη λιανική (πρατήρια). Όμως τα υπερκέρδη, όπως και στον προηγούμενο πληθωριστικό κύκλο με τα καύσιμα, δεν είναι στη διαδικασία της εμπορίας μετά τα διυλιστήρια αλλά εντός. Όταν αγοράζεις σε οποιαδήποτε τιμή και έχεις ένα σταθερό περιθώριο κέρδους τα κέρδη σου είναι συγκεκριμένα. Όταν αγοράζεις σε άλλη τιμή και με διάφορους τρόπους, αξιοποιώντας την κατάσταση των διεθνών αγορών, τιμολογείς σε άλλη πολύ υψηλότερη υπάρχουν τα υπερκέρδη. Το ζήσαμε στην περίοδο 2022-2024 στον τομέα των καυσίμων και ετοιμαζόμαστε να το ξαναζήσουμε και τώρα, πάντοτε σε βάρος «της τσέπης του λαού» και υπέρ των «συγκεκριμένων οικογενειών».
Όμως, εκτός από τα συμφέροντα του ιδιωτικού τομέα στο χώρο της διαμόρφωσης των τιμών σε όλα τα είδη, μεγάλη συμμετοχή έχει το ίδιο το κράτος, κοινώς η κυβέρνηση. Ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ είναι 24% στην κορυφή της Ε.Ε., η Δανία έχει 25% και η Φιλανδία επίσης 24%. Επίσης οι φόροι στα καύσιμα, ειδικός φόρος καυσίμων, ΦΠΑ και τα επιμέρους ειδικά τέλη αντιπροσωπεύουν το 60% και πλέον της τελικής τιμής που καταβάλλει ο καταναλωτής. Στην Ε.Ε. στην προηγούμενη περίοδο μια σειρά από κράτη μείωσαν δραστικά τους συντελεστές φορολόγησης στην κατανάλωση. Κάποια κράτη έφτασαν στο σημείο να μηδενίσουν τους συντελεστές ΦΠΑ σε βασικά είδη τροφίμων. Για αυτές όμως τις πρακτικές η Ελλάδα της κυβέρνησης Μητσοτάκη-Ν.Δ. δεν ανήκει στην Ευρώπη. Για να βγαίνουν τα υπερπλεονάσματα στον κρατικό προϋπολογισμό, για να κάνει «παιγνίδι διανομής» η κυβέρνηση με τους «δικούς της» και να δίνει κάποια ψίχουλα στο λαό ως «παροχές», η διαδικασία της μείωσης των συντελεστών ΦΠΑ και του ειδικού φόρου καυσίμων απαγορεύεται. Και για να το δικαιολογήσουν ισχυρίζονται ότι η όποια μείωση δεν θα φτάσει στον καταναλωτή αλλά θα γίνει κέρδος για τους παραγωγούς και τους εμπόρους. Αυτό γίνεται κατανοητό μόνο σε μία χώρα που η κυβέρνηση δεν θέλει να ελέγξει την πραγματική διαμόρφωση των τιμών και καταλήγει σε τεχνάσματα περιορισμένων ελέγχων, όπως τα περιγράψαμε παραπάνω.
