Με όσα έχουμε γράψει σχετικά με τη χώρα μας και τον πόλεμο στα προηγούμενα σημειώματα, πιθανόν να έχουμε προϊδεάσει τον αναγνώστη για τη δυσκολία μιας διαφορετικής πορείας της χώρας. Στο παρόν σημείωμα θα τονίσουμε ακόμα περισσότερο το ζήτημα της δυσκολίας, επειδή πολλά λέγονται, γράφονται, εκτοξεύονται χωρίς να δίνεται σημασία στο πόσο δύσκολο ζήτημα είναι να αλλάξει έστω και για λίγες μοίρες η πορεία της χώρας – ιδιαίτερα όταν κοντοζυγώνουν πόλεμοι και όταν εμπλέκεται σε πολέμους άλλων.
Πού βρισκόμαστε
Περιγράφοντας επιφανειακά (δημοσιογραφικά) την πραγματικότητα, έχουμε έναν πόλεμο σχετικά κοντά, εκπληρούμε τις συμμαχικές μας υποχρεώσεις, εισπράττουμε κάποιες από τις συνέπειες του πολέμου (αυξήσεις τιμών, ακρίβεια), τα ΜΜΕ έχουν ρεπορτάζ και εικόνες (βλέπουμε συχνά τον Τραμπ και τον Νετανιάχου), μαθαίνουμε ότι η Βουλγαρία μας ξεπέρασε όσον αφορά την κατά κεφαλήν αγοραστική δύναμη (70% σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε.). Εμείς βρισκόμαστε τελευταίοι με 68%, άσχετα αν ο Πιερρακάκης και ο Μητσοτάκης ομιλούν διαρκώς για οικονομικές επιτυχίες και οικονομική ισχυροποίηση της ελληνικής οικονομίας. Σε όλο τον κόσμο γίνεται επίδειξη των ανθρωποειδών ρομπότ, στις ΗΠΑ εισήλθε στο πλάι της κ. Μελάνια ένα τέτοιο «ανθρωποειδές», η Κίνα πρωτοπορεί και εντυπωσιάζει σε αυτόν τον τομέα. Ο Μητσοτάκης χαϊδεύει (ναι, αυτό βρήκε να κάνει) τον «Κύων», ένα ρομπότ-σκύλο στη Θεσσαλονίκη, αφού είχε δεχτεί πριν λίγες μέρες τους Έλληνες που επέστρεψαν με τα σκυλάκια τους στο Μαξίμου, για να δείξει πόσο φιλόζωος είναι.
Παράλληλα η χώρα πλέει σε πελάγη προεκλογικής περιόδου: εισηγήσεις πέφτουν για πρόωρες εκλογές, συνέδρια γίνονται, μεταγραφές ετοιμάζονται, ηγεσίες αλλάζουν, νέα κόμματα αναμένονται (ακόμα τα περιμένουμε, αλλά θα εμφανιστούν – αν προλάβουν). Υπάρχουν και τα «χρόνια» προβλήματα: Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ, και τώρα με ένταση το ζήτημα των υποκλοπών. Ο Άρειος Πάγος συνεχίζει να είναι «αντικειμενικός» ως οφείλει, οπότε βλέπει «δίδυμο» Κωνσταντοπούλου και Καρυστιανού να παρακινούν αγανακτισμένους «δήθεν πολίτες» (ναι, μάθαμε ότι υπάρχουν και δήθεν πολίτες σε ανακοίνωση του Άρειου Πάγου παρακαλώ, όπως πριν λίγα χρόνια ο πρωθυπουργός της χώρας μιλούσε για «ψεκασμένους» πολίτες) στα δικαστήρια της Λάρισας – όπου στοιβάζονται χωρίς να χωρούν κατηγορούμενοι (ελάχιστοι) και πλήθος δικηγόρων και συγγενών των θυμάτων. Όμως μέσα στην αντάρα αυτή, άρχισε να ακούγεται η λέξη «Γουοτεργκέιτ», που κολλά μια χαρά και στο σκάνδαλο των υποκλοπών και στο συστημικό έγκλημα των Τεμπών. Κάτι είναι κι αυτό.
Εν μέσω πολέμων
Ουσιαστικά, η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πολεμικές εστίες (Ουκρανία και Ιράν) που αρχίζουν να συναντιούνται στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Η Μέση Ανατολή και οι χώρες του Κόλπου είναι στο μάτι του κυκλώνα, ενώ δύο βασικά αναθεωρητικές ισχυρές δυνάμεις που θέλουν –διακηρυγμένα– να αλλάξουν τα σύνορα στην περιοχή, το Ισραήλ και η Τουρκία, μας «αγκαλιάζουν». Όχι στοργικά όμως, διότι το μεν πρώτο μας θεωρεί στρατηγικό μετόπισθεν και απαιτούμενο βάθος για την ίδια την ύπαρξή του, ενώ η Τουρκία βλέπει τα σχέδια της Γαλάζιας Πατρίδας να υλοποιούνται κυρίως προς δυσμάς (Αιγαίο) και νοτιοανατολικά (Κύπρος, και πιο αριστερά η Λιβύη). Στη μέση πάντα τα θαλάσσια οικόπεδα και κοιτάσματα, στα οποία έχουν βλέψεις, Ισραήλ, Αίγυπτος, Τουρκία και βεβαίως ΗΠΑ.
Οι δύο πόλεμοι (από το 2022 μέχρι σήμερα) έπληξαν στρατηγικά και υποβάθμισαν την Ευρώπη και την Ε.Ε.: αυτοί είναι οι μεγάλοι χαμένοι μέχρι στιγμής. Η δε ελληνική πολιτική κινήθηκε στα «συμμαχικά πλαίσια». Η έκφραση «σωστή πλευρά της ιστορίας» αποτυπώνει αυτήν την επιλογή της άρχουσας τάξης (οικονομικής και πολιτικής), που σε καιρό πολέμου σημαίνει συνδρομή και συστράτευση σε ό,τι ζητηθεί από τις συμμαχίες: ΝΑΤΟ, ΗΠΑ αλλά πλέον και Ε.Ε., που έχει μπει στον χορό της στρατιωτικοποίησης και αποτελεί τμήμα-πτέρυγα του «κόμματος του πολέμου» σε Ουκρανία, Μέση Ανατολή και τώρα Ιράν. Για παράδειγμα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα (Πορτογάλος σοσιαλιστής), επικοινωνώντας με τον πρόεδρο του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτσογκ, δηλώνει «την αλληλεγγύη της Ε.Ε. προς τον λαό του Ισραήλ δεδομένων των καθημερινών επιθέσεων από το Ιράν και τη Χεζμπολά. Τέτοιες επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν αμέσως»! Καθαρές κουβέντες: Ιράν και Χεζμπολά επιτιθέμενες δυνάμεις! Ο πόλεμος των ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν είναι εκδήλωση «νόμιμης αυτοάμυνας» του ιμπεριαλισμού-σιωνισμού…
Ευλύγιστος κόμβος
Μετά τη Χρεοκοπία του 2010 και τα Μνημονιακά δεσμά που ισχύουν (και θα ισχύουν για άλλα 90 χρόνια, αν δεν αλλάξει κάτι ριζικά), το βάθεμα της εξάρτησης απόκτησε κι άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Πέρα από το πέρασμα όλων σχεδόν των βασικών υποδομών (αεροδρόμια, σιδηρόδρομοι, λιμάνια, δρόμοι κ.λπ.) σε ξένες επιχειρήσεις (ακόμα και κρατικές), πέρα από τη συρρίκνωση της πραγματικής οικονομίας (πρωτογενής και δευτερογενής τομέας, και μάλιστα σε νευραλγικούς τομείς όπως αμυντική βιομηχανία), πέρα από τον υδροκεφαλισμό από τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού και τη θεαματική εγκατάλειψη της περιφέρειας, της υγείας, της παιδείας κ.λπ., η χώρα μετατρέπεται σταδιακά και ορμητικά σε «κόμβο». Πρώτα στρατιωτικής σημασίας για τις ΗΠΑ, και παράλληλα σε ενεργειακό κόμβο, πάλι κυρίως για αμερικάνικες επιχειρήσεις.
Ξεχωριστή σημασία σε όλη την περίοδο με τα σκαμπανεβάσματα που αυτή φέρει (π.χ. Τραμπ στη θέση του Μπάιντεν) έχει η μεγάλη προθυμία και προσαρμοστικότητα σε ό,τι ζητήθηκε από τη «δυτική συμμαχία» – προσανατολισμός που προβλήθηκε σαν στρατηγική αναβάθμιση της Ελλάδας. Ο κατευναστικός ρεαλισμός απέναντι στην Τουρκία εκπορεύονταν από την εκτίμηση ότι αυτό επιδιώκουν και οι σύμμαχοι, και έτσι μπορούμε τάχα να αντιμετωπίσουμε την απειλή. Ακόμα και η δορυφοροποίηση από την Τουρκία για μερίδες της άρχουσας τάξης (αν κάνουμε μπίζνες υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ) θα ήταν μια καλή προοπτική. Ούτε λόγος για κάποια διαφοροποιημένη στάση π.χ. στις κυρώσεις ενάντια στη Ρωσία, κάτι που τόλμησαν και το έκαναν άλλες ευρωπαϊκές χώρες του ίδιου με εμάς διαμετρήματος, αλλά ίσως με όχι τόσο βαριά δεσμά εξάρτησης και πνεύματος υποταγής.
Τώρα, μετά από 1 μήνα πολέμου, ξανακούγεται η φωνή της Τουρκίας και θα συνεχίσει πιο έντονα να διεκδικεί, επειδή πιέζεται έντονα. Νομίζουμε ότι θα αφήσει να κυλήσουν ως να μην έγιναν τόσο η αποστολή 2 φρεγατών και 4 αεροσκαφών στην Κύπρο ή η εγκατάσταση των Πάτριοτ στην Κάρπαθο; Θα έπρεπε να προσέξουμε την πολυεπίπεδη και προσεκτική πολιτική που ξεδιπλώνει ο Ερντογάν, όπως αυτή αναγγέλθηκε με την πρόσφατη ομιλία του (26/3). Από ελληνικής πλευράς, ούτε ίχνος διαφοροποίησης από ΗΠΑ-Ισραήλ και Ε.Ε., ούτε μια μικρή έστω απόσταση σε οποιοδήποτε ζήτημα, πλήρης προθυμία και εκτέλεση κάθε αιτήματος «διευκόλυνσης». Μόνο κομπασμοί και αναλύσεις επί αναλύσεων από απόστρατους στα κανάλια για την… υπεροχή μας, για δυνατότητα μέχρι και πρώτου πλήγματος, και άλλα τέτοιας κοπής. Δια στόματος μάλιστα πρωθυπουργού διαπιστώνεται πως «σε μία τόσο σύνθετη συγκυρία εκπέμπεται εθνική ισχύς και πέραν των συνόρων μας» (26/3).
Δεν αντιλαμβάνεται ουδείς ότι η πορεία αυτή οδηγεί σε όξυνση του Υπαρξιακού Προβλήματος της χώρας; Μα, θα πουν, «έτσι κερδίζουμε χρόνο». Ναι, για να συνεχίζεται το πάρτι – όχι για να αντέξει η Ελλάδα σε δύσκολους και ταραγμένους καιρούς
Προσαρμοστικός ρεαλισμός ή κάτι άλλο; Βαθμοί εθνικής κυριαρχίας
Εδώ βρισκόμαστε. Και πρέπει να ομολογήσουμε ότι αυτή η πολιτική έχει δόσεις ρεαλισμού: δεν βάζει σε κανέναν κόπο τις ελίτ, διατηρεί την υπάρχουσα ποιοτική κατάσταση της μετανεωτερικής αποικίας, δημιουργεί ψευδαισθήσεις αναβάθμισης του ρόλου, μπορεί βεβαίως να οδηγηθεί και σε παγιδεύσεις ή τυχοδιωκτισμούς, αλλά υπάρχει πάντα η εκτίμηση ότι οι «σύμμαχοι» εν τέλει θα προστατέψουν το «πρόθυμο» μέλος.
Να το πούμε με διαφορετικά λόγια: ολόκληρο το πλέγμα της μεταπρατικής Ελλάδας βλέπει να μπορεί να υπάρχει ως τέτοιο μέσα από την άρρηκτη διασύνδεση (έστω σε δεύτερους ρόλους) με τον «συμμαχικό παράγοντα». Δεν διανοείται, ούτε θέλει, ούτε επιθυμεί, να προχωρήσει έξω ή λίγο (όχι πολύ) πέρα από το πλαίσιο που υπαγορεύεται, ακόμα κι όταν ξέρει ότι π.χ. οι κυρώσεις στην Ρωσία μπορεί να βλάψουν οικονομικά την Ελλάδα, ή όταν ξέρει πως η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και το άδειασμα των αποθηκών πυρομαχικών μειώνει την αμυντική ικανότητα της χώρας απέναντι στην Τουρκία. Η αρπαχτή, ο μεταπρατισμός, η μίζα δεν καταλαβαίνουν από βαθμούς εθνικής κυριαρχίας, από σχέδιο που να θέτει θεμέλια για την παραγωγή και την άμυνα της χώρας, κι ας βοά ότι αυτό που χρειάζεται η χώρα είναι η ενδογενής ανάπτυξη και η παραγωγική ανασυγκρότηση, ότι το δημογραφικό… ότι η παιδεία… ότι ο πολιτισμός… ότι η υγεία… ότι η εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση… ότι όλες οι υποδομές… ότι…
Ο μεταπρατικός κόσμος αρκείται σε έναν προσαρμοστικό ρεαλισμό ΝΑΤΟφροσύνης και ευρωδυτικισμού. Τι θεμέλια και τι βάσεις δημιουργεί αυτός ο «ρεαλισμός της υποτέλειας»; Νομίζει κανείς αλήθεια ότι οι Δυνατοί υπολογίζουν στα σοβαρά τον «υποτελή»; Δεν αντιλαμβάνεται ουδείς ότι η πορεία αυτή οδηγεί σε όξυνση του Υπαρξιακού Προβλήματος της χώρας; Μα, θα πουν, «έτσι κερδίζουμε χρόνο». Ναι, για να συνεχίζεται το πάρτι – όχι για να αντέξει η Ελλάδα σε δύσκολους και ταραγμένους καιρούς.
Η σκέτη αποδοχή της «συμμαχικής» ομπρέλας και το συνεπαγόμενο «ναι σε όλα», δεν δημιουργούν όρους άλλης πορείας. Αλλά συντηρούν τους όρους αναπαραγωγής και εμβάθυνσης του μετανεωτερικού αποικιακού (στην ουσία) καθεστώτος.
Τι μένει, και τι χρειάζεται
Εδώ όμως, αν θέλουμε να διανοηθούμε έστω μια πιο ανεξάρτητη πορεία της χώρας, πρώτα-πρώτα ίσως να «λυγίσουμε» μπροστά στη δυσκολία του εγχειρήματος και των προϋποθέσεων που απαιτεί, και οι οποίες ετούτη τη στιγμή δεν υπάρχουν. Τι μένει; Αυτό που κάνουν τα κόμματα του πολιτικού συστήματος, δηλαδή να παριστάνουν ότι αγνοούν το πρόβλημα του «πλαισίου» που δεν διαλέγουμε, αλλά επιβάλλεται από τον διεθνή «συμμαχικό παράγοντα» και υπηρετείται εσωτερικά από άρχουσες ελίτ και το πολιτικό σύστημα. Γι’ αυτό κανείς που μετέχει στο υπαρκτό πολιτικό σύστημα δεν κάνει το παραμικρό για να στραφεί έστω λίγο η βελόνα της εξωτερικής μας πολιτικής.
Και τι άλλο μένει; Μένει και η στάση της καταγγελίας χωρίς κόστος (που κι αυτή μετέχει με τον τρόπο της στη διαχείριση και αναπαραγωγή της υπάρχουσας κατάστασης). Πολλές καταγγελίες για Ισραήλ, ΗΠΑ. Πορείες, πανό, συγκεντρώσεις, συνθήματα κ.λπ. αλλά… Αλλά καθόλου αυτό που θα άλλαζε τα πράγματα: π.χ. ένα μεγάλο μαζικό κίνημα ειρήνης, ένα αντιπολεμικό κίνημα, πάντα μαζικό. Μια πολιτική που θα αγκάλιαζε ευρύτερα στρώματα και θα απαιτούσε διαφοροποιήσεις στην εξωτερική πολιτική και την εμπλοκή της χώρας στον πόλεμο.
Ακόμα χειρότερα, και στις δύο καταστάσεις, τη φουλ συστημική και την γενικώς καταγγελτική, δεν μπορεί να τεθεί μια ατζέντα μιας πολιτικής (να μην πούμε μιας στρατηγικής) που θα οδηγούσε τη χώρα σε κατάκτηση βαθμών αυτονομίας και κυριαρχίας. Που με τη σειρά τους θα επέτρεπαν και άλλες πολιτικές επιλογές με βάση το εθνικό συμφέρον και την υπόσταση της χώρας.
Μακροπρόθεσμα πρέπει να κατακτηθούν δύο όροι-προϋποθέσεις για αλλαγή πορείας: ενεργητική εθνοκρατική συγκρότηση (που να στηρίζει και υπηρετεί ένα σχέδιο εθνικής κυριαρχίας και κοινωνικής αλλαγής), και ένα κοινωνικό-λαϊκό μπλοκ που να στηρίζει αυτήν την κατεύθυνση. Η πολιτική διαμεσολάβηση, όταν γίνεται για να υπηρετηθεί το σύστημα «της εξάρτησης, της εκμετάλλευσης και του πολέμου», στρέφεται στην ουσία ενάντια σε μια άλλη προοπτική, την υπονομεύει, την εχθρεύεται.
Η Πολιτική σαν ικανότητα σύνθεσης, συσπείρωσης, προσανατολισμού, εγρήγορσης και κινητοποίησης, είναι αναγκαίος και συγκεκριμένος κρίκος.
Υπολειπόμεθα πολύ στους τομείς αυτούς. Η επιτελικότητα είναι σχεδόν στο μηδέν. Κι αυτό δεν μπορεί να λησμονιέται. Επειδή είναι μια προϋπόθεση βασική: κινήματα είχαμε, όπως το αντιμνημονιακό και το κίνημα των Τεμπών (σαν πιο χτυπητά παραδείγματα). Επιτελικότητα όμως; Είμαστε συγχρόνως ακέφαλοι, αλλά και με πολλά (μικρά) κεφάλια…
[Θα συνεχίσουμε]
