Μέχρι προχθές το μεσημέρι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ήταν πεπεισμένη ότι σήμερα θα υπέγραφε στη βραζιλιάνικη πόλη Φοζ τη «συμφωνία ελεύθερου εμπορίου» μεταξύ της Ε.Ε. και της Mercosur*. Λίγες ώρες αργότερα, κατηφής ανακοίνωνε ότι η επικύρωση της συμφωνίας αναβλήθηκε. Είχε μεσολαβήσει μια επεισοδιακή μέρα στις Βρυξέλλες, που βίωσαν την οργή χιλιάδων αγροτών και κτηνοτρόφων από όλη τη Γηραιά Ήπειρο. Ήδη το απόγευμα της Τετάρτης εκατοντάδες προπομποί με τρακτέρ αιφνιδίασαν την αστυνομία (που τους περίμενε την Πέμπτη) και κατασκήνωσαν έξω από τα εμβληματικά κτίρια της Ε.Ε. Την επόμενη μέρα η «ευρωπαϊκή» συνοικία των Βρυξελλών μύρισε κοπριά, σανό, φωτιές και δακρυγόνα, καθώς οι αγανακτισμένοι διαδηλωτές δεν έδειξαν κατανόηση στις αστυνομικές απαγορεύσεις – ούτε στις εκκλήσεις των διοργανωτών για «αυτοσυγκράτηση». Ζητούν ακύρωση της συμφωνίας με τη Mercosur, διαφορετική Κοινή Αγροτική Πολιτική, και τερματισμό της μαζικής σφαγής υγιών ή/και εμβολιασμένων ζώων.
Όπως και στην Ελλάδα, έτσι και στη Γαλλία, το Βέλγιο και άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε. έχει ξεσπάσει κύμα διαμαρτυριών των μικρομεσαίων αγροτοκτηνοτρόφων για τις «ευρωπαϊκές» πολιτικές που τους εξοντώνουν. Η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur ήταν το κερασάκι στην τούρτα. Επισημαίνει σχετικά η γαλλική Αγροτική Συνομοσπονδία: «Σύμφωνα με την ίδια λογική της καταστροφικής μαζικής σφαγής των κοπαδιών που εφαρμόζεται στη Γαλλία, η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur δίνει προτεραιότητα στα οικονομικά συμφέροντα και στις πιέσεις των πολυεθνικών εταιρειών, σε βάρος των αγροτών, της ποιότητας των τροφίμων μας, της υγείας μας, του περιβάλλοντος και του δημόσιου συμφέροντος». Η ίδια οργάνωση τονίζει πως οι διοργανωτές της προχθεσινής κινητοποίησης στις Βρυξέλλες (COPA: Επιτροπή των Επαγγελματικών Αγροτικών Οργανώσεων) «δεν αμφισβητούν το φιλελεύθερο και παγκοσμιοποιημένο οικονομικό σύστημα που καταστρέφει τα αγροκτήματά μας, αλλά εκμεταλλεύονται την οργή των αγροτών για να προωθήσουν αιτήματα που ευνοούν τα συμφέροντα της αγροβιομηχανίας». Γι’ αυτό εξάλλου η COPA αρνείται να συνεργαστεί με τον Ευρωπαϊκό Συντονισμό της Via Campesina, που εκφράζει τους φτωχοποιημένους μικρομεσαίους αγρότες και στον οποίο ανήκει η Αγροτική Συνομοσπονδία.
«Δεν μας ξεγελούν»
Παρ’ όλα αυτά η προχθεσινή κινητοποίηση χρωματίστηκε από τη μαζική συμμετοχή μικρομεσαίων αγροτών και κτηνοτρόφων, κι όχι από τη γραμμή της αγροτικής ελίτ. Στην πίεση που ένιωσε η ευρωκρατία συνέβαλε και το ρήγμα στο εσωτερικό της: ο Μακρόν και η Μελόνι, τους οποίους οι Γάλλοι και Ιταλοί αγροτοκτηνοτρόφοι «περιμένουν στη γωνία», ζητούσαν περισσότερες εγγυήσεις προκειμένου να συναινέσουν στην υπογραφή της συμφωνίας. Για να τους ικανοποιήσει η ευρωκρατία υιοθέτησε, πριν αρχίσει η σύνοδος κορυφής της Ε.Ε., διάταξη που θα επιτρέπει την επιβολή δασμών «σε περίπτωση που οι εισαγωγές από τη Mercosur αποσταθεροποιήσουν τις ευρωπαϊκές αγορές». Ήταν όμως αργά, αφού οι αγρότες καθιστούσαν σαφές ότι αυτή τη φορά δεν θα αποδεχθούν τη συνήθη κατευναστική κοροϊδία. Αποφαίνεται χαρακτηριστικά η Αγροτική Συνομοσπονδία: «Υπό την πίεση της κινητοποίησης των αγροτών και των πολιτών, ανακοινώθηκε η αναβολή της επικύρωσης της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου. Δεν μας ξεγελούν: αυτή η αναβολή είναι απλώς μια προσχηματική τακτική για να κατευνάσουν την αυξανόμενη και διευρυνόμενη αντίθεση που συναντούν στον αγροτικό κόσμο και την κοινωνία των πολιτών. Θα συνεχίσουμε, μέχρι την οριστική απόρριψη αυτής της συμφωνίας».
Στους χαμένους της υπόθεσης συγκαταλέγονται μέχρι στιγμής η Γερμανία και οι σύμμαχοί της, που στη σύνοδο πίεζαν να αποφασιστεί η επικύρωση της συμφωνίας. Ακόμη και μετά την επιβληθείσα από το «πεζοδρόμιο» αναβολή, ο Μερτς απαιτούσε να του δοθούν εγγυήσεις ότι θα οριστεί σύντομα νέα ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας. Προφανώς η εποχή που συναχωνόταν όλη η Ευρώπη επειδή το Βερολίνο φταρνίστηκε, έχει παρέλθει: «Θα τα ξαναπούμε μετά τις γιορτές» ήταν η απάντηση που έλαβε! Εάν αποτραπεί η επικύρωση της συμφωνίας, θα είναι μια σημαντική επιτυχία όχι μόνο για τους αγρότες αλλά και συνολικά για τους λαούς, αφού αυτή θα δώσει τη χαριστική βολή στη βιώσιμη και μικρής κλίμακας γεωργία. Τέτοιες συμφωνίες –όπως και συνολικά η (αντι)αγροτική πολιτική της ευρωκρατίας– συμφέρουν τις πολυεθνικές, τους μεσάζοντες, τις αλυσίδες λιανικής, αλλά όχι τους αγροτοκτηνοτρόφους, ούτε τους καταναλωτές. Όπως έγραφε και ένα πλακάτ, «στα τσακίδια, και γρήγορα!».
* «Κοινή Αγορά του Νότου», με πλήρη μέλη τις χώρες Βραζιλία, Αργεντινή, Βολιβία, Παραγουάη και Ουρουγουάη.
