Διαβάστε τα προηγούμενα: Μέρος Α΄, Μέρος Β’, Μέρος Γ’
του Γιώργου Κυριακού
Συνεχίζουμε την καταγραφή της συνομιλίας μας με τον πρώην πολιτικό κρατούμενο Κώστα Κυριακού, που μαζί με άλλους πρωταγωνίστησε στους μεταπολιτευτικούς αγώνες των Βορειοηπειρωτών. Σε αυτό το φύλλο γίνεται αναφορά στη μεθόδευση απομάκρυνσης από το Ίδρυμα Παλιννοστούντων προς τα εδάφη της Μειονότητας με ψεύτικες υποσχέσεις για οικονομική στήριξη, στις νέες οδηγίες για την ένταξη των Βορειοηπειρωτών στα αλβανικά κόμματα, στην υποστήριξη πλευρών του πολιτικού διχασμού μέσα στη Μειονότητα, όπως στις ψεύτικες υποσχέσεις μετά από απεργία πείνας των πρώην πολιτικών κρατουμένων. Σε γεγονότα δηλαδή που δείχνουν το μέγεθος της κατρακύλας του ελλαδικού κράτους…
Τι άλλα υπέπεσαν στην αντίληψή σας ενόσω βρισκόσασταν στο Ίδρυμα Παλιννοστούντων;
Τον Μάιο του 1992 ήρθε απεσταλμένος από την Αθήνα και μας ενημέρωσε πως θα διέθεταν οικονομικά πακέτα, 100 τρακτέρ Φορντ, εξοπλισμούς για 100 συνεργεία επισκευής αυτοκινήτων, για τη λειτουργία χαρτοποιίας, ξυλουργείων, μαρμαράδικων, για παραγωγή τσιμεντόλιθων κ.λπ. και άλλα πολλά για είδη νοικοκυριού. Αυτό το πρόγραμμα, σύμφωνα με τον ίδιο, θα υλοποιούνταν σε συνεργασία με το Ίδρυμα Λάτση. Οι συμπατριώτες πετούσαν από χαρά και οι αιτήσεις έπεφταν βροχή. Εκατοντάδες νέοι θα επέστρεφαν, θα ζωντάνευε η ζωή στα μέρη μας. Συναντηθήκαμε με τον πρόεδρο του Ιδρύματος Λάτση, κ. Άγγελο Κίτσιο. Τον ενημερώσαμε για την κατάσταση στα μέρη μας, κι αυτός μας ζήτησε κατάλογο ονομάτων φυλακισθέντων και εξορισθέντων για να βοηθηθούν ιδιαιτέρως. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Εκατοντάδες που επέστρεψαν ξόδεψαν τις λίγες οικονομίες από την εργασία τους στην Ελλάδα, περιμένοντας, αλλά όλες οι υποσχέσεις πετάχτηκαν στον κάδο… Στις 30 Σεπτεμβρίου του ίδιου χρόνου ο ίδιος απεσταλμένος μάς μίλησε για χρηματοδότηση 120.000.000 δραχμών για αγορά γεωτρύπανου για την άρδευση στον κάμπο. Προϋπόθεση θα ήταν εμείς να παραιτηθούμε από το Ίδρυμα για να αναλάβουμε τη διαχείρισή του.
Οπότε, γυρίσατε στη Δρόπολη με τον Σύρμο;
Γυρίσαμε, και σε κάθε μάζωξη φωνάζαμε στον κόσμο μας ότι «η Μάνα Ελλάδα σύντομα θα κάνει πράξη όλες τις υποσχέσεις της». Περισσότερο από ποτέ οι συμπατριώτες μας, μάς έβλεπαν ως απεσταλμένους της επίσημης Ελλάδας. Με την επιστροφή ακολούθησε η ευχάριστη είδηση της επαναλειτουργίας του Ελληνικού Προξενείου στο Αργυρόκαστρο, με γραμματέα τον κ. Βασίλη Μπουρνόβα. Με επισκέφτηκε στο σπίτι μου και μας ζήτησε να καταθέσουμε γραπτά τα ζητήματα για τις περιοχές Αργυρόκαστρου, Αγίων Σαράντα, Χιμάρας και Πρεμετής, καθώς και τον κατάλογο των πολιτικά διωχθέντων. Μας εξήγησε ότι οποιαδήποτε αίτηση θα εγκρίνεται από το Προξενείο. Άρχισε νέος Γολγοθάς των σκλάβων. Μας είπε πως όλα τα αιτήματά μας είναι πραγματοποιήσιμα, και ότι σύντομα θα έχουμε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Τελικά το «σύντομα» έγινε ποτέ… Ήμασταν θύματα διαβολικών σχεδίων των λειτουργών της Ελληνικής Πολιτείας. Οι σκηνοθέτες τραβούσαν το χαλί κάτω από τα πόδια μας. Για δεύτερη φορά με επισκέφτηκε στο σπίτι μου ως Γενικός Πρόξενος Αργυροκάστρου στις 8 Φεβρουαρίου 1995, μετά την αποφυλάκισή μας [δίκη των 5 της Ομόνοιας] και μου είπε ψιθυριστά: «Κώστα μην ασχολείσαι άλλο, έκανες πολλά για την πατρίδα. Στο εξής κοίταξε τα δύο αγγελούδια και τη γυναίκα σου». Ήξερε τι γινόταν από πλευράς επίσημης Πολιτείας…
Την περίοδο αυτή είχε αλλάξει η κυβέρνηση…
Το νέο «δόγμα» Παπούλια συνέχισε την κατηφόρα. Με παρακινητές στελέχη του ΠΑΣΟΚ και κορυφαία στελέχη του Υπουργείου Εξωτερικών, έδιναν οδηγία για τη συμμετοχή των Ελλήνων σε αλβανικά κόμματα, και η Ομόνοια διασπάστηκε ανεπανόρθωτα. Μια ομάδα επικαλούνταν δημόσια σε ελληνικά και αλβανικά ΜΜΕ το γεγονός ότι η ηγεσία της υποστήριζε τη Ν.Δ. και πως θα έπρεπε, ως υποστηρικτές της νέας κυβέρνησης, να αναλάβουν οι ίδιοι. Στη συνάντησή του με τον Μπερίσα, ο Παπούλιας ξεκαθάρισε ότι δεν συμμερίζεται τα 6 σημεία που είχε θέσει ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης [1], ο οποίος εξίσωνε την περίπτωση της διεκδίκησης ανεξαρτησίας του Κοσόβου με αυτήν της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας στην Αλβανία, και δήλωσε στον Μπερίσα: «Βάλτε τάξη στον οίκο σας». Όμως ο «οίκος» είχε ήδη μπει σε τάξη με τον νόμο για την επιστροφή των περιουσιών που δεν επιστρέφονταν, με την απαγόρευση της λειτουργίας της Ομόνοιας ως κόμματος, με τις διώξεις του κράτους-παρακράτους και εν τέλει με τη σκευωρία που στήθηκε στη δίκη των 5 της Ομόνοιας.
Πώς διαμορφώθηκε η κατάσταση στην Αθήνα με το σωματείο σας;
Είχαν ήδη ιδρυθεί, όπως είπαμε, κι άλλα σωματεία φυλακισθέντων. Βρισκόμασταν στο σημείο μηδέν. Στις 20/10/1997 κατεβήκαμε σε απεργία πείνας, στην πλατεία Κλαυθμώνος, στο κρύο και στη βροχή, περιτριγυρισμένοι –έτσι αισθανόμασταν– από τα πνεύματα των Ηπειρωτών Εθνικών Ευεργετών. Ζητούσαμε «αναγνώριση των διωγμών και θυσιών, ως θυσίες υπέρ του Έθνους». Μας συμπαραστάθηκε πολύ ο αξέχαστος δημοσιογράφος και φίλος Αλέξανδρος Βέλλιος. Με την παρέμβαση του ρωμανολόγου-βαλκανολόγου καθηγητή κ. Αχιλλέα Λαζάρου, μας παραχωρήθηκε η αίθουσα «Κωστής Παλαμάς» στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» για την προώθηση των αιτημάτων μας στους δημοσιογράφους. Ακολούθησαν διαδοχικές επαφές με τον υφυπουργό Εσωτερικών, τον γραμματέα του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης και με τον διευθυντή Βαλκανικών Αποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, και ικανοποίησαν ένα από τα αιτήματα. Μας χορήγησαν Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς, με διετή ισχύ και Διαβατήριο Ομογενών Τουρκίας-Αλβανίας. Για τα άλλα αιτήματα, μας υποσχέθηκαν για το «προσεχές μέλλον». Όχι μόνο μας κορόιδεψαν, αλλά το 2000 δεν ανανέωσαν τις ταυτότητες, ούτε τα διαβατήρια. Με όσες δυνάμεις είχαν απομείνει, κατεβήκαμε ξανά στην πλατεία Κλαυθμώνος. Όμως μάταια. Οι πολιτικάντηδες δεν συγκινήθηκαν.
Ποιες εξελίξεις διαδραματίστηκαν στην Ομόνοια;
Μια ομάδα ανήσυχων αποφάσισε το 2001 να ιδρύσει την «Ομόνοια Ελλάδος». Ενημέρωσαν τον πρόεδρο του ΚΕΑΔ και της Ομόνοιας, Ντούλε, τον διπλωμάτη κ. Αλέξανδρο Μαλλιά, υπεύθυνο στο Υπουργείο Εξωτερικών, και τον πρόεδρο της Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αμερικής-Καναδά [2]. Όλοι τους υποσχέθηκαν συμπαράσταση και κάθε είδους στήριξη. 2.000 Βορειοηπειρώτες ψήφισαν. Όμως στη συνέχεια οι «υποστηρικτές» όχι μόνο απέφευγαν κάθε επαφή, αλλά έβαζαν και τρικλοποδιές [3]. Έτσι η θετική αυτή προσπάθεια ατόνησε…
[συνεχίζεται]
[1] Βλ. «Για την επίσκεψη Μητσοτάκη» (φύλλο 616) και «Απρέπειες» (φύλλο 705).
[2] Ο διαβόητος «υποστηρικτής» των Βορειοηπειρωτών, Νικ Γκατζογιάννης, πρόεδρος της ΠΟΑΚΑ, τότε πολιτικός σύμβουλος της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αλβανία, περιόδευε με τον προϊστάμενό του, το 2001, στα χωριά της Μειονότητας. Υποστήριζαν την υπερψήφιση του Σοσιαλιστικού Κόμματος και συνεργαζόμενων με αυτό μειονοτικών υποψηφίων.
[3] Την περίοδο εκείνη είχε αποκρυσταλλωθεί ο διχασμός που εκφράστηκε μέσω εφημερίδων που αλληλοκαταγγέλλονταν. Το «Ελληνικό Βήμα» υποστήριζε το ΚΕΑΔ-Ομόνοια και η «Ρωμιοσύνη» υποστήριζε το Σοσιαλιστικό Κόμμα Αλβανίας και τον πρώην βουλευτή, υπουργό και νυν δοτό δήμαρχο Χιμάρας, Τάβο. Παρ’ όλη τη δήθεν επίσημη υποστήριξη προς το ΚΕΑΔ, οι ελληνικές αρχές είχαν πολύ καλές σχέσεις και με την άλλη παράταξη. Όπως και σήμερα, η υποστήριξη της επίσημης Ελλάδας προς όλες τις πλευρές ενισχύει το διαίρει και βασίλευε.
