Σε λίγες μέρες, στις 20 Μαρτίου, γιορτάζουμε τη μέρα αφήγησης. Κι έτσι ζήτησα από τον φίλο, συγγραφέα και εκπαιδευτικό Δημήτρη Μάλλη, ο οποίος μαζί με τη Καλλιρρόη Μουλά έχουν δημιουργήσει την ομάδα αφήγησης «Παραμυθανθός» να μας μιλήσει γι’ αυτή τη μέρα γιορτής, αλλά και για το Σωματείο ΕΠαγγελματιών ΑΦήγησης Ιστόρησης (Σ.ΕΠ.ΑΦ.Ι.):
«Μια ιστορία από τη Γαλλία λέει πως τα παραμύθια γεννήθηκαν από το στόμα μιας κακοποιημένης γυναίκας, ήταν η άμυνά της. Τα παραμύθια μέρεψαν τον βίαιο άνδρα της και ύστερα σκορπίστηκαν στον κόσμο. Μια άλλη ιστορία από την Περσία λέει πως υπάρχει ένας παραμυθάς στην άκρη του κόσμου που αφηγείται παραμύθια χωρίς σταματημό, ο ωκεανός τα ακούει και κοιμάται. Ο λόγος που οι άνθρωποι συνεχίζουν να αφηγούνται ιστορίες είναι για να μην ξυπνήσει.
Ψέματα είναι, αλλά εμπεριέχουν μια πανανθρώπινη αλήθεια. Ο κάματος, ο πόνος, η ανάγκη για παρηγοριά γέννησαν τα παραμύθια. Και οι ιστορίες υπάρχουν για να μοιράζονται. Η αφήγηση είναι ένα κέρασμα από το στόμα στο αυτί, κληρονομιά από γενιά σε γενιά.
Οι λαϊκοί αφηγητές, άτομα με παραστατικότητα, καλή μνήμη, αυτοσχεδιαστική ικανότητα και ξεχωριστή ικανότητα στην αφήγηση είτε από κληρονομικό χάρισμα είτε ως αποτέλεσμα μακράς μαθητείας, έχαιραν μεγάλης εκτίμησης από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Με τον οποίον συνδέονταν και αλληλεπιδρούσαν, αφού δεν νοείται αφήγηση χωρίς ακροατή, αλλά το ακροατήριο συμμετείχε ενεργά, εξέφραζε απορίες, επευφημούσε, διαφωνούσε, επικοινωνούσε. Αφηγητές και κοινό είχαν βαθιά αίσθηση της αλήθειας που περιέχουν τα παραμύθια.
Τα τελευταία τριάντα και πλέον χρόνια, στη χώρα μας, παρατηρείται μια άνθηση της αφήγησης. Οι ιστορίες λέγονται σε χώρους συνάντησης όπως αυτοί διαμορφώνονται από τις συνθήκες της εποχής μας και με τη σύμβαση ενός καλλιτεχνικού γεγονότος. Για αυτό και σε αντίθεση με τη φυσική διαδικασία αφήγησης, που προέκυπτε από ένα διάλειμμα στη βάρδια, για παράδειγμα, σε μια βεγγέρα ή στην αναμονή μιας γέννας, σήμερα μιλάμε για παραστάσεις αφήγησης. Οι οποίες έχουν το χαρακτηριστικό ότι μπορούν να στηθούν παντού. Σε βιβλιοθήκες, μουσεία, σε μπαράκια ή σε σχολεία, σε ξέφωτα ή σταθμούς τρένων, σε φεστιβάλ ή σε εκδηλώσεις συλλόγων. Αφού δεν απαιτούν παρά το ελάχιστο, έναν αφηγητή, τις ιστορίες του και ανθρώπους με ανοιχτή καρδιά για το μοίρασμα.
Κι ενώ, για όσους δεν έχουν ζήσει μια εμπειρία αφήγησης, ίσως ξαφνιάζει το γεγονός ότι μπορεί να είναι ελκυστική σε μια εποχή που οι ιστορίες προσφέρονται σε πολύχρωμα βιβλία, μεγάλες σκηνές, σε οθόνες με πανάκριβα καστ ηθοποιών και εξαιρετικά αληθοφανή εφέ, ακριβώς αυτή η απλότητα, είναι που εξακολουθεί να γοητεύει και να συγκινεί μικρούς και μεγάλους.
Η 20η Μαρτίου, ημέρα της εαρινής ισημερίας, έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης. Η ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης ξεκινά από τη Σουηδία, το 1991, όπου στις 20 Μαρτίου διοργανώθηκε η γιορτή “Alla berattares dag” (Η Ημέρα των Παραμυθάδων). Η ιδέα μιας γιορτής για τα παραμύθια πέρασε τα σύνορα. Το 1997 στο Περθ της Δυτικής Αυστραλίας διοργανώθηκε η πενθήμερη “Γιορτή των Ιστοριών” και ορίστηκε η 20η Μαρτίου ως “Διεθνής Ημέρα των Προφορικών Αφηγητών”. Εθνική Ημέρα Παραμυθάδων εορτάστηκε, τον ίδιο καιρό, και στο Μεξικό και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Με το Σκανδιναβικό Ιντερνετικό Δίκτυο “Ratatosk”, που ξεκίνησε το 2001, οι εκδηλώσεις πέρασαν από τη Σουηδία, στη Νορβηγία, τη Δανία, τη Φινλανδία και τη Λιθουανία. Το 2003 η ιδέα έφτασε στις ΗΠΑ και στον Καναδά όπου έγινε γνωστή ως “Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης.” Το 2005 οργανώθηκαν εκδηλώσεις για την “Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης” σε 25 χώρες σε πέντε ηπείρους και από τότε σημειώνεται μια ραγδαία αύξηση εκδηλώσεων σε πολλά μέρη του κόσμου. Στην Ελλάδα πρώτη φορά γιορτάστηκε το 2010 και από τότε εορτάζεται κάθε χρόνο με αφηγήσεις παραμυθιών πανελλαδικά.
Το λογότυπο της “Παγκόσμιας Ημέρας Αφήγησης” έχει σχεδιάσει ο Σουηδός αφηγητής, και μέλος του Fabula storytelling organization, Mats Rehnman. Κάθε χρονιά επιλέγεται ένα θέμα. Το φετινό θέμα είναι “Φως στο Σκοτάδι”.
Για το 2026 το Σωματείο ΕΠαγγελματιών ΑΦήγησης Ιστόρησης (Σ.ΕΠ.ΑΦ.Ι.), μετά από κάλεσμα στα μέλη του να διοργανώσουν δράσεις, προωθεί και υποστηρίζει τις εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν σε μια εβδομάδα αφηγήσεων σε όλη την Ελλάδα από τη Δευτέρα 16 Μαρτίου ως και την Κυριακή 22 Μαρτίου.
Αξίζει να γίνει μια σύντομη αναφορά στο Σ.ΕΠ.ΑΦ.Ι. που ιδρύθηκε τον Μάιο του 2021 ξεκινώντας έναν αγώνα αναγνώρισης και διάδοσης της Αφήγησης-Ιστόρησης ως επαγγελματικής δραστηριότητας. Ανάμεσα στους σκοπούς του Σωματείου αναφέρονται επίσης η καθιέρωση στην κοινή γνώμη της αφήγησης-ιστόρησης ως ανεξάρτητης μορφής τέχνης και η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για την πρόοδο της αφηγηματικής παιδείας. Στα λίγα χρόνια από την ίδρυσή του έχει καταφέρει με αγώνες, να βρίσκεται υπό συγγραφή το επαγγελματικό περίγραμμα του Αφηγητή-Ιστορητή, ενώ έχει ήδη διαμορφώσει πρόταση για τη διδασκαλία της Αφηγηματικής Τέχνης στην υπό ίδρυση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, ζητώντας να παρέχεται πιστοποιημένος τίτλος σπουδών που θα εξασφαλίζει ακαδημαϊκή, επαγγελματική και παιδαγωγική επάρκεια.»
***
Την Τετάρτη 18 Μαρτίου, στις 9 το βράδυ στο μεζεδοπωλείο Πόρτο Κάγιο στην Αγία Παρασκευή θα υποδεχθούμε την άνοιξη και θα γιορτάσουμε την Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης με λαϊκά παραμύθια, μύθους και τραγούδια. Με ιστορίες φωτεινές, με ήρωες που αναμετριούνται και διώχνουν το σκοτάδι αλλά και μουσικές που ανοίγουν την καρδιά, γιατί η άνοιξη δεν θα έρθει από μόνη της…
Αφήγηση: Ομάδα αφήγησης «Παραμυθανθός»
Αφήγηση: Δημήτρης Μάλλης – Καλλιρρόη Μουλά
Μουσική: Δημήτρης Μάλλης
Την εκδήλωση επιμελείται και παρουσιάζει ο Κώστας Στοφόρος
Πόρτο Κάγιο, Γαρυττού 112, Αγία Παρασκευή (κοντά στο Μετρό Χαλάνδρι), τηλ. 21 0600 3352 / 6974586419
