Του Γιάννη Σχίζα
Τα περιστατικά βίας που συνδέονται με το νερό σχεδόν υπερδιπλασιάστηκαν από το 2022, όμως οι κυβερνήσεις δεν κάνουν αρκετά για να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο, διαπιστώνει νέα έκθεση.
Στη διάρκεια του 2024 καταγράφηκαν 419 περιστατικά βίας που σχετίζονται με το νερό, συγκριτικά με 235 το 2022, εκτιμά το Pacific Institute, δεξαμενή σκέψης με έδρα το Όκλαντ της Καλιφόρνια.
Το ινστιτούτο εξετάζει τα διαθέσιμα δεδομένα για εκατοντάδες χρόνια συγκρούσεων για το νερό, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων που το νερό έγινε αιτία για βία ή όπλο κατά της αντίπαλης πλευράς.
«Βλέπουμε περισσότερες συγκρούσεις, οι οποίες είναι πολυπαραγοντικές» δήλωσε στον Guardian ο δρ Πίτερ Γκλάικ, συνιδρυτής του Pacific Institute.
«Η κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα παίζουν ρόλο, υπάρχουν όμως πολλοί άλλοι παράγοντες όπως η αποτυχία των κυβερνήσεων να λάβουν μέτρα, η κυβερνητική διαφθορά και η έλλειψη ή η κακή χρήση των υποδομών» ανέφερε.
Πρόσφατα παραδείγματα ήταν η ένταση ανάμεσα σε Ινδία και Πακιστάν για τη συμφωνία που καλύπτει τα νερά του Ινδού ποταμού, οι ρωσικές επιθέσεις σε φράγματα της Ουκρανίας, η καταστροφή των συστημάτων υδροδότηση στη Γάζα από τις ισραηλινές επιθέσεις, καθώς και οι διαδηλώσεις για τα αποθέματα νερού στη Νότια Αφρική.
«Στη Γάζα, το Ισραήλ μετέτρεψε συστηματικά το νερό σε όπλο» δήλωσε η Τζοάνα Τρέβορ της βρετανικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης Oxfam, η οποία εστιάζεται στην καταπολέμηση της φτώχιας.
«Έβαλαν εσκεμμένα στο στόχαστρο τα συστήματα υδροδότησης και τα εργοστάσια αφαλάτωσης και μπλόκαραν τις επισκευές. Τα λύματα μόλυναν το πόσιμο νερό λόγω της καταστροφής των υποδομών αποχέτευσης και όμβριων υδάτων, και πολύς κόσμος δέχθηκε επίθεση ενώ περίμενε στην ουρά για νερό» επισήμανε.
«Στην Ανατολική Αφρική και στο Σαχέλ, το νερό γίνεται ολοένα και πιο δυσεύρετο και οι άνθρωποι μετακινούνται σε νέες περιοχές για να έχουν πρόσβαση, γεγονός που από μόνο του μπορεί να προκαλέσει ανταγωνισμό και συγκρούσεις με τον ντόπιο πληθυσμό» πρόσθεσε.
Σε άλλες περιοχές, η κατάσταση επιδεινώνεται από πολιτικές αντιπαραθέσεις.
«Τα ποτάμια Κολοράντο και Ρίο Γκράντε στις ΗΠΑ έχουν γίνει ολοένα και πιο πολιτικά αμφιλεγόμενα τα τελευταία χρόνια. Υπάρχουν συνθήκες που χρονολογούνται από το 1944 και ρυθμίζουν και τα δύο ποτάμια, απαιτώντας από τις ΗΠΑ να παρέχουν νερό του Κολοράντο στο Μεξικό και από το Μεξικό να παρέχει νερό του Ρίο Γκράντε στις ΗΠΑ» είπε ο Γκλάικ.
«Καθώς όμως η πολιτική συζήτηση για τα σύνορα κατά τη θητεία της κυβέρνησης Τραμπ, τα ζητήματα αυτά έγιναν πιο αμφιλεγόμενα. Αρκετοί άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Μεξικό κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας σε φράγμα που χρησιμοποιείται για την παροχή νερού στις ΗΠΑ».
Εντάσεις που θα μπορούσαν να κλιμακωθούν υπάρχουν και στην Ινδία, πρόσθεσε ο Γκλάικ.
«Στο Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν και το Κιργιστάν υπάρχουν εδώ και καιρό εντάσεις γύρω από το νερό. Το Αφγανιστάν κατασκευάζει ένα πολύ μεγάλο κανάλι, το Qosh Tepa, για να εκτρέψει νερό από τον ποταμό Αμού Ντάρια. Εάν τεθεί σε λειτουργία, θα μειώσει σημαντικά τις ροές προς τις χώρες της Κεντρικής Ασίας» εξήγησε.
Ο ΟΗΕ προβλέπει στο μεταξύ ότι η ζήτηση για νερό θα ξεπερνά την προσφορά κατά 40% το 2030.
Αυτή την εβδομάδα, ερευνητές του ΟΗΕ ανακοίνωσαν ότι ο πλανήτης βρίσκεται πλέον σε κατάσταση «υδατικής χρεοκοπίας».
Αν και το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει στις λεκάνες διασυνοριακών ποταμών και λιμνών, λέει η UNICEF, μόνο το ένα πέμπτο των χωρών έχει συνάψει διασυνοριακές συμφωνίες για δίκαιη κατανομή του πολύτιμου πόρου.
Συναγερμός στην Ολλανδία για κρούσμα γρίπης των πτηνών
Αγελάδα σε γαλακτοκομική φάρμα της Ολλανδίας φαίνεται ότι προσβλήθηκε από γρίπη των πτηνών Η5Ν1, η πρώτη φορά που ο ιός ανιχνεύεται σε βοοειδή εκτός των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με επιστολή του ολλανδικού υπουργείου Γεωργίας που εστάλη στο Κοινοβούλιο, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες πραγματοποίησαν ελέγχους σε φάρμα της επαρχίας Φρίσλαντ μετά τον θάνατο μιας γάτας από Η5Ν1 τον περασμένο μήνα.
Κανένα δείγμα δεν βρέθηκε θετικό στον ιό, ωστόσο το γάλα μίας αγελάδας περιείχε αντισώματα κατά του Η5Ν1, ένδειξη ότι το ζώο είχε εκτεθεί στον ιό.
Τον περασμένο μήνα, ανέφερε το υπουργείο, η συγκεκριμένη αγελάδα είχε εμφανίσει μαστίτιδα, ένα χαρακτηριστικό σύμπτωμα της λοίμωξης σε βοοειδή. Το γάλα της πάντως απορρίφθηκε για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας. Επιπλέον, το γάλα της φάρμας παστεριώνεται, κάτι που εξουδετερώνει τον ιό.
«Αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα να πέρασε ο ιός από την προσβεβλημένη αγελάδα στο γάλα που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση είναι πολύ μικρή» τόνισε το υπουργείο.
Η Μάριον Κόοπμανς, επιδημιολόγος του Ιατρικού Κέντρου «Έρασμος», επισήμανε μιλώντας στον δικτυακό τόπο του Science ότι η Ολλανδία πραγματοποίησε ευρείς ελέγχους στις γαλακτοκομικές φάρμες το 2024, όταν ο Η5Ν1 εξαπλώθηκε σε γαλακτοκομικές φάρμες των ΗΠΑ, με αποτέλεσμα να προσβληθεί ένας μικρός αριθμός εργατών και να καταγραφεί ένας θάνατος.
Το επιθετικό στέλεχος Η5Ν1 της γρίπης των πτηνών, ικανό να προσβάλλει μια ποικιλία θηλαστικών, έχει οδηγήσει στον θάνατο εκατοντάδες εκατομμύρια άγρια και εκτρεφόμενα πτηνά από το 2021.
Εν μέσω «πρωτοφανούς» έξαρσης της γρίπης Η5Ν1 σε άγρια πτηνά το περασμένο φθινόπωρο, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC) κάλεσε τις κυβερνήσεις να είναι έτοιμες για ενδεχόμενη μετάδοση του ιού μεταξύ ανθρώπων.
Η ανακοίνωση του ECDC ήρθε προστεθεί σε προηγούμενη εκτίμηση του γαλλικού ινστιτούτου Παστέρ ότι η γρίπη των πτηνών θα μπορούσε να προκαλέσει πανδημία «χειρότερη από την Covid».
Ειδικοί εκτιμούν ότι η εξάπλωση στις γαλακτοπαραγωγές αγελάδες δίνει στον ιό ευκαιρία να μεταλλαχθεί ώστε να μεταδίδεται πιο εύκολα μεταξύ θηλαστικών.
Η Ολλανδία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας αβγών στην Ευρώπη, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με μεγάλη επιδημία Η5Ν1 στα πτηνοτροφεία, όπου περισσότερα από 1,5 εκατ. κοτόπουλα, γαλοπούλες και πάπιες χρειάστηκε να θανατωθούν.
IRIS²: «Σε τρία χρόνια» η ευρωπαϊκή απάντηση στο Starlink
Σε μια προσπάθεια να επιταχύνει την απεξάρτησή της από αμερικανικές υπηρεσίες όπως το Starlink του Έλον Μασκ, η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να θέσει σε λειτουργία το δικό της δορυφορικό σύστημα IRIS2 ένα χρόνο νωρίτερα από ό,τι είχε αρχικά σχεδιαστεί.
Ορισμένες υπηρεσίες του IRIS2 που προορίζονται για κυβερνήσεις θα μπορούσαν να ξεκινήσουν το 2029 αντί το 2030, δήλωσε την Τρίτη ο Άντριους Κουμπίλιους, ευρωπαίος επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος.
«Η Ευρώπη χρειάζεται το δικό της κυρίαρχο στρατιωτικό cloud» δήλωσε ο Κουμπίλιους στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Διαστήματος.
Οι 290 δορυφόροι του αστερισμού IRIS2 θα προσφέρουν κρυπτογραφημένες επικοινωνίες για τις κυβερνήσεις και τις στρατιωτικές δυνάμεις της Ε.Ε., καθώς και ευρυζωνική πρόσβαση στο Διαδίκτυο για Ευρωπαίους πολίτες σε περιοχές που δεν καλύπτονται από επίγεια δίκτυα.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η ένταση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ αναγκάζουν την Ευρώπη να αναπτύξει δικές της δορυφορικές υποδομές, οι οποίες παίζουν όλο και σημαντικότερο ρόλο για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ο στρατός της Ουκρανίας εξαρτάται σήμερα από το Starlink για την αναγνώριση στόχων και την εξουδετέρωσή τους με drone.
Εν μέσω ανησυχίας ότι ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να κλείσει το Starlink στην Ουκρανία ως μέσο πίεσης για συμφωνία ειρήνευσης με τη Ρωσία, η Ε.Ε. πόνταρε στην ευρωπαϊκή εταιρεία Eutelsat για την παροχή διαδικτυακής πρόσβασης στο Κίεβο.
Μετά τη συγχώνευσή της το 2023 με τη βρετανική OneWeb, η Eutelsat ελέγχει τη μόνη δορυφορική υπηρεσία εκτός από το Starlink που προσφέρει παγκόσμια κάλυψη.
Προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες της μέχρι την ενεργοποίηση του IRIS2, η Ε.Ε. λάνσαρε την περασμένη εβδομάδα την υπηρεσία GOVSATCOM, η οποία συνδέει οκτώ δορυφόρους πέντε ευρωπαϊκών χωρών για την παροχή υπηρεσιών επικοινωνίας στις κυβερνήσεις και τους στρατούς της ΕΕ.
«Δεδομένης της γεωπολιτικής κατάστασης πρέπει να επιταχύνουμε τις προσπάθειες. Παραμένουμε εξαρτημένοι από τις αμερικανικές υπηρεσίες» είπε ο Κουμπίλιους.
Τις δικές τους πρωτοβουλίες λαμβάνουν στο μεταξύ ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες. Τα επόμενα χρόνια η Γερμανία θα επενδύσει 35 δισ. ευρώ σε προγράμματα διαστημικής άμυνας, ενώ παράλληλα συνεργάζεται με τη Γαλλία για την ανάπτυξη του «Odin’s Eye», ενός συστήματος ανίχνευσης εισερχόμενων πυραύλων που σχεδιάζεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές της επόμενης δεκαετίας.
