Έχω μια ευαισθησία στους αγώνες και τις αντιστάσεις που υπάρχουν στην κοινωνία, και αν θέλετε με συγκινεί η απόφαση κάποιος συνάνθρωπος να επιλέξει την απεργία πείνας για ένα κοινωνικό δικαίωμα, για μια συλλογική προσπάθεια και αγώνα. Για αυτό το λόγο βρέθηκα στα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, απέναντι από το γήπεδο του Παναθηναϊκού, πολύ κοντά στο νοσοκομείο Άγιος Σάββας, δίπλα στη ΓΑΔΑ, με τον Άρειο Πάγο λίγο πιο κάτω, στο ρεύμα προς Αθήνα. Παράξενη κατάσταση και συνύπαρξη, αλλά πραγματική. Και τα Προσφυγικά έχουν μια ιστορία , μια αξία ως κτίρια (έχουν γίνει πολλές σχετικές μελέτες), και τώρα βιώνουν ένα ενδιαφέρον εγχείρημα: 400 περίπου άνθρωποι ζουν σε αυτά, αντιμετωπίζουν συλλογικά όλα τα προβλήματα που έχουν, δημιουργούν δομές, έχουν καλές σχέσεις με όλη τη γειτονιά, βοηθούν όποιον έχει ανάγκη. Κτίζουν μια ανθρώπινη αλληλεγγύη, έχουν όνειρα και πιστεύουν στον αγώνα.
Παρακάτω παραθέτω τα κύρια σημεία μιας συζήτησης που είχα με τον Αριστοτέλη Χαντζή, μέλος της Κοινότητας των Προσφυγικών. Ο Αρίστος, ένας ήρεμος άνθρωπος, σοβαρός, εγκάρδιος, αποφασισμένος, εξηγεί με απλά λόγια το διάβημά του και την απόφασή του, τονίζοντας πάντα ότι είναι συλλογικός ο αγώνας και όχι ατομικός. Χαμογελά, είναι αισιόδοξος, αλλά ξέρει και την πραγματικότητα. Κερδίζει τον σεβασμό με την ευθύτητά του και την αφοσίωση που έχει στο εγχείρημα που υπηρετεί.
Στη συνέχεια δίνω ορισμένα στοιχεία για την Κοινότητα των Προσφυγικών, και φωτογραφίες. Η συνέντευξη έγινε την 7η μέρα της απεργίας πείνας και όλες οι φωτογραφίες είναι της ίδιας μέρας (Τετάρτη 11/2/2026). Όταν θα διαβάσετε αυτές τις γραμμές ο Αριστοτέλης Χαντζής θα διανύει τη 10η μέρα της απεργίας πείνας.
Ο αγώνας της Κοινότητας των Προσφυγικών μας αφορά όλους.
Ποια είναι σήμερα η πραγματική εικόνα της ζωής στα κατειλημμένα Προσφυγικά;
Στα κατειλημμένα Προσφυγικά ζουν σήμερα περίπου 400 άνθρωποι. Η κοινότητα
περιλαμβάνει οικογένειες, παιδιά, ηλικιωμένους, ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα υγείας, πρόσφυγες και πολιτικούς πρόσφυγες, καθώς και αγωνιστές από διαφορετικά κοινωνικά και πολιτικά υπόβαθρα. Η καθημερινή ζωή στη γειτονιά οργανώνεται συλλογικά και στηρίζεται στη συμμετοχή των κατοίκων στις κοινές διαδικασίες. Υπάρχει καταστατικό πλαίσιο λειτουργίας και σαφείς τρόποι λήψης αποφάσεων, ώστε η συνύπαρξη να βασίζεται στη συλλογική ευθύνη και την αλληλεγγύη.
Κεντρικό ρόλο στη λειτουργία της κοινότητας έχουν η Γενική Συνέλευση, οι ολομελειακές διαδικασίες, που καθορίζουν τη στρατηγική και τις κατευθύνσεις σε βάθος χρόνου. Παράλληλα, έχουν συγκροτηθεί δομές κοινωνικού, πολιτικού και πολιτιστικού χαρακτήρα, οι οποίες καλύπτουν πραγματικές ανάγκες και αποτελούν βασικό στοιχείο συνοχής της κοινότητας. Κι αυτές λειτουργούν μέσα από τις συνελεύσεις τους.
Ποια ιστορική διαδρομή οδήγησε στη σημερινή συγκρότηση της κοινότητας;
Η σύγχρονη ιστορία των Προσφυγικών συνδέεται με τις πολιτικές αναγκαστικών απαλλοτριώσεων που εφαρμόζονται από τη δεκαετία του 1990. Οι απόγονοι των προσφύγων πιέζονται να παραχωρήσουν τις κατοικίες τους στο Δημόσιο σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, γεγονός που οδηγεί στη σταδιακή αποχώρηση μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Η διαδικασία αυτή αποδυναμώνει κοινωνικά τη γειτονιά και ανοίγει τον δρόμο για μακρόχρονη εγκατάλειψη.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η περιοχή βιώνει συνθήκες συστηματικής απουσίας κοινωνικής φροντίδας και υποδομών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναπτύσσονται φαινόμενα εκμετάλλευσης και παραβατικότητας. Γύρω στο 2010, άνθρωποι που ζουν στην περιοχή συγκροτούν συνέλευση με στόχο τη συλλογική διαχείριση της κατοικίας, την απομάκρυνση κυκλωμάτων εκμετάλλευσης και ναρκωτικών και την ανασυγκρότηση της κοινωνικής ζωής στη γειτονιά.
Πώς εξελίσσεται αυτή η συλλογική διαδικασία τα επόμενα χρόνια;
Η συνέλευση θέτει από νωρίς ως βασικό άξονα την κοινοκτημοσύνη και τη συλλογική ευθύνη για τον χώρο. Παράλληλα, ξεκινά η συγκρότηση δομών που καλύπτουν βασικές κοινωνικές ανάγκες και ενισχύεται η συμμετοχή στους κοινωνικούς αγώνες που αναπτύσσονται την περίοδο μετά το 2008. Η κοινότητα εξελίσσεται σταδιακά μέσα από την καθημερινή εμπειρία της συλλογικής ζωής, τις εσωτερικές συζητήσεις και τις εξωτερικές συγκρούσεις.
Η πορεία αυτή δεν υπήρξε γραμμική ή χωρίς δυσκολίες. Αντίθετα, χαρακτηρίζεται από συνεχή επεξεργασία, πολιτικές αποφάσεις και προσπάθεια σταθεροποίησης των συλλογικών σχέσεων. Σήμερα, μετά από περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια, η κοινότητα έχει συγκροτήσει σταθερές βάσεις λειτουργίας και πολιτικής παρουσίας.
Ποια είναι η πολιτική φυσιογνωμία των Προσφυγικών σήμερα;
Η κοινότητα των κατειλημμένων Προσφυγικών συμμετέχει ενεργά σε κοινωνικούς, ταξικούς, αντιφασιστικούς και διεθνιστικούς αγώνες. Η πολιτική δράση συνδέεται άμεσα με υλικές πρακτικές αλληλεγγύης και φροντίδας, τόσο εντός της γειτονιάς όσο και ευρύτερα. Από το 2015 και μετά, ενισχύεται συστηματικά η διεθνιστική διάσταση της κοινότητας, με τη φιλοξενία και πολιτική στήριξη πολιτικών προσφύγων και αγωνιστών από άλλες χώρες.
Πώς περιγράφετε τη σημερινή συγκυρία για την κοινότητα;
Η σημερινή συγκυρία χαρακτηρίζεται από κλιμάκωση της πίεσης απέναντι στην κοινότητα. Σχέδια ανάπλασης και αξιοποίησης της περιοχής δημιουργούν συνθήκες άμεσης απειλής για τη συλλογική κατοίκηση και τη λειτουργία των δομών. Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως αποτέλεσμα μιας μακρόχρονης διαδικασίας στοχοποίησης, που περιλαμβάνει αστυνομικές παρεμβάσεις, επιχειρήσεις και συκοφαντική αρθρογραφία.
Η κατάσταση αυτή έχει αναλυθεί συλλογικά εδώ και χρόνια και αντιμετωπίζεται ως μέρος μιας συνολικότερης επίθεσης απέναντι σε δομές αυτοοργάνωσης και συλλογικής ζωής μέσα στις πόλεις.
Γιατί επιλέχθηκε η απεργία πείνας ως μέσο αγώνα;
Η απεργία πείνας αποτελεί συλλογική πολιτική απόφαση της κοινότητας και εντάσσεται σε μια στρατηγική κλιμάκωσης του αγώνα. Αντιμετωπίζεται ως δημόσια πολιτική τοποθέτηση, με στόχο να καταστήσει ορατή τη σοβαρότητα της επίθεσης και την αποφασιστικότητα υπεράσπισης της ζωής στα Προσφυγικά. Η επιλογή αυτή δεν αφορά ατομική στάση, αλλά συλλογική ευθύνη και κοινή πολιτική κατεύθυνση.
Η απεργία πείνας εκφράζει τη βούληση να υπερασπιστούν τον χώρο, τις κοινωνικές σχέσεις και τη συλλογική κατοίκηση που έχουν συγκροτηθεί μέσα από χρόνια αγώνα. Παράλληλα, απευθύνεται στην κοινωνία ως κάλεσμα συμμετοχής και αλληλεγγύης. Αντιμετωπίζεται ως μέσο που ανοίγει τον δημόσιο διάλογο γύρω από το δικαίωμα στη συλλογική ζωή, την κατοίκηση και την πολιτική συμμετοχή μέσα στις σύγχρονες πόλεις.
Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που απευθύνετε προς την κοινωνία;
Το βασικό μήνυμα αφορά τη σημασία των συλλογικών κοινωνικών προτάσεων μέσα στον σύγχρονο αστικό χώρο. Ο αγώνας των Προσφυγικών συνδέεται με το πώς οργανώνεται η ζωή στις πόλεις, ποιοι έχουν λόγο για τον χώρο και ποιες μορφές κοινωνικής οργάνωσης θεωρούνται αποδεκτές. Η υπεράσπιση της κοινότητας αφορά την υπεράσπιση της συλλογικής κατοίκησης, της αλληλεγγύης και της πολιτικής συμμετοχής.
Απευθυνόμαστε στην κοινωνία με την ανάγκη να δει τα Προσφυγικά ως μέρος ενός ευρύτερου αγώνα για αξιοπρεπή ζωή. Η έκβαση αυτού του αγώνα συνδέεται με το αν θα μπορούν να υπάρξουν στο μέλλον κοινότητες που οργανώνουν τη ζωή τους συλλογικά, με όρους ισότητας, ευθύνης και πολιτικής παρουσίας. Αυτό το ζήτημα αφορά όλους και όλες, πέρα από τη συγκεκριμένη γειτονιά.
Στόχος μας είναι η επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων. Στόχος μας είναι η δημιουργία του κόσμου της κοινότητας και των δομών αλληλεγγύης που στηρίζουν τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Μέσω της απεργίας πείνας σας προσκαλώ να δείτε από κοντά αυτήν την κοινότητα, τις δομές αλληλεγγύης και τους κατοίκους της, να γνωριστείτε μαζί μας, να διευρύνουμε τον κόσμο της κοινότητας, να ενώσουμε τις φωνές, την αγωνία μας για τη ζωή και τους αγώνες μας!
Τα Προσφυγικά αποτελούν έναν ιστορικό και κοινωνικό χώρο στο κέντρο της Αθήνας, όπου εδώ και χρόνια συγκροτείται μια οργανωμένη κοινότητα συλλογικής κατοίκησης, αυτοοργάνωσης και πολιτικής δράσης. Σήμερα, περίπου 400 άνθρωποι ζουν στη γειτονιά: οικογένειες, παιδιά, ηλικιωμένοι, πρόσφυγες, πολιτικοί πρόσφυγες, άνθρωποι με σοβαρά προβλήματα υγείας και αγωνιστές από διαφορετικά κοινωνικά και πολιτικά υπόβαθρα. Η κοινότητα αυτή συγκροτήθηκε μέσα σε συνθήκες απαλλοτριώσεων, εγκατάλειψης και κοινωνικής υποβάθμισης, και εξελίσσεται εδώ και περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια.
Η σημερινή της μορφή προκύπτει από μια μακρά διαδικασία συλλογικής οργάνωσης. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2010, συγκροτείται συνέλευση που θέτει ως στόχο τη συλλογική διαχείριση της κατοικίας, την απομάκρυνση κυκλωμάτων εκμετάλλευσης και ναρκωτικών, και τη δημιουργία δομών που καλύπτουν βασικές κοινωνικές ανάγκες. Η κοινότητα λειτουργεί με συλλογικά όργανα, ενώ η καθημερινή ζωή οργανώνεται στη βάση της συμμετοχής και της ανάληψης ευθύνης.
Στη σημερινή συγκυρία, η Κοινότητα των κατειλημμένων Προσφυγικών βρίσκεται αντιμέτωπη με μια συνολική επίθεση, που εκδηλώνεται μέσα από σχέδια «ανάπλασης» και «αξιοποίησης» της περιοχής, αλλά και μέσα από μια μακρόχρονη διαδικασία στοχοποίησης. Απέναντι σε αυτή τη συνθήκη, επιλέγεται η κλιμάκωση του αγώνα και η απεργία πείνας του Αριστοτέλη Χαντζή.
Σχετικά με την απεργία πείνας μέχρι θανάτου
Στο κείμενο «Μήνυμα προς την κοινωνία, την οικογένειά μου, τις φίλες και τους φίλους μου» που υπογράφει ο Αριστοτέλης Χαντζής, αναφερόμενος στην απεργία πείνας τονίζει:
«Είναι ξεκάθαρη επιλογή μας και ευθύνη μας να δώσουμε ακόμα και τη ζωή μας για τη συνέχεια της ζωής. Διότι γνωρίζουμε ότι αν τα Προσφυγικά εκκενωθούν, μεγάλη μερίδα από εμάς θα βρεθεί στο δρόμο. Οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς θα πεθάνουν στο δρόμο και τα παιδιά θα χάσουν τη στέγη και τα σχολεία τους, με ανυπολόγιστες συνέπειες για τη σωματική ή την ψυχική τους υγεία και την πορεία της ζωής τους. Πάνω σε αυτή τη συλλογική απόφαση υπεράσπισης, αποφάσισα εθελοντικά να προχωρήσω σε απεργία πείνας μέχρι θανάτου με ύψιστο σεβασμό προς τη ζωή.
Η μέθοδος που έχω επιλέξει επιτρέπει στον απεργό να έχει μια μακρά απεργία πείνας, ώστε να μπορέσει να υπάρχει το κατάλληλο χρονικό διάστημα για να επικοινωνηθούν τα αιτήματα προς την κοινωνία. Φυσικά γνωρίζω ότι μπορεί να έχω επιπλοκές στην υγεία μου από τις πρώτες μέρες και καθ’ όλη τη διάρκεια της απεργίας, όχι τόσο από την ασιτία αλλά από ανακοπή καρδιάς. Επίσης γνωρίζω ότι ακόμα και σε μια νικηφόρα έκβαση, η χρόνια ασιτία μπορεί να μου προκαλέσει ανεπανόρθωτες βλάβες κυρίως στο νευρικό μου σύστημα, ακόμα και την περίοδο της αποκατάστασης.
Η δίαιτα μου περιλαμβάνει:
Νερό, Τσάι, 10-25 gr Ζάχαρη ημερησίως, 1-1,5 κουταλάκι Αλάτι ημερησίως, Βιταμίνες Β1, Β6, Β12, Μαγνήσιο και Κάλιο.
Τα αιτήματα αυτής της απεργίας πείνας είναι:
- Άμεση ακύρωση της σύμβασης από την Περιφέρεια Αττικής.
- Παραμονή όλων των κατοίκων των Προσφυγικών στα σπίτια, στον τόπο και την περιοχή που διαμένουν και έχουν συνδεθεί κοινωνικά-πολιτισμικά και οργανικά μαζί τους.
- Να δοθούν έμπρακτες εγγυήσεις για την αποκατάσταση των Προσφυγικών από την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία με την επωνυμία “Κάτοικοι και Φίλοι Προσφυγικών Λ. Αλεξάνδρας Α.Μ.Κ.Ε.” με τη δική της χρηματοδότηση! Ούτε ευρώ δημόσιου χρήματος για την “ανάπλαση” των Προσφυγικών!
5/2/2026 Αριστοτέλης Χαντζής»
22 δομές κοινωνικής αυτάρκειας και ωφέλειας
Στα Προσφυγικά έχουν συγκροτηθεί 22 αυτόνομες δομές κοινωνικής αυτάρκειας, ωφέλειας και αυτοοργάνωσης για τους ανθρώπους της Κοινότητας, αλλά και της ευρύτερης περιοχής Αμπελοκήπων και Γκυζίου. Ενδεικτικά αναφέρουμε:
– Τη Δομή Παιδικού Στεκιού και Αυτομόρφωσης και τον Αυτοοργανωμένο Βρεφονηπιακό Σταθμό σε άμεση συνεργασία με σχολεία, συλλόγους γονέων και συλλόγους εκπαιδευτικών στους Αμπελόκηπους.
– Τη Δομή Υγείας και Κοινωνικού Φαρμακείου, που προσφέρει φροντίδα στους κατοίκους της γειτονιάς που έχουν ανάγκη, σε συνεργασία με δεκάδες αυτοοργανωμένες δομές υγείας, κοινωνικά ιατρεία, σωματεία υγειονομικών, σε πανελλαδικό επίπεδο.
– Τη Δομή Φιλοξενίας Θεραπευόμενων και Συνοδών του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου «Ο Άγιος Σάββας», σε συνεργασία με τον σύλλογο εργαζομένων του νοσοκομείου.
– Τη Δομή Συλλογικού Φούρνου «Berkin Elvan», που παράγει καθημερινά ψωμί και αρτοσκευάσματα για τους κατοίκους της γειτονιάς και όλης της Αθήνας.
– Τη Δομή Τεχνικών Εργασιών για τη διαρκή συντήρηση των κτιρίων των Προσφυγικών.
– Τη Δομή Συλλογικού Καφενείου και Σινεμά για παιδιά κι ενήλικες.
– Το Κοινωνικό Κέντρο, το οποίο στεγάζει την εβδομαδιαία γενική αποφασιστική συνέλευση της Κοινότητας και τη Δομή Βιβλιοθήκης και Αναγνωστηρίου της γειτονιάς.
– Τη Γυναικεία Δομή για τη συλλογικοποίηση γυναικών και θηλυκοτήτων με στόχο την ενδυνάμωσή τους και τον χώρο φιλοξενίας γυναικών σε έκτακτη ανάγκη.
– Την Ομάδα Αλληλεγγύης Αστέγων, η οποία φιλοξενείται στις υποδομές της Κοινότητας και τρέφει σε πενθήμερη βάση δεκάδες ανθρώπους στο κέντρο της Αθήνας.
Όλες οι Δομές της Κοινότητας είναι ανοιχτές προς όλους και όλες και λειτουργούν στη βάση της αυτοοργάνωσης και της κοινωνικής αλληλεγγύης.
