Έφυγε ένας διανοούμενος με ήθος και προσφορά
Με βαθιά θλίψη πληροφορηθήκαμε, το Σάββατο 17/1, τον αιφνίδιο θάνατο του αγαπητού συνεργάτη της εφημερίδας μας, Θανάση Μουσόπουλου.
Η απώλειά του δεν άφησε μόνο ένα δυσαναπλήρωτο κενό στις στήλες του πολιτισμού του Δρόμου αλλά πολύ περισσότερο στον πνευματικό και πολιτιστικό χώρο της Ξάνθης, έναν χώρο που υπηρέτησε με ήθος, ανιδιοτέλεια και πάθος για την ανάδειξη της ιστορίας και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς της πόλης αλλά και της Θράκης συνολικότερα.
Ο Θανάσης Μουσόπουλος υπήρξε Δάσκαλος, με την ουσιαστική έννοια του όρου, για γενιές Ξανθιωτών, υπήρξε ενεργός πολίτης με σημαντική προσφορά στα κοινά, υπήρξε άνθρωπος των γραμμάτων, της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, με μακρά και ουσιαστική παρουσία, πλούσιο συγγραφικό έργο και ενεργή συμμετοχή στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής – παράλληλα ήταν ένας άνθρωπος που αγάπησε την Ξάνθη όσο λίγοι και την τίμησε με κάθε του λέξη και κάθε του πράξη.
Ο Δρόμος με λύπη αποχαιρετά έναν διανοούμενο με ήθος και προσφορά, έναν άνθρωπο που υπηρέτησε με συνέπεια τη γνώση και τον πολιτισμό.
Η συντακτική επιτροπή της εφημερίδας μας εκφράζει τα θερμά συλλυπητήρια της στην οικογένειά του, στους οικείους του και στους αμέτρητους μαθητές του.
«δ»
Αποχαιρετισμός στον Θανάση Μουσόπουλο
της Πηνελόπης Καμπάκη-Βουγιουκλή*
Η απώλεια του Θανάση Μουσόπουλου αφήνει ένα αισθητό κενό στην Ξάνθη και ευρύτερα στη Θράκη. Όχι μόνο γιατί υπήρξε μια σημαντική πνευματική παρουσία, αλλά γιατί ανήκε σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία ανθρώπων που δεν επεδίωξαν ποτέ τη δημόσια προβολή, αφήνοντας ωστόσο πίσω τους έργο, μνήμη και παράδειγμα.
ΓΕΝΝΗΜΕΝΟΣ στην Ξάνθη από πατέρα με δυτικομακεδονική καταγωγή και μάνα θρακιώτισσα, ο Θανάσης, ξεφτέρι και μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά μιας και ήταν συνειδητά μέσα στην εκκλησιαστική ζωή, ψάχνοντας την κοινωνική δικαιοσύνη μέσα από τη χριστιανική σκέψη όπως αργότερα και μέσα από τη μαρξιστική, από νωρίς έδωσε δείγματα ενός λογοτεχνικού ταλέντου. Αυτό το ταλέντο, αυτή η αγάπη του για τη γλώσσα και την ποίηση πρέπει να τον οδήγησε να σπουδάσει Φιλολογία. Θα πω κάτι μετά λόγου γνώσεως: ο Θανάσης είχε ένα μυαλό κάθε άλλο παρά καθαρά «θεωρητικό», φιλολογικό, σύμφωνα με τον άδικο και ακατανόητο διαχωρισμό που μας επεβλήθη μετά την Αναγέννηση για καθαρά οικονομικίστικους λόγους. Ο ίδιος επεδείκνυε μια εξαιρετική αντιληπτική ικανότητα θεμάτων που αφορούσαν τα μαθηματικά και τη φυσική, πράγμα που πολλές φορές διαπίστωσα σε συζητήσεις που κάναμε για ανάλογα ζητήματα. Η ενασχόλησή του με την εκπαίδευση ξεκίνησε και ολοκληρώθηκε στην επονομαζόμενη ιδιωτική εκπαίδευση την οποία υπηρέτησε με τρόπο υποδειγματικό και με σεβασμό στις αρχές του, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα. Μόρφωσε και διαμόρφωσε γενιές νέων ανθρώπων, όχι μόνο προετοιμάζοντάς τους για την είσοδό τους στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, αλλά προσφέροντάς τους ουσιαστική γενική παιδεία.
OΜΩΣ ΕΚΕΙ που ο Θανάσης έδωσε τη ζωή του κυριολεκτικά, ήταν ο πολιτισμός, τον οποίο υπηρέτησε με συνέπεια, ήθος και βαθιά αγάπη. Για εκείνον, ο πολιτισμός δεν ήταν τίτλος ούτε θεωρητική ενασχόληση αλλά στάση ζωής και καθημερινή πράξη. Πίστευε στη δύναμη του λόγου, της παιδείας και της τέχνης ως μέσα που ενώνουν τους ανθρώπους και καλλιεργούν τη συλλογική συνείδηση, όχι ως μηχανισμούς διάκρισης ή αυταρέσκειας. Όπως έλεγε ο ίδιος: «Συμμετέχω σε εκδηλώσεις για τους συμπολίτες και τις συμπολίτισσες και μόνο – όχι για τις διάφορες εξουσίες που εμπορεύονται την πολιτική και τον πολιτισμό». Η γνώση του υπήρξε βαθιά, πολύπλευρη και διαρκώς ανανεούμενη. Μέσα στα πολλά χρόνια συνεργασίας μας σε έναν τομέα απαιτητικό και δύσκολο όπως αυτός των βιβλιοπαρουσιάσεων δεν υπήρξε ποτέ ερώτημα κοινωνικό, ιστορικό ή εκπαιδευτικό στο οποίο να μην ανταποκριθεί με σοβαρότητα, μελέτη και αίσθημα ευθύνης, αφιερώνοντας πολύτιμο χρόνο για να σταθεί αντάξιος της εμπιστοσύνης που του έδειχναν οι συγγραφείς.
Η Ξάνθη και η Θράκη αποχαιρετούν έναν δικό τους άνθρωπο. Έναν άνθρωπο που άφησε πίσω του μέτρο και αναφορά για τους επόμενους. Και αυτό είναι, ίσως, το σπουδαιότερο αποτύπωμα που μπορεί να αφήσει κανείς
ΠΕΡΑ ΑΠΟ το έργο του, ο Θανάσης ξεχώριζε για τον χαρακτήρα του. Μετρημένος, καθαρός, σταθερός στις αξίες του, ήξερε να ακούει, να σκέφτεται και να επιμένει χωρίς να πληγώνει. Στήριζε νέους ανθρώπους, έδινε χώρο στους άλλους, πρόσφερε χωρίς να ζητά ανταλλάγματα. Υπηρέτησε τον πολιτισμό και την πόλη του με σεμνότητα και γενναιοδωρία ψυχής. Ιδιαίτερη ήταν και η αγωνία του για την ταυτότητα της Ξάνθης και τη διατήρηση της παλιάς πόλης, για την οποία πάλεψε με συνέπεια, θεωρώντας τη ζωντανό φορέα μνήμης και πολιτισμού. Η σχέση του με τον τόπο δεν ήταν θεωρητική· ήταν βιωματική, ενεργή και βαθιά υπεύθυνη.
ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ τον γνώρισαν από κοντά, η απώλειά του είναι και προσωπική. Για φίλους και συνεργάτες δεκαετιών, υπήρξε συνοδοιπόρος ζωής, άνθρωπος εμπιστοσύνης, σιωπηλής κατανόησης και κοινών αγώνων. Τέτοιες απώλειες δεν αναπληρώνονται· μετατρέπονται σε μνήμη και ευγνωμοσύνη. Η Ξάνθη και η Θράκη αποχαιρετούν έναν δικό τους άνθρωπο. Έναν άνθρωπο που άφησε πίσω του μέτρο και αναφορά για τους επόμενους. Και αυτό είναι, ίσως, το σπουδαιότερο αποτύπωμα που μπορεί να αφήσει κανείς.
Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ θα παραμένει παρών στο έργο του, στους ανθρώπους που δίδαξε και, όπως έλεγε με το χαρακτηριστικό του χιούμορ, ήταν εξαιρετικοί και χαιρόταν που δεν ήταν υποχρεωτικά όμοιοι μαζί του, στους φίλους που περπάτησαν δίπλα του και σε όσους και όσες συμμερίζονται αυτό που τόνισε στην τελευταία του ομιλία, ότι «πολιτισμό πρέπει να παράγουμε κι όχι να καταναλώνουμε».
* Η Πηνελόπη Καμπάκη-Βουγιουκλή είναι ομότιμη καθηγήτρια Γλωσσολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Θανάσης Μουσόπουλος (1949-2026)
Ο Θανάσης Μουσόπουλος γεννήθηκε στην Ξάνθη το 1949, σπούδασε στη Φιλοσοφική Θεσσαλονίκης, ζούσε και εργαζόταν στην Ξάνθη. Ασχολήθηκε με την ποίηση, το δοκίμιο, την ιστορία και τον πολιτισμό της Θράκης. Μέλος Λογοτεχνικών και Φιλοσοφικών Εταιρειών, πήρε μέρος σε συνέδρια ως εισηγητής, συνεργάστηκε με εφημερίδες, περιοδικά, ραδιοφωνικούς σταθμούς, διετέλεσε για 8 χρόνια δημοτικός σύμβουλος Ξάνθης, για 12 χρόνια πρόεδρος της Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης, μέλος άλλων πολιτιστικών φορέων, τ. Διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Θρακικού Λόγου του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, όπου επί μία εικοσαετία δίδασκε σε ενήλικες αρχαία ελληνική γλώσσα και γραμματεία, καθώς και ιστορία και πολιτισμό Θράκης.
Τα τελευταία χρόνια δίδασκε στο Λύκειον Ελληνίδων Ξάνθης, Ιστορία – Πολιτισμό Θράκης – Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία. Το 2023 συνεργάστηκε με τον ΠΕΣ «Η Τέχνη του Ζην» διδάσκοντας Δημοκρίτεια Σκέψη – Μαθήματα Πρακτικής Φιλοσοφίας. Συνιδρυτής και Συντονιστής του Δικτύου Λόγου και Πράξης, από το 2010.
Από το 1972 ως σήμερα εξέδωσε πάνω από εξήντα βιβλία ποίησης, δοκιμίου και Ιστορίας – Πολιτισμού της Θράκης. Συνεργάστηκε επίσης στη συγγραφή πολλών τόμων. Για το έργο του έχουν γραφεί κριτικές, έχουν οργανωθεί τιμητικές εκδηλώσεις και του έχουν απονεμηθεί τιμητικές διακρίσεις και βραβεία.
Το 2013 ο Δήμος Ξάνθης του απένειμε το Χρυσό Μετάλλιο της Πόλης. Το 2022 τιμήθηκαν τα 50 χρόνια παρουσίας του στα Γράμματα και στον Πολιτισμό. Έχουν μελοποιηθεί ποιήματα και στίχοι του. Επίσης έχουν μεταφραστεί ποιήματά του στα αγγλικά, τουρκικά και πομάκικα.
