της Soumaya Ghannoushi*
3 Φεβρουαρίου 2026
Έτσι αντιμετωπίζει η εξουσία τους ανίσχυρους. Αλλά, τέτοιες αποκαλύψεις, τόσο σοκαριστικές, δεν πρέπει να μας σοκάρουν. Γιατί μια ελίτ που έχει εξασκηθεί εδώ και καιρό στις δολοφονίες στο εξωτερικό, να θέσει ξαφνικά ένα ηθικό όριο στην πατρίδα της;
Για δεκαετίες, οι αποδείξεις δεν κρύβονταν. Μεταδίδονταν τηλεοπτικά. Στο Ιράκ, οι κυρώσεις και ο πόλεμος που σκότωσαν εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά δικαιολογήθηκαν ως το τίμημα της πολιτικής. Πόλεις ισοπεδώθηκαν, η ζωή των πολιτών σβήστηκε, η καταστροφή αιτιολογήθηκε με λέξεις όπως ασφάλεια, στρατηγική, εθνικό συμφέρον.
Στο Αμπού Γκράιμπ, κρατούμενοι γυμνώθηκαν, κακοποιήθηκαν σεξουαλικά, φωτογραφήθηκαν, χλευάστηκαν, ταπεινώθηκαν. Τα σώματά τους μετατράπηκαν σε όργανα κυριαρχίας πάνω τους∙ τα βάσανά τους επιβεβαιώθηκαν, προκάλεσαν σκάνδαλο προσωρινά, κατόπιν σιωπηρά απορροφήθηκαν. Χαρακτήρισαν αυτή τη βία σαν εξαίρεση, που συνέβη σε απόμακρες ερήμους, σε καφέ σώματα και ανώνυμους κρατούμενους. Δεν ερμηνεύτηκε ως ηθική αποκάλυψη, αλλά σαν μία ατυχής επιχειρησιακή υπέρβαση που συνέβη στο εξωτερικό.
Η αλήθεια που οι δυτικές κοινωνίες απέφυγαν είναι η εξής: μια ελίτ που είναι πρόθυμη να λιμοκτονήσει πληθυσμούς, να ισοπεδώσει πόλεις και να κακοποιήσει σεξουαλικά κρατούμενους στο εξωτερικό δεν έχει καμία δυσκολία να κακοποιήσει όσους θεωρεί κατώτερους στην πατρίδα της. Η γραμμή μεταξύ της βαρβαρότητας στο εξωτερικό και της εγχώριας ηθικής ήταν πάντα φανταστική, ένας παρήγορος μύθος που υποστηρίχτηκε από την απόσταση, το ρατσισμό και το αφήγημα.
Η καταστροφή στη Γάζα από την ίδια ελίτ δεν είναι μια ηθική ανωμαλία. Ανήκει στην ίδια ηθική αρχιτεκτονική, στην ίδια ιεράρχηση της ανθρώπινης αξίας, στην ίδια αντίληψη ότι κάποιες ζωές είναι πλήρως ανθρώπινες, ενώ άλλες είναι αναλώσιμες.
Παιδιά κακοποιημένα σε ένα ιδιωτικό νησί στην Καραϊβική.
Παιδιά θαμμένα κάτω από τα ερείπια στη Γάζα.
Παιδιά σε αεροσκάφη που προορίζονται να ικανοποιήσουν τις ορέξεις των πλουσίων και ισχυρών, να χρησιμοποιηθούν και να κακοποιηθούν χωρίς συνέπειες.
Παιδιά που σκοτώνονται από αεροσκάφη που αποστέλλονται φανερά και επανειλημμένα για να εξυπηρετήσουν τα στρατηγικά συμφέροντα των ισχυρών, παιδιά που βομβαρδίζονται από τον ουρανό κατά την κρίση των ισχυρών, που οι θάνατοί τους αγνοούνται, ελαχιστοποιούνται ή αναφέρονται ως αναγκαιότητα.
Προνόμιο και ατιμωρησία
Οι δράστες εμπνέονται από το ίδιο ακλόνητο αίσθημα προνομίου και ατιμωρησίας, από την πεποίθηση ότι κατέχουν το δικαίωμα να υπαγορεύουν τη μοίρα των άλλων, να τους κακοποιούν αν το επιλέξουν, είτε στη Φλόριδα είτε στη Γάζα. Και αυτό δεν αφορά μόνο μεμονωμένα τέρατα, αλλά μια τάξη που κυριαρχεί στην παγκόσμια εξουσία και στο κεφάλαιο. Οι ολιγάρχες της τεχνολογίας, κεφαλαιούχοι και άτομα που κερδοσκοπούν με πολέμους, που εξορύσσουν πλούτο στην πατρίδα τους και επωφελούνται από την καταστροφή στο εξωτερικό, κινούνται μέσα στο ίδιο οικοσύστημα της ελίτ που ο Έπστιν λειτουργούσε.
Τα πρόσωπα μπορεί να αλλάζουν, η λογική όχι. Εκμετάλλευση εδώ, εξόντωση εκεί, κέρδος παντού. Ανάμεσα στα πρόσωπα που κινούνταν άνετα στον ιδιωτικό κόσμο του Έπστιν ήταν ο Εχούντ Μπαράκ, πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ, που τον επισκέφτηκε πάνω από 30 φορές και έμεινε στην κατοικία του στη Νέα Υόρκη για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Ο Έπστιν συμβούλεψε τον Μπαράκ «να προσέξει την Palantir». Η Palantir Technologies, εταιρεία λογισμικού παρακολουθήσεων, δημιουργήθηκε για κράτη που παρακολουθούν τους πολίτες και για χρήση σε πεδία μαχών. Από το 2023, η Palantir εμβάθυνε μια στενή φανερά ιδεολογική συνεργασία της με την ισραηλινή κυβέρνηση και το στρατό, παρέχοντας την τεχνολογία της σαν απαραίτητη για πόλεμο με εργαλείο την Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι πλατφόρμες της Palantir συνδυάζουν πληροφορίες, λογισμικό και στόχευση, αυτό που ο στρατός τώρα αποκαλεί «ψηφιακή αλυσίδα δολοφονίας». Η ανθρώπινη κρίση συμπιέζεται, ο ηθικός δισταγμός αυτοματοποιείται, η βία μετατρέπεται σε ροή εργασίας, η απόσταση δεν αποτελεί πλέον εμπόδιο, αλλά πλεονέκτημα.
Αυτή η ευθυγράμμιση δεν είναι απλώς τεχνική, αλλά και ιδεολογική. Ο διευθύνων σύμβουλος της Palantir, Alex Karp, έχει δηλώσει δημοσίως ότι η υποστήριξη του Ισραήλ αποτελεί πολιτισμική υποχρέωση. Ο πόλεμος δεν εξυπηρετείται απλώς, αλλά υποστηρίζεται φιλοσοφικά. Η ίδια γλώσσα της αναγκαιότητας και της ηθικής εξαίρεσης που κάποτε προστάτευε την ιδιωτική κακοποίηση, τώρα αγιοποιεί τη δημόσια καταστροφή – μόνο που αυτή τη φορά είναι κωδικοποιημένη σε λογισμικό.
Αυτό που ο Epstein επιμελήθηκε κοινωνικά: πρόσβαση, απομόνωση, αμοιβαία εμπλοκή, εταιρείες όπως η Palantir το υλοποιούν τώρα τεχνολογικά. Η περιφρόνηση για την ανθρώπινη ζωή δεν είναι πλέον απλώς προσωπική, είναι θεσμική, συμβατική και προγραμματιζόμενη.
Η βία εκλογικεύεται
Όταν η βία είναι τόσο βαθιά ενσωματωμένη – στο λογισμικό, στην πολιτική και στο κέρδος, δεν χρειάζεται πλέον να συγκαλύπτεται. Μπορεί να δηλωθεί ανοιχτά, ακόμη και με υπερηφάνεια, ως αρχή. Αυτό που κάποτε έπρεπε να εκλογικευτεί, τώρα δηλώνεται.
«Η ισχύς είναι δίκαιο», όπως δήλωσε με σαφήνεια ο υπερσιωνιστής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ. Αυτή είναι η ηθική: στη Γάζα, στη Βενεζουέλα ή κεκλεισμένων των θυρών στη Φλόριδα.
Αυτή η ελίτ δεν είναι απλώς ισχυρή, αλλά έχει ανατραφεί με μια αίσθηση εξαιρετικότητας: δικαιώματα, προνόμια και ασυλία. Ζει σε έναν κλειστό κόσμο κύρους και απομόνωσης, όπου οι κανόνες ισχύουν για τους άλλους και οι συνέπειες είναι διαπραγματεύσιμες. Ακριβώς για αυτό τον λόγο, τόσοι πολλοί από αυτή την τάξη έλκονταν από τον Έπστιν και τόσο εύκολα έπεσαν στην παγίδα του.
Η πραγματική προσφορά του δεν ήταν μόνο η απόλαυση, αλλά και η επιβεβαίωση ότι η συνήθης ηθική τάξη δεν ισχύει για αυτούς, τους περιούσιους, τους εκλεκτούς. Αυτοί είναι ανέγγιχτοι. Το ιδιωτικό του αεροσκάφος και τα απομονωμένα κτήματά του λειτουργούσαν ως τελετουργίες ένταξης. Το να γίνεις δεκτός στον κύκλο του ήταν σαν να λάμβανες ένα σήμα, μια είσοδο σε έναν εσωτερικό κύκλο όπου δεν ίσχυαν οι συνέπειες.
Ο Έπστιν δεν εκμεταλλευόταν απλώς την παρακμή της ελίτ, την μετέτρεπε σε όπλο. Μετέτρεπε το δικαίωμα σε μοχλό πίεσης, την υπερβολή σε ευπάθεια και το προνόμιο σε παγίδα. Δεν επινόησε αυτός τα εγκλήματά τους, τα επιβεβαίωσε, τους έκανε να νιώθουν εξέχοντες, ανέγγιχτοι.
Η ακαταμάχητη έλξη της αποκλειστικότητας εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία του Έπστιν. Αυτό που έλκυε τους ισχυρούς στον κύκλο του δεν ήταν απλώς η ακολασία, ούτε καν η κανονικοποίηση της παράβασης, αλλά η γοητεία του κύρους και της πρόσβασης, η υπόσχεση της ένταξης σε έναν κόσμο πέρα από κάθε έλεγχο. Ο Έπστιν κατάλαβε ότι για τους πραγματικά ισχυρούς, το κύρος είναι πιο μεθυστικό από την απόλαυση.
Οι ισχυροί δεν έπεσαν απλώς στον ιστό του Έπστιν, έγιναν όμηροι του. Αυτό που έμοιαζε με ελευθερία χωρίς όρια ήταν έκθεση. Αυτό που έμοιαζε με ανοσία στην τιμωρία έγινε μοχλός, μια θηλιά γύρω από τον λαιμό τους. Αυτό που πίστευαν ότι ήταν ένας απαγορευμένος χώρος διασκέδασης λειτουργούσε στην πραγματικότητα ως μηχανισμός πληροφοριών, μετατρέποντας την υπερβολή σε αποδεικτικά στοιχεία και την παραβατικότητα σε μόνιμη ευπάθεια.
Ένα λογικό αποτέλεσμα
Ειρωνικά και αισχρά, η ίδια αυτή ελίτ παρουσιάζεται ως το παγκόσμιο πρότυπο του διαφωτισμού και της ηθικής: η κορυφή του πολιτισμού, ο διαιτητής του κόσμου. Στιγματίζει τους άλλους, αυτούς τους υπάνθρωπους στην Ασία και την Αφρική, ως οπισθοδρομικούς, άγριους, βίαιους, και στη συνέχεια οπλίζει αυτά τα πορίσματα για να δικαιολογήσει την κυριαρχία, την υποδούλωση, ακόμη και την εξόντωση.
Η Γάζα δεν ήταν μια απόκλιση από τις αξίες της ελίτ που επέβλεψε την καταστροφή της. Ήταν η κορύφωσή τους. Ήταν η στιγμή που μια τάξη που είχε συνηθίσει από καιρό να ασκεί εξουσία χωρίς περιορισμούς, άσκησε αυτή την εξουσία μπροστά στα μάτια ενός τρομοκρατημένου κόσμου που την παρακολουθούσε.
Τα αρχεία του Έπστιν αποκαλύπτουν την άσχημη ιδιωτική πλευρά αυτής της ελεεινής τάξης. Η Γάζα αποκαλύπτει τη δημόσια πλευρά της.
Μαζί, απογυμνώνουν τις τελευταίες ψευδαισθήσεις, αποκαλύπτοντας την ασχήμια μιας ελίτ που καταβροχθίζει τους ευάλωτους σιωπηλά στο εσωτερικό της χώρας και τους καταστρέφει ανοιχτά στο εξωτερικό. Αυτό δεν ήταν αποτυχία των αξιών. Ήταν η λογική τους έκβαση.
* Βρετανίδα-Τυνήσια συγγραφέας, δημοσιεύει σε Middle East Eye, Guardian, Aljazeera κ.ά.
