Τα αγροτικά μπλόκα έληξαν, με τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους να επιστρέφουν στα χωριά τους έχοντας πάρει ψίχουλα και κούφιες υποσχέσεις, μετά από τη χαμηλών προσδοκιών συνάντηση εκπροσώπων της Πανελλαδικής Επιτροπής (ΠΕΜ) με τον πρωθυπουργό και με άλλα μέλη της κυβέρνησης. Στο μεταξύ η κυβέρνηση πέρασε (παρά τα μπλόκα) τη σκανδαλώδη μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, ενώ και στην Ευρώπη συμπαρατάχθηκε με το μπλοκ της συμφωνίας Ε.Ε.-Mercosur χωρίς να δεχτεί ουσιαστική πίεση (σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες).
Η εικόνα ήταν γνώριμη. Κυβερνητική αδιαφορία, διαχείριση του προβλήματος με όρους επικοινωνίας και όχι ουσίας και αποσπασματικά μέτρα. Ορισμένες μικρές διευκολύνσεις σε κόστος παραγωγής (ενέργεια) και θεσμικές ρυθμίσεις (ΑΤΑΚ για το 2025), που από το πρώτο διάστημα ανακοινώθηκαν και εξειδικεύτηκαν μετά την πρώτη συνάντηση της «μειοψηφίας» των μπλόκων στο Μαξίμου, ήταν οι μόνες κερδισμένες παροχές, που όμως δεν ακουμπούν τον πυρήνα του προβλήματος: Το εισόδημα, το κόστος, τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής. Πρόκειται για προσωρινά μπαλώματα σε έναν κλάδο που ασφυκτιά, χωρίς καμία στρατηγική απάντηση.
Οι δυνατότητες
Κι όμως, οι κινητοποιήσεις διεξάγονταν σε μια οριακή κοινωνική και πολιτική συγκυρία. Η αγανάκτηση στην κοινωνία είναι διάχυτη, η ακρίβεια πιέζει και τα σκάνδαλα στον ΟΠΕΚΕΠΕ άνοιγαν ένα ρήγμα αναξιοπιστίας για την κυβερνητική πολιτική στον πρωτογενή τομέα, ενώ στα μπλόκα έκανε την εμφάνιση της μια νέα γενιά αγροτών και κτηνοτρόφων που προσπαθεί και παλεύει στον τόπο της. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αγρότες δεν ήταν μόνοι: η κοινωνική στήριξη άγγιζε το 80%, με πλατιά κατανόηση ότι ο αγώνας αφορά την τροφή και το μέλλον της υπαίθρου.
Υπήρχε πραγματική δυνατότητα να ανοίξει ένας ευρύτερος διάλογος για τα μεγάλα προβλήματα: τη διατροφική επάρκεια, τη συγκέντρωση της γης, την ΚΑΠ, τη διαφάνεια στο σύστημα ενισχύσεων, τον έλεγχο στα καρτέλ και τις εισαγωγές, το κόστος παραγωγής. Να ασκηθεί ουσιαστική πίεση στην κυβέρνηση, όχι μόνο με μπλόκα, αλλά με κοινωνικές συμμαχίες και πολιτικό βάθος. Αυτή η δυνατότητα, όμως, δεν παλεύτηκε σοβαρά. Αντί να κλιμακωθεί πολιτικά, εξαντλήθηκε οργανωτικά.
Οι ευθύνες
Οι ευθύνες βαραίνουν πρωτίστως την ηγεσία της ΠΕΜ. Δεν προτάθηκε ένα ουσιαστικό, εναλλακτικό σχέδιο δράσης. Αντίθετα, υπήρξε εγκλωβισμός στο γνωστό σχήμα «μπλόκα – κλιμάκωση – διάλογος», ένα μοτίβο που η κυβέρνηση γνωρίζει καλά πώς να απονευρώνει, όσο μαζικές κι αν είναι οι κινητοποιήσεις, όσο ανεξέλεγκτη και αν είναι η οργή. Η μαζικότητα σπαταλήθηκε στη μεγάλη διάρκεια των μπλόκων με αποτέλεσμα όταν ήρθε η στιγμή του διαλόγου να έχει χαθεί η δυνατότητα οποιουδήποτε τύπου κλιμάκωσης. Το πλαίσιο των «14 αιτημάτων» με έμφαση στο ρεύμα και στο πετρέλαιο στην αντλία, έδινε περισσότερο τον χαρακτήρα ενός σκέτα διεκδικητικού και όχι ενός πολιτικού αγώνα επιβίωσης. Η κυβέρνηση επικεντρώθηκε στη διαχείριση αυτών των αιτημάτων αντί να απολογείται για την απουσία εθνικού αγροτικού σχεδιασμού και τις επιλογές της (π.χ. ψήφιση Mercosur).
Έλειψαν πρωτοβουλίες μαζικού, ακηδεμόνευτου χαρακτήρα, που θα άνοιγαν τον αγώνα πέρα από τον στενό αγροτικό χώρο και τις όποιες κομματικά ελεγχόμενες συμμαχίες. Παράλληλα, υπαρκτές αλλά μειοψηφικές φωνές που έθεταν έγκαιρα την ανάγκη απεγκλωβισμού από μια αποτυχημένη (και χειραγωγίσιμη) στρατηγική χρόνων, τονίζοντας την ανάγκη διαλόγου όταν τα μπλόκα ήταν ισχυρά και το άνοιγμα στην κοινωνία για μεγαλύτερη πίεση, απομονώθηκαν και εγκλωβίστηκαν στην επικοινωνιακή τακτική της κυβέρνησης για αναζήτηση «πρόθυμων συνομιλητών».
Η επόμενη ημέρα
Παρά την υποχώρηση των μπλόκων, τα προβλήματα παραμένουν εδώ. Η κοινωνική στήριξη δεν έχει χαθεί και τα ανοιχτά μέτωπα είναι πολλά: Η συμφωνία Mercosur, η έλλειψη διαφάνειας στις επιδοτήσεις, το μέλλον της μικρής και μεσαίας αγροτικής εκμετάλλευσης, η επιταχυνόμενη ερήμωση της υπαίθρου. Τίποτα από αυτά δεν λύθηκε.
Η επόμενη μέρα απαιτεί ανασύνταξη και πολιτικό βάθος και όχι κούφιες εξαγγελίες για «κλιμάκωση» κατόπιν εορτής. Όχι επιστροφή στο «μια από τα ίδια», αλλά δυνάμωμα των ανεξάρτητων και αγωνιστικών φωνών που αναδείχθηκαν παρά τη γραφειοκρατία, άνοιγμα του αγώνα στην κοινωνία, συμμαχίες και κοινές πρωτοβουλίες με εργαζόμενους και καταναλωτές, κοινή διεκδίκηση για τη γη και την τροφή ως κοινωνικό αγαθό. Γιατί χωρίς αγρότες δεν υπάρχει ύπαιθρος – και χωρίς κοινωνική πίεση δεν αλλάζει καμία κυβερνητική πολιτική.
