Λάβαμε και δημοσιεύουμε δύο επιστολές φίλων και συνεργατών του Δρόμου. Η πρώτη είναι μια «επιστολή δυσαρέσκειας», του Παναγιώτη Δόικου (αναπληρωτής καθηγητή της Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) και η δεύτερη είναι η απάντηση στην επιστολή αυτή από τον Τριαντάφυλλο Σερμέτη (εκπαιδευτικός – συγγραφέας)
Ο Δρόμος είναι πάντοτε ανοιχτός στον διάλογο –και την αντιπαράθεση ακόμα– όταν διεξάγεται γύρω από σοβαρά προβλήματα που απασχολούν τον λαό, τον τόπο, την κοινωνία, τις ιδέες και τα προτάγματα, σε μια εποχή ιδιαίτερα , σκοτεινή και με μεγάλη δυσκολία «ανάγνωσης». Κάποιες φορές η συζήτηση γίνεται ολίγον δυσάρεστη και για εμάς, όμως και τότε παραμένει ευπρόσδεκτη και χρήσιμη υπό την προϋπόθεση ότι διεξάγεται με όρους ευπρέπειας και κυρίως όταν προσανατολίζεται και επενδύει στην εξίσου δύσκολη και αναγκαία διαδικασία διεξόδου της χώρας και την απαραίτητη προϋπόθεση για αυτό, δηλαδή την υπέρβαση της σημερινής κατάστασης πραγμάτων και πνευμάτων.
Δρόμος

Επιστολή δυσαρέσκειας του Παναγιώτη Δόικου

Αγαπητέ κύριε Εκδότα,

Με δεδομένα το σεβασμό και την εκτίμησή μου προς το πρόσωπό σας και το εγχείρημα του «Δρόμου της Αριστεράς», στο οποίο έχω συνεισφέρει και ο ίδιος με άρθρα μου, βρίσκομαι στη δυσάρεστη θέση να σας απευθύνω την παρούσα επιστολή, με σκοπό να εκδηλώσω τη δυσαρέσκειά μου σχετικά με το ήθος ενός συνεργάτη σας και πρώην φοιτητή μου. Πρόκειται για τον κ. Τριαντάφυλλο Σερμέτη, ο οποίος προτείνει ως δικά του, στοιχεία από τον ορισμό μου της ελληνικότητας.

Πιο συγκεκριμένα: Σε κείμενό του με τίτλο «Εκπαίδευση και εθνική ταυτότητα» («Δρόμος της Αριστεράς», 12 Οκτωβρίου 2019, σελ. 24), ο συνεργάτης σας γράφει: «Τι είναι ελληνικότητα; Ένας ευσύνοπτος ορισμός που μπορώ να δώσω είναι η αρμονική ισορροπία ανάμεσα στον ορθό λόγο με τα εργαλειακά του χαρακτηριστικά (Δύση) και την αισθησιακότητα και το συναίσθημα (Ανατολή). Δηλαδή η συνάρμοση της Δύσης με την Ανατολή είναι η ελληνικότητα».

Αυτός ο ορισμός είναι ένα κακέκτυπο του ορισμού της ελληνικότητας, τον οποίο έχω προτείνει και αναλύσει κατ’ επανάληψη στα πανεπιστημιακά μαθήματά μου «Ο Ελύτης και το ελληνικό υποκείμενο» (2013-2014), «Η μεταφυσική του Ελύτη» (2010-2011) και «Ο Οδυσσέας Ελύτης και το νόημα της διαφάνειας (2018-2019) – το απομαγνητοφωνημένο υλικό και οι σημειώσεις των μαθημάτων είναι στη διάθεση σας. Εκεί, σχολιάζοντας το τετράστιχο «Της Ασίας αν αγγίζει από τη μια / της Ευρώπης λίγο αν ακουμπά / στον αιθέρα στέκει να / και στη θάλασσα μόνη της» (Το «Άξιον Εστί», άσμα στ΄), αναπτύσσω μια συλλογιστική, η οποία εντελώς επιγραμματικά έχει ως εξής:

1) Το κύριο ουσιακό γνώρισμα της Ευρώπης-Δύσης είναι ο Δυισμός μεταξύ της ορθολογικότητας και του συναισθήματος.

2) Το κύριο ουσιακό γνώρισμα της Ασίας-Ανατολής είναι ο συνδυασμός του αισθησιασμού με την ιερότητα. Η ελληνικότητα, χωρίς να ταυτίζεται με κανένα από τα 1 και 2 μετουσιώνει την επεξεργασία του περιεχομένου τους σε μια τρίτη, δική της μοναδικότητα.

Ο κ. Σερμέτης υπήρξε για πολλά χρόνια φοιτητής μου. Είναι φυσικό και ευχάριστο το να βλέπω ότι επέδρασε η σκέψη μου στη δική του. Είναι όμως εξαιρετικά δυσάρεστο να διαπιστώνω ότι ο ίδιος επιλέγει ένα αδέξιο δάνειο, προτιμώντας μάλιστα να αποσιωπά την πηγή του. Δυστυχώς αυτή η στάση υιοθετείται συστηματικά από το συνεργάτη σας, γεγονός που με εξώθησε στη σύνταξη της παρούσας. Ο σεβασμός της αλήθειας είναι η απόλυτη προϋπόθεση της φιλοσοφικής έρευνας.

Ευχαριστώ.
Με εκτίμηση και φιλία
Παναγιώτης Δόικος
Αναπληρωτής Καθηγητής της Φιλοσοφίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Υ.Γ.: Παρακαλώ, για την αποκατάσταση της αλήθειας, να δημοσιεύσετε αυτή την επιστολή.

Επιστολή απάντησης του Τριαντάφυλλου Σερμέτη

Αγαπητέ κύριε Ρινάλντι,

Με βαθιά θλίψη υποχρεώνομαι να αποκαταστήσω την αλήθεια απαντώντας στη λιβελογραφική «Επιστολή δυσαρέσκειας» του κ. Π. Δόικου προς την εφημερίδα σας, προκειμένου να υπερασπιστώ την υπόληψή μου και την εντιμότητά μου, αξίες που θεωρώ αδιαπραγμάτευτες και δεν έχουν αμφισβητηθεί για το πρόσωπό μου από οιονδήποτε μέχρι σήμερα. Η «Επιστολή δυσαρέσκειας» απευθύνεται στον «Δρόμο της Αριστεράς», εφημερίδα που ο κ. Δόικος διά μέσω εμού άρχισε να δημοσιεύει άρθρα του.

Η δυσαρέσκειά του έγκειται σε ένα κείμενό μου με τίτλο «Εκπαίδευση και εθνική ταυτότητα» («Δρόμος της Αριστεράς», 12 Οκτωβρίου 2019, σελ. 24), όπου γράφω: «Τί είναι όμως ελληνικότητα; Ένας ευσύνοπτος ορισμός που τολμώ να δώσω είναι η αρμονική ισορροπία ανάμεσα στην ορθό λόγο με τα εργαλειακά του χαρακτηριστικά (Δύση) και την αισθησιακότητα και το συναίσθημα (Ανατολή). Δηλαδή η συνάρμοση της Δύσης με την Ανατολή είναι η ελληνικότητα.» Με βάση αυτό με εγκαλεί ότι δεν παραπέμπω στον ίδιο, διεκδικώντας ο κ. Δόικος την πατρότητα του ορισμού.

Ας απαντήσω στην ουσία ένα προς ένα τα σημεία:

1. Ο κ. Δόικος, αν και πανεπιστημιακός δάσκαλος, αγνοεί;;; το προφανές, από ό,τι φαίνεται, ότι δεν μπορεί κάποιος να παραπέμψει σε πηγές προφορικές παρά μόνο σε γραπτά κείμενα. Κατά συνέπεια, η έννοια της λογοκλοπής όπως σαφώς υπαινίσσεται, δεν υφίσταται. Οι πηγές μου για να φτάσω στον ορισμό της ελληνικότητας αποτυπώνονται γραπτώς πολύ πριν ο κ. Δόικος ανακαλύψει την ελληνικότητα και πολύ πριν διδάξει επίσημα στο πανεπιστήμιο. Στο μακρινό 1998, στη μεταπτυχιακή μου εργασία που κρίθηκε επιτυχώς το 2002 με τίτλο: «Η θεολογία της δεκαετίας του 1960 και η νεοελληνική κοινωνία», στη σελ. 99-100 αναφέρω έναν πρωτογενή ορισμό της ελληνικότητας υπό το θεολογικό πρίσμα: «…Η ορθόδοξη ανατολή, όπως και κάθε πολιτισμός, έχει μια ιδιαιτερότητα, όχι μοναδικότητα. Με αυτό το δεδομένο έχει τη δυνατότητα να συμβάλει θετικά και να διαλεχθεί αρμονικά με τον σύγχρονο κόσμο. Επομένως, δεν μπορεί να ισχυρίζεται κανείς ότι λειτουργεί το σχήμα «Ανατολή-Δύση». Υπάρχει μια ενιαία πραγματικότητα μέσα στην οποία διακινούνται ιδέες, τάσεις και ρεύματα και κάθε τοπική παράδοση τις εντάσσει αρμονικά στη δική της πραγματικότητα…». Με βάση αυτή την πρωτογενή συλλογιστική μου έδωσα έναν σύγχρονο και εξελιγμένο ορισμό στο εν λόγω κείμενο, για το οποίο εγκαλούμαι. Και τούτο είναι γραπτή πηγή και παραπέμπω στον εαυτό μου. (Η μεταπτυχιακή μου μελέτη είναι δημοσιευμένη ηλεκτρονικά στη βάση δεδομένων του ΑΠΘ, για κάθε ενδιαφερόμενο). Επομένως, την ελληνικότητα δεν την ορίζω με αφετηρία το τετράστιχο του Ελύτη, όπως ο κ. Δόικος.

2. Στον ορισμό που δίνω για την ελληνικότητα, όταν λέγω για τη Δύση δεν αναφέρομαι και ούτε με απασχολεί ο δυισμός του ορθολογισμού και του συναισθήματος στην Ευρώπη, παρά αναφέρομαι στην επικράτηση του σύγχρονου ατομικισμού και, ως εκ τούτου, ομιλώ για ορθό λόγο με εργαλειακά χαρακτηριστικά, ενώ προφανώς ο κ. Δόικος ομιλεί περί ενός δυισμού προηγούμενων αιώνων. Επίσης, όταν αναφέρομαι στη Δύση δεν την περιορίζω ως έννοια στην Ευρώπη, όπως σαφέστατα δηλώνει ο κ. Δόικος, αλλά την αναφέρω σαφώς ως διευρυμένη έννοια και κυρίως με πολιτικούς όρους. Επομένως, το σημείο 1 του ορισμού του κ. Δόικου διαφέρει ως συλλογισμός παρασάγγας από τον δικό μου ορισμό.

3. Στο σημείο 2 του ορισμού του κ. Δόικου όσον αφορά στην έννοια της Ανατολής δεν συγχέω τους όρους της αισθησιακότητας και της ιερότητας, όπως πράττει ο ίδιος, διότι είναι εντελώς διαφορετικές έννοιες και έχω την πεποίθηση ότι στην Ανατολή-Ασία δεν υφίσταται περισσότερη ιερότητα από ό,τι στον ελληνικό χώρο ή και σε άλλες τοπικές κοινότητες ανά τον κόσμο. Άρα, και εδώ μιλάμε για διαφορετικά πράγματα.

4. Ο κ. Δόικος καταλήγει στο σημείο 2 ότι υφίσταται ένα τρίτο υποκείμενο, η ελληνικότητα, που είναι μοναδικό. Όπως φαίνεται και από τη δική μου γραπτή πηγή που παρέθεσα, και όχι προφορική σε αίθουσα, δεν ομιλώ για μοναδικότητα, όπως καταλήγει ο κ. Δόικος, αλλά για ιδιαιτερότητα μέσω της συνάρμοσης, ανάμεσα σε άλλες ιδιαιτερότητες. Και δεν αναφέρομαι στον όρο «μοναδικότητα», διότι ο όρος αυτός παραπέμπει σε ανωτερότητα φυλής που αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα των πιο ακραίων εθνικιστικών ιδεολογιών, από τις οποίες οι σκέψεις και οι ιδέες μου απέχουν πάρα πολύ. Για αυτό το λόγο ο όρος «μοναδικότητα» μου είναι ιδιαιτέρως απεχθής.

5. Με εγκαλεί, επίσης, ότι χρησιμοποιώ τον ορισμό του ως «αδέξιο δάνειο» και με «κακέκτυπο» τρόπο. Όπως έδειξα με σαφήνεια παραπάνω, καταλήγω συλλογιστικά στο δικό μου κείμενο με εντελώς διαφορετικά εννοιολογικά σχήματα και από διαφορετικές αφετηρίες, που ουδεμία σχέση έχουν με τη συλλογιστική του κ. Δόικου. Εκτός αν διεκδικεί την πατρότητα των όρων «Δύση-ορθολογισμός-συναίσθημα» «Ανατολή-αισθησιακότητα» και απαγορεύει σε άλλους να τους χρησιμοποιούν.

Επομένως, με βάση τα παραπάνω, ο κ. Δόικος είναι προφανές ότι χρησιμοποιεί έωλες κατηγορίες που θίγουν βάναυσα την υπόληψή μου και την προσωπικότητά μου, χρησιμοποιώντας επιπλέον χαρακτηρισμούς δίχως αντικείμενο, όπως για το «ήθος» μου και για τη «συστηματική» μου κατά φαντασίαν αντιγραφή. Χαρακτηρισμοί που είναι οφθαλμοφανέστατο ότι επισείουν σοβαρές νομικές κυρώσεις, στις οποίες λόγω της ιδιοσυγκρασίας μου, της μορφωτικής μου κατάρτισης και της κοσμοθεωρίας μου δεν θα καταφύγω ποτέ, διότι πιστεύω στη δύναμη του λόγου και μόνο.

Όφειλα την απάντηση αυτή για την πραγματική αποκατάσταση της αλήθειας και της αυθεντικής φιλοσοφικής έρευνας.

Οφείλω, επίσης, να διευκρινίσω ότι δεν θα επανέλθω με εκ νέου απάντηση κάνοντας κατάχρηση του πολύτιμου χώρου της εφημερίδα σας. Οι αναγνώστες σας ας κρίνουν.

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία.
Με εκτίμηση
Τριαντάφυλλος Σερμέτης

Υ.Γ.: Παρακαλώ να δημοσιεύσετε την επιστολή μου, ως απάντηση στην «Επιστολή δυσαρέσκειας».

Σχόλια

Σου άρεσε αυτό το άρθρο; Ενίσχυσε οικονομικά την προσπάθειά μας!